Doğalgaz Rezerv-Üretim-Tüketim Rezerv,% Üretim,% Tüketim,% 1 RF 26,6 RF 21,6 ABD 23 (01) (R1) (R6,02) 2 lran 14,9 ABD 19 AB-25 17,1 (06) (R6) (R14, 03) 3 Katar 14,3 ABD-25 7,2 RF 14,7 (016) (R14) (R1,Ü1) 4 S.Arabistan 3,8 Kanada 6,7 Kanada 3,3 (Ü9) (R21) (R21,04) 5 BAE 3,4 Cezayir 3,2 lran 3,2 (Ü14) (R8) (R2,Ü6) 6 ABD 3,0 lran 3,1 Japonya 2,9 (Ü2) (R2) (R?,0?) 7 Nijerya 2,9 Norveç 3,1 Ukrayna 2,6 (025) (R17) (R25,Ü27) 8 Cezayir 2,5 Endonezya 2,8 S.Arabistan 2,5 (Ü5) (R13) (R4,Ü9) 9 Venazuela 2,4 $.Arabistan 2,5 Meksika 1,8 (023) (R4) (R36,Ü17) 10 Irak 1,8 Malezya 2,2 Çin 1,7 (0?) (R16) (R18,013) % 75,6 % 71,4 % 72,8 Rusya'nın yanı sıra gaz üretiminin artmasıyla Ortadoğu da önemli gaz üreticisi haline gelecektir. işte Türkiye'nin önemi de transit bir ülke olarak burada daha fazla ortaya çıkacaktır. Türkiye transit bi r ülke olarak çok stratejik bir konuma yerleşecek ve önemi daha da artacaktır. Bir diğeri sorun da Amerika ve Avrupa'da çok cidôı arz sorunlarının ortaya çıkacak olması. Ayrıca Hindistan ve Çin gibi ülkelerdeki enerji tüketimi hızla artmaktadır ve bu ülkelerde zaman içerisinde Ortadoğu'ya daha fazla bağımlı olmak zorunda kalacaklardır. işte bütün bu nedenlerden ötürü, aynen 1901 yılında olduğu gibi, rekabet arttıkça jeopolitik mücadele de artmaktadır. Ülkeler, sadece serbest piyasalarla değil, coğrafyalarla daha çok ilgilenmeye başlayacaklar, özellikle enerji güvenliği konusunda emperyal bakışlar artacaktır. Doğal gaz piyasasının kendine özgü bazı özellikleri de durumu zorlaştırmaktadır. Doğalgaz alım-satımı, uzun vadeli ve devletlerarası anlaşmalarla yapılmaktadır. Doğalgazın henüz uluslararası piyasası oluşmadığı için, petrol gibi istediğiniz zaman telefon ederek bir tanker alamıyorsunuz. Doğalgaz naklinin, pahalı ve yapımı zaman isteyen boru hattı altyapılarıyla gerçekleştiğini, bir doğalgaz boru hattında ne kadar istasyon bulunduğunu, scada sistemlerinin nelere mal olduğunu, güvenliğin nasıl sağlandığını hepiniz çok iyi biliyorsunuz. Ayrıca petrol gibi istediğimiz zaman elde Dolayı sıyla 21 . yüzyıl enerji güvenliği kavramını ikiye bölerek incelemekte yarar var; birincisi enerji ağı rlıklı diğeri de güvenlik ağırlıklı. Güvenlik ağırlıklı enerji güvenliği hepimizin anladığı anlamdaki fizikı güvenliktir, yani boru hatlarının, istasyonların, depolama tesisleri gibi altyapının, her türlü kötü amaçlı saldırıya karşı korunması anlamındadı r. Bu konuda güvenlik güçleri zaten eller i nden geleni yapmaktadır. Bizim için asıl önemli olan ise enerji ağırlıklı enerji güvenliğidir. Bunu da üç farklı anlamda ele almak gerekiyor. Geçen yüzyılda enerji piyasalarına tüketiciler daha fazla hakim olduğundan enerji güvenliği dediğimiz zaman anlaşılan tek şey arz güvenliğiydi. Yani bir ülkenin kalkınması için gerekli olan yeterli miktardaki kaliteli ve çevre dostu enerjinin makul fiyatlarla ve kesintisiz olarak sağlanması. Ama bu yüzyılda bu tanımlamanın yetmeyeceğini, Daniel Yergin'in de başta bahsettiğim görüşlerinde olduğu gibi, bunun yanına enerji talep güvenliğini de koymak gerektiğini söylemek