maya geçmek ya da YEK sertifikalarını satın almak alternatiflerini deneyerek CO2 cezalarından kurtulmayı denediler. Özellikle, atmosferi en çok kirleten kömür ve linyit santralleri sahiplerinin bir kısmı yeni yatırımlarında, rüzgar, hidrolik enerji, biomass ve biogaza yönlendiler. Ancak bunların bazılarında birim kuruluş masraflarının yüksekliği, bazılarında enerji kaynağının sınırlılığı (hidrolik enerjide olduğu gibi), sadece yenilenebilir enerji ile taahhütlerin yerine getirmemesi imkansızlığını hesapladılar. Ve açıklarını kapatmak için yeni alternatifin, doğalgaz kombine çevrim santralleri olduğunu gördüler. Zira, en modern kömür santrali, bugünkü yakma ve baca gazı temizleme teknolojileri ile 1 kwh'lık elektrik üretirken havaya 850 gr CO2, doğalgaz yakan kombine çevrim santrali 400 gr CO2, %80 randımanlı bir kojenerasyon tesisi 225 gr CO2 salıyor. Kyoto Protokolü denetçileri, kojenerasyon tesislerinin üretimine YEK sertifikası verilmesini kabul etti ve EU 27 ülkeleri YEK sertifikası ticaretine başladı. Bu nedenle 2 yıldan beri Avrupa'da kojenerasyon tesislerinin kapasitesi ve üretiminde yeniden artış başladı. Ayrıca da, bir çok ülkede kojenerasyon üretimini destekleyen teşvikler var. Doğalgazda talebin hala artıyor olmasının üçüncü nedeni, gaz türbini imalatçılarının, yatırımcılara sunduğu yüksek teknolojiler. Bütün dünyada 2004'ten itibaren hızla yükselmeye başlayan doğal gaz fiyatlarının yatırımları yavaşlatması gaz türbini ve gaz motoru imalatçılarında kıyasıya bir rekabet ortamı yarattı. Daralan pazardan pay kapmaya çalı şan imalatçılar tarihin en büyük AR-GE ( R&D) yatırımlarını başlattılar. Bu çalışmalar sonuçlarını verdi. 1O yıl önce %55'Iik maksimum kombine çevrim verimleri %61 yükseldi. Bu%1 0'luk yakıt tasarrufu demektir. Bir başka ifadeyle başkalarının 400 $/1000 m3'e aldığı doğalgazı siz 360 $/1 000 m3'e alıyorsunuz. Bu avantaj dolayısıyla 1O yıl önce kurulan tesisler 'upgrading' yatırımlarına başlıyorlar. 26 Doğal Gaz Dergisi 2008 / 143 Yani dünyanın doğalgazdan vazgeçmesi mümkün değil. Avrupa'da Gaz Fiyatları Nerelerde? Avrupa yılda 580 BCM (milyar metreküp) gaz tüketiyor. Bunun 170 BCM'i Gazprom'dan alınıyor, kalan 41 O BCM'i, başka kaynaklardan alınan ve Avrupa ülkelerinin kendi üretiminden oluşuyor. Tüketilen gazın yaklaşık yarısı elektrik üretimine gidiyor. Gaz tüketiminin %70'i uzun vadeli "Gaz Satınalma Sözleşmeleri" ile, %30'u da Avrupa gaz borsasından sağlanıyor. Gaz borsasının merkezi Belçika'daki "Zee Brugge Terminali". Aynen Cenova'nın petrol borsasının merkezi olduğu gibi. Gazda genellikle teslim noktası olarak, tüketime yakın terminaller kabul ediliyor. Bu LNG'de de, boru gazındad a aynı. Yani gaz tedarikçisi, uzun vadeli anlaşmalarda müşteriye kadar gaz boru hattını kendi yapıyor. Tabii bu hattın yapım masraflarını gaz fiyatının içine koyuyor. Bütün uzun vadeli anlaşmalarda gaz fiyatı, imza tarihindeki baz fiyatının (genellikle €/G joule), petrol, sıvı hidrokarbon, ağır fuel oil (No 6) her biri için anlaşmada kabul edilen fiyatlarının katsayılarla çarpımı ile oluşuyor. Hesaplanan fiyatın faturalara yansıması anlaşmadan anlaşmaya değişiyor. Almanya ve İtalya gibi, Rusya'dan en çok gaz alan ülkelerin sözleşmelerinin daha avantajlı olduğu söyleniyor. Ayrıca spot piyasada beliren fiyatlara göre aylık düzeltme faktörü var. Çünkü Almanya ve İtalya gibi ülkelerin bazı şirketleri son 1O yılda yapılan gaz boru hatlarının da yatırım ortağı. Bütün bunlar gaz denkleminin çok bilinmeyenli olduğunu gösteriyor. Ayrıca bilinmeyenlere, Rusya ile gaz alan ülke arasındaki politikalar da ekleniyor. Şimdi bu çok bilinmeyenli denklem ile oluşan Avrupa gaz fiyatlarının geçen 2004-2007 arasında nasıl değiştiğine bakalım. Referans ülkeler olarak Avrupa'nın en çok gaz tüketen ülkeleri alı nmıştır (Türkiye 5. sırada). Grafi k 2'nin değerlendirmesine gelince Referans ülkelerin ve EU 15'in 2007 yılının sonuna kadar gaz fiyatları Türkiye'den daha yüksek olmuştur.Yani Türkiye'de BOTAŞ'ın sanayiciye ve konutlara gaz satış fiyatları, bize pahalı gelse de, Avrupa'ya nazaran oldukça makul seviyede seyretmiştir. 0. BO ..--�--��B..,.ü y�ü-k_E_n _d _ü s_ı r i..,y_e _ı T_u. . _k e _ t i_c i_l e_r i ç,.._i n D.o..ğ .a ı.g_.a_z Fi._y_aı_ıa_r, -------, 0.10 O . OO +-2-004s-o ,--.-, 2004--s-02�-2005-s-0,---.- 2005--S0-2 -2006s0 --1 �-2006s02 --s--200--7s-o,--200-_7S_02� Perıods -+-- Almanya -- Türkiye -+- İtalya ---- İngiltere -- Belçika - AB (15 ülkeleri) Danimarka Kaynak: •Eurostat lor Germany,UK.Oenmark.Belgium,ltaly Geniş endüstriyelstandan ıüketıcileriçin gaz fiyatları 418 600 .EU15 ·eotas lor Turkey GJfııl (Türkiye hariç) Grafik 1. Avrupa'nın Referans Ülkelerinde Gaz Fiyatları Değişimi C>
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=