Doğalgaz Dergisi 151. Sayı (Kasım-Aralık 2009)

22 Doğal Gaz Dergisi Kasım-Aralık / November-December 2009 SEKTÖREL FORUM DOĞAL GAZ DERGİSİ 151 l Faks: 0212 211 38 50-274 92 73 e-posta: forum@teknikyayincilik.com Bu bölümdeki yazıların sorumluluğu yazarlarına aittir. @ Bu bölümde doğalgaz sektörüyle ilgili her türlü politika, mevzuat, cihaz, malzeme, sistem ve tesis hakkında sorun ortaya koyabilir ve bu sorunların çözümüne yönelik görüşlerinizi beyan edebilirsiniz. Bütün Dünyada Doğalgaz Fiyatları Son 5 Yılın Dibinde İken, Zam Yapmak Nereden Çıktı? Son günlerde yazılı ve görsel medya, doğalgaz zammı haberleriyle çalka- lanıyor. Gazprom’dan 260$’a alınan 1000 m³ gazın, elektrik tüketicilerine 380$’a satılacağı tevatürleri uçuş- maya başladı. Biz, yetkililerin bu gibi söylentilerini önce usulen yalanla- yıp, sonra zam yaptığını ve yapılan zamma kılıf uydurma manevralarına alıştığımız için, bu defa doğalgaz yönetimini daha dikkatli ve hesaplı olmaya davet ediyoruz. Önce dünya doğalgaz pazarına ba- kalım. Bu pazarda, doğalgaza zam yapmamızı zorunlu kılan gelişmeler var mı? Bizce doğalgaz yönetimi, zam kararını ve o zammı aşağıdaki soruların anali- zini yaptıktan sonra açıklamalıdır:  Doğalgazda ikmal sıkıntısı mı var?  Gaz talebi çok yüksek de, bu kadar gazı bulmada zorlanıyor muyuz?  Dünyada doğalgaz fiyatları mı yük- seliyor? Bu soruların yanıtlarını birlikte analiz edelim: Doğalgazda İkmal (Arz) Sıkıntısı mı Var? BOTAŞ, 14 Şubat 1986 tarihinden itibaren Rusya, Cezayir, Nijerya, Özkan AĞIŞ Doğalgaz Dergisi Yayın Danışmanı Türkiye Kojenerasyon Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Şimdilik bu miktarı düşersek yılda 51.8 bcm gaz arzı güvenliği içindeyiz demektir. Bu anlaşmalardan birincisi, yani Rusya ile batı hattı üzerinden ve- rilecek gaz anlaşmasının süresi, 14.02.2011’de dolacak. O tarihe ka- dar bu anlaşmayı yenilememiz veya başka kaynak bulmamız lazım ki arz güvenliğimiz bozulmasın. Geçen 5 yılın ortalama gaz tüketim artışı, yılda %8 olmuş. 2008’de 37.8 bcm olan yıllık gaz tüketimimiz 2009’da 33 bcm’e düşecek görünü- yor. Demek ki, gelecek yılların gaz tüketimi %8 oranında artarsa, daha 6 yıl Türkiye’de gaz arzı tehlikesi yok demektir. Tablo 1. BOTAŞ’ın Doğalgaz Satın Alma Anlaşmaları Mevcut Anlaşmalar Miktar (Plato) (bcm/yıl) İmza Tarihi Süre (yıl) Durumu Rusya Fed. (batı) 6.0 14.02.1986 25 Devrede Cezayir (LNG) 4.0 14.04.1988 20 Devrede Nijerya 1.2 09.11.1995 22 Devrede İran 10.0 08.08.1996 25 Devrede Rusya Fed. (Blue Str.) 16.0 15.12.1997 25 Devrede Rusya fed. (Batı) 8.0 18.02.1998 23 Devrede Türkmenistan 16.0 21.05.1999 30 - Azerbaycan 6.6 12.03.2001 15 Devrede Toplam 67.8 İran, Rusya (Blue Stream) Rusya (2. Batı), Türkmenistan ve en sonra da Azerbaycan’la 15-30 yıