DOĞAL GAZ. DERGİSİ 1 47 MAKALE SRM Borulardaki Riskler Murat ORHAN Metalurji Mühendisi SRM (Stretch Reduced Welded Pipe) borular, klasik boru makinalarında yüksek frekans kaynağı ile borunun kaynatılmasından sonra, çapları 1 2-24 ayak arasında azaltılarak daha küçük çaplar elde edilir. SRM Tesisleri, çelik çekme borular için üretilmişlerdir ve üretimleri çelik çekme üretiminin doğru bir şekilde yapılması için gereklidir. Ancak 1970'Ii yıllarda kaynaklı borular içinde tatbikat denenmiştir. Kısmen başarılı olan bu sistemin zayıf noktaları şu şekildedir. 1. Boru uçlarında dış çap sabit kaldığı halde iç çapta daralma meydana gelir. Bu sorun teknolojik olarak henüz çözülmüş değildir. Et kalınlığındaki bu değişme akışkanın laminar akış özelliğini bozar ve sürtünme direncini arttırır ve daralan kesitlerde kireç teşekkülünü hızlandırır. 2. Malzemenin tane yapısı değiştirildiği için akma sınırı standartların altında çıkabilir. Aşağıda SRM borulardan alınan bazı numunelerde yapılan mekanik test sonuçları görülmektedir. Akma Şekil 3. ½" SRM Boru Yassıltma Testi sınırının düşük çıktığı borular Sonucu Soğuk Kaynak Görünümü yanıcı akışkanlarda güvenliği tehlikeye düşürür. Standard 3. Kaynak dayanıklılığı (weld ducborularda minimum akma sınırı tility) test frekansları SRM ma235 MPA iken bazı SRM'lerde kinalarda OFF LINE (HAT DISI) bu değer 154 MPA bulunmuş olup nedeni ile muntazam yapılması standart dışı bir durum ortaya gerekmektedir. API 5L-ISO 3183 çıkmaktadır. En önemli güvenlik Fig 6'ya göre API Weld Ductility testi olan akma sınırının %90'na Testleri tam olarak test frekanskadar su basıncı testinde 154 !arına uyulmuş olsa bu sorunlar MPA akma sınırındaki borular çıkmaz. Ancak üreticilerin bu frekolayca yırtılır. ,_-.&ı,-. 1 ._,.., a..Mt..-,.._ '-"' l\ �ı.,owı..,M - T•....ıtıtı, ı tM.llı RNvtııı.: 12 Ayaklı SRM 24 Ayaklı SRM , ... °":.-·---!! in:- � "' � ı.:.. ': � 1 � -J 1 :1,J IU -l>t.n,UI IJ.0 ııll MM !"J ..J Giriş Boru Çapı 105 mm 250 Giriş Boru et kalınlığı 4-15 mm 4-15 Çıkış Boru çapı 21-100 102-245 Sıcaklık (Haddeleme) 900-950 850-950 Giriş Hızı (m/sn) 0,625 0,6-0,8 Haddeleme Kuweti (kN) 200 600 Ayak araları 325 550 Tablo 1. SRM Boru Üretimi (HV MalzeSertlik Kaynak ve Haz Bölgesi 0,3) me Bölge Sol Haz Merkez (Dikiş) Sağ Haz 9()<> Üst 180 175 176 175 166 169 178 181 180 180 Orta 173 177 182 147 151 145 174 177 179 175 Alt 179 178 174 168 162 170 182 175 180 182 Tablo 2. Normalize olmuş kaynak dikişi ve haz bölgesi sertlik testi sonuçları 56 Doljıl Qız Derglel Mayıs-Haziran / May-June 2009 Şekil 1. SRM yöntemi ile üretilmiş boru çekme testi grafiği ..... , . --·- . . Şekil 2. SRM yöntemi ile üretilmiş boru çekme testi grafiği
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=