Gaz Üreticileri Kartel Kuracaklar Petroldeki gibi ABD, Avrupa, Çin ve Hindistan gibi tüketici ülkelerde gaz ithalatı da hızlı bir şekilde artacak. Dünya doğalgaz rezervlerinin % 50'ye yakını Rusya ve İran'da bulunuyor. Her iki ülke de şimdiye kadar enerji ile ilgili konularda ve siyasi konularda uluslararası camiadan geçer not alamadılar ve gelecekte gazın bu iki ülkeden gelecek olması soru işaretlerine neden oluyor. Ayrıca Rusya, İran, Cezayir, Katar ve gaz üretici ülkelerin birçoğu OPEC'e benzer yeni bir gaz karteli kuma düşüncesi içindeler, böyle bir gaz kartelinin kurulması Türkiye gibi tüketici ülkeler için tabii ki iyi bir haber değil. Çünkü böyle bir kartel aynen petrolde olduğu gibi gaz piyasalarına tüketici ülkeler aleyhine baskı da yapabilir. Katar ve İran Sonuç olarak petrol ve doğalgaz üretimindeki artış tabii ki meydana gelecektir. Ama geçmişten farklı bir dünya düzeni ile karşı karşıyayız. Artışın ne kadar ve ne zaman olacağına pazarlar değil, ülkeler ve ulusal şirketler karar verecek. Mesela şu anda Katar dünyanın 3. büyük gaz ve LNG üreten ülkesi ayrıca Katar'ın yeteri kadar rezervi ve parası var ama Katar artık üretimi arttırmayacağım, dedi. Çünkü Katar şu son 5-6 yılda o kadar çok para kazandı ki şimdi bu geliri nasıl sindireceğim diye zaman kazanmak 1980 2000 OECD 879 1,114 Kuzey Amerika 650 769 Avrupa 217 304 Pasifik 12 42 Geçiş Ekonomileri 480 732 Rusya n.a 576 Gelişmekte olan ülkeler 155 691 Çin 14 28 Hindistan 1 25 Diğer asya 43 190 Ortadoğu 38 212 Afrika 23 131 Latin Amerika 35 104 Dünya 1,514 2,538 Ortalama yıllık büyüme oranı istiyor. Paraya ihtiyacı yok, bu nedenle belli bir süre üretimi arttırmayacaklar. 400.,----------------� İkinci büyük gaz rezervlerine sahip ülke ise İran. Fakat İran'ın mevcut gaz rezervlerinde önemli düşüşler var çünkü yeteri kadar ileri teknoloji kullanamıyor350 :ıoo Q. 1 250 m� 200 '.2 150 � 100 � 50 o-ı-ıııı...,--L,....---�IL.,.....-L..._- __......._J ___L_.. OECD OECD Hın- Orta Geçış OECJ Çon lalın Ge!rş- A!n• doQu Ekono- Kuzey mık,rı lvne· nl<a /vne· mekte ka rika olan asya·nm kalar, Pası· Pası-dıstan !ık fı k % 2005 - 2030 da dünyadaki temel doğalgaz talebindeki artış oranı lar. Ayrıca İran'ın ne Grafik 3. Referans senaryoya göre bölgelerdeki artan temel yerli kapitali var ne doğalgaz talebi 2005 - 2030 de içinde bulunduğu jeopolitik durum nedeniyle yurtdışından yatırım İran'a geliyor. Rusya'ya baktığımız zaman Rusya'nın Batı Sibirya'daki en büyük 3 sahası önemli düşüş arz ediyor. Rusya Orta Asya'daki diğer ülkelerin gazını satarak durumu idare etmeye çalışıyor. Kısacası ileriki yıllarda petrol ve gazda tabii ki üretim artacak ama bu üretim artışı geçmiş yıllara baktığımızda temposu ve zamanı açısından değişik olacak ve üretici ülkeler bunun nasıl olduğuna karar verecekler. Sonuç Son olarak size yatırımlarla ilgili bir şey söylemek istiyorum. En başta da söylediğim gibi kömür, petrol ve gaza ihtiyacımız var. 2005 2015 2030 2005-2030 1,106 1,199 1,219 %0,4 743 820 839 -%0,5 315 292 251 -%0,9 48 87 129 %4,0 814 947 1,155 %1,4 639 702 823 %1,0 944 1,543 2,405 %3,8 51 103 111 %3,2 29 45 51 %2,3 240 310 431 %2,4 304 589 940 %4,6 186 279 501 %4,0 134 217 372 %4,2 2,864 3,689 4,779 %2,1 Bunların giderilebilmesi için daha pek çok petrol ve gaz sahasının açılması elektrik santrallerinin ve rafinerilerin yapılması lazım. Bunun için dünyanın önümüzdeki 25 yıl içerisinde 22 trilyon dolara ihtiyacı var. Bunu yıla böldüğünüz zaman dünya gayri safi milli hasılasının % 2'sine denk geliyor. Dünyada yeteri kadar para var ama bu kapitalle bu projelerin buluşup buluşmayacağı konusunda önemli kaygılarımız var. Altını çizmemiz gerekenkonu bu enerji konusundaki bütün yatırımların dörtte birine yakınının Çin ve Hindistan'a gitmesi gerekiyor. Dünya enerji sisteminin giderek sürdürülemeyen bir yörüngeye oturduğunu düşünüyoruz. Gerçekten bir yandan enerji arz güvenliğindeki soru işaretleri öte yandan iklim değişikliği konusunda giderek artan riskler bizim çok ciddi bir şekilde politikalarımızı gözden geçirip yeni, radikal ve hemen yeni politikalar oluşturmamızı gerektiriyor aksi takdirde biz alarm zillerinin çaldığı düşüncesindeyiz. Tablo 1. Referans senaryodaki dünya doğalgaz üretimi Altını çizdiğim iki tehlikenin, enerji arz güvenliği ve iklim değişikliklerinin, boyutlarını göz önüne aldığımız zaman biz hükümetlerin de enerji piyasalarında çok daha proaktif olmaları gerektiğini ve yatırımların nereye gitmesi gerektiği konusunda yatırımcılara ışık tutması gerektiğini düşünüyoruz. Bu iki tehlikenin boyutunu göz önüne aldığımızda hükümetlere de çok ciddi bir rol düşmekte. O 72 Doğal Gaz Dergisi 2008 / 132
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=