Sm3 Sm' Sm3 atalım. Sonra da soğuk günlerin arz/ talep dengesini inceleyelim. Bu tablo bize alınacak önlemleri açık bir şekilde söylüyor 1 Soğuk günlerde İran'dan hayır yok. Tuz Gölü deposu bitmeden İran'ın kış ihtiyacına bir katkısı olamaz. 2. Rusya'nın Transbalkan hattı tam kapasitede çalışmış. Allahtan bu sene Ukrayna, gaz korsanlığı yapmadı da bu hatta sıkıntı yaşamadık. Ancak Mavi Akım'da daha %10 'luk bir kapasite var. Soğuk günlerde Rusya'nın da daha çok gaza ihtiyacı var ama biz de Avrupa'da Rusya'nın, Almanya ve İtalya'dan sonra3 . büyükgaz müşterisiyiz. Gazprom, Mavi Akım'dan günde 45,0 mcm verebilirse sıkıntı krize dönüşmeden atlatılır. Ayrıca Rusya'nın günlük 2100 mcm üretiminin yanında 5,0 mcm çok küçük bir rakamdır (%2,5). İsterlerse verebilirler. Onların durumu İran gibi değil. Ayrıca bu sıkıntılar bize ders olmalı ve gaz alım anlaşmalarına, kış aylarının max. gaz talebi "amendment" yapılınca bir ilave anlaşma ile güvence altına alınmalıdır. Maalesef gaz satın alma anlaşmalarının hiçbirinde kış aylarının ihtiyacının karşılanması zorunluluğu ile ilgili bir madde bulunmamaktadır. 3 . Azerbaycan hattı yeni bir hat... Şahdeniz yeni işletmeye açılan bir saha olduğu için bugünlerde onları fazla zorlamamız uygun olmaz. Kaldı ki, Azerbaycan Yıllar 2007 2008 2009 Türkiye Doğalgaz 35.035 35.966 39.780 Talep Miktarları Doğalgaz ihracat Miktarları 31 492 737 (Yunanistan) Toplam Doğalgaz 35.097 36.458 40.517 Talep Miktarları Rusya Ereğli İzmir Kuzey Transbalkan Mavi İran Azerbaycan Marmara akını (LNC) (LNC) Y.altı deposu Caz arzı 39,0 40,0 o.o 7.0 15,0 8,0 15,0 (nıcnı) Max.gaz ihtiyacı (nıcm) Caz açığı (mcm) (Soğuk günlerde) Tablo 2 - Soğuk Günlerin Gazda Arz/Talep Denge Tablosu veya Socar'ın Yunanistan'a da taahhüdü var. İleriki yıllarda Şahdeniz'de gaz üretim artışına paralel olarak kış aylarındaki ihtiyacımızın karşılanması güvence altına alınabilir. 4. Egegaz'a ait olup BOTAŞ tarafından işletilen İzmir Aliağa LNG Tesisi henüz kapasitesinin yarısı kadar bile yüklenmedi. Bu durum, spot piyasada yeterince gaz bulamamaktan kaynaklanmış olabilir. Spot gaz alımlarında özel sektör daha dinamik olabiliyor. Bu nedenle özel şirketlere LNG ithalatı için yetki verilmesi kararnamesinin çok isabetli bir karar olduğunu vurgulamak istiyorum. Derhal hayata geçirilmeli. 5 . Tablodan görüyoruz ki, sıkıntılı günlerde Kuzey Marmara yeraltı deposu 15 Mcm yerine 20 mcm verebilse sıkıntı atlatılacak. Depo hacmi olarak kapasite bu artışa imkan verir. Ancak, 1 ,6 bcm depolama hacmine rağmen depodan boşaltma kapasitesi günde 2010 2015 2020 2025 2030 43.806 56.183 65.867 70.546 76.376 737 737 737 o o 44.543 56.920 66.604 70.546 76.378 15,0 mcm olduğu için fazla zorlanamıyor. Yani daha büyük kapasitede ayrı bir yeraltı deposuna ihtiyaç var. Tuz gölü deposunun bir an önce bitirilmesinin önemi ortaya çıkıyor. 6 . Yukarıdaki analizi doğalgaz toplam talebinin 35 ,0 bcm olacağı bu yıl için yapıyoruz ve değerlendirmelerimiz de bu talep için doğrudur. Bu yıl doğalgaz tüketimi geçen yıla nazaran %9 artmış ! r ve bu artış gelecek yıllarda daha ela yükselecektir. (Tablo 3). Yürürlükte olan doğalgaz anlaşmaları ile gelecek yılların kış ayları ihtiyacını karşılamamız claha da zorlaşacaktır. Bu nedenle kaynak çeşitliliğinin genişletilmesine yani yeni kaynaklara ihtiyaç olacaktır. Bu bağlamda ETKB'nın daha bugünden lrak'tan doğalgaz alma çalışmalarını başlatmasını ve eski anlaşmaları yeniden gündeme taşımasını takdirle karşıladığımızı ifade etmek istiyoruz. Tablo 3 DoğalgazTalep Tahmin ve Doğalgaz İhracat Miktarları (milyon m3) Hepsinden önemlisi de, 13 yıl önce imzalanan ve raflarda bekleyen16 bcm'lik Türkmenistan gaz anlaşmasını hayata geçirecek, Türkmenistan-AzerbaycanGürcistan- Türkiye gaz hattının gerçekleştirilmesine önem ve öncelik verileceğinin açıklanmasıdır. Hazar geçişli bu proje, gaz kaynağı sıkıntısı çeken Nabucco ile ilişkilendirilerek bir "Entegre Proje"gibi ele alınması kredi kuruluşlarına daha cazip gelecek yani proje "bankable" olacaktır. Türkiyede 13 yıldır rafta bekleyen Türkmenistan gaz alım anlaşmasını hayata geçirmiş olacaktır. □ 24 Doğal Gaz Dergisi 2008 / 132 Cünliik Toplam 125,0 130,0 -5,0
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=