istiyorum. Ayrıca buna, daha önce değişik yerlerde verdiğim konferanslarda da belirttiğim gibi, enerji nakil güvenliği de ilave edilmelidir. Doğalgaz Üretimi Artırma Kapasitesi edemeyeceğimizi ve depolamasının zor Enerji arz güvenliği tüketici ülkeler için ve maliyetli olduğunu da biliyoruz. Doğal- ne kadar önemliyse; enerji nakil gügazda bir kesinti yaşanması halinde onun venliği transit ülkeler için ki-Türkiye yerini alacak olan LNG'nin taşımacılık ve Ukrayna bu ülkeler arasında en sorunları, maliyeti ve sıvılaştırma sistem- önemli iki ülkedir- o kadar önemlerinin pahalı olması gibi dezavantajları da li olduğunu, gelirlerinin birçoğunu bilinen bir gerçektir. ürettikleri enerjiden kazandıkları pa1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Ülkeler K(Ra3ta, rÜ16, T29) lran (R2, 06, T5) (RRF1, Ü l , T3) N(Rij7e,ryÜa25,T?) B (R A 5 E , Ü14, T13) VÜ e2n3e, zTu2e0l a) ( R 9 , S( R. 4A, r a0b9i,s Tt a8n) Kazakıstan Azerbaycan Küveyt Libya Avustralya Bolivya R, tcm 0, bcm Artış, bcm 26,78 43,5 352,6 26,74 87 323,8 47,82 598 136,6 5,23 21,8 58,5 6,04 46,6 49,1 4,32 28,9 37,4 6,9 69,5 36,5 3 23,5 22,6 1,37 5,3 15,7 1,57 9,7 14,4 1,49 11,7 11,2 2,52 37,1 1,6 0,74 10,4 1 133,52 993 1057,9 Yeni Enerji Güvenliği: rayla elde eden ülkeler için de enerji ta- ve istikrar getireceğine olan inancımı ifade Küresel İşbirliği Şart Dolayısıyla; 21 . yüzyılda enerji güvenliğinin kesinlikle ülke enerji güvenliğiyle eş anlama geleceğinin altını çizmek gerekiyor. Bu yüzden, yeni dönemde, değişimleri görebilen, bu değişimlere ayak uydurabilen ve bütün kurum ve kuruluşlarıyla eşgüdüm halinde davranabilen ve en önemlisi kendi çıkarlarına uygun stratejiler geliştirebilen ülkeler bu geçiş döneminden daha avantajlı çıkacaktır. Bunları beceremeyen ülkelerin büyük zararlar göreceğinden hiçbir kuşkum yok. 62 Doğal Gaz Dergisi 2008 / 132 lep güvenliğinin o kadar önemli olduğunu söylemek istiyorum. Dolayısıyla yeni enerji güvenliğini; "Enerjinin üretimi, iletimi ve tüketimi faaliyetleri kapsamında, enerji arzı, nakli ve talebinin, yeterli miktarda ve kaliteli olarak, makul maliyet/fiyatlarla, kesintisiz ve çevreye duyarlı biçimde gerçekleştirilmesi" olarak tarif edebiliriz. Son söz olarak; doğalgazın bütün dezavantajlarına rağmen, boru hatları vasıtasıyla ülkeler arasındaki bağları daha da güçlendireceğine ve karşılıklı bağımlılığı artırarak sorunlara ortak çözüm arama gayretlerini artıracağına ve dünyaya daha fazla barış etmek isterim. Tari h içinde, ülkeler önce fosıl yakıtlara olan bağımlılığını artırmışlar (dependence), dışa bağımlılık belirli bir noktaya geldikten sonra da bağımsızlık peşinde koşmuşlardır (independence). Ama artık karşılıklı bağımlılık dönemine girilmiştir (interdependence). Eğer dünya arz-nakil-talep güvenliğini elbirliğiyl e sağlayamazsa, önümüzdeki yılların pek de hoş olmayacağını hepimiz görmeliyiz. Dolayısıyla hepimize görev düştüğünü, kazan-kazan durumunun her üç taraf için de sağlanmasının gerekli ve önemli olduğunu bir kez daha vurgulamak isterim. O
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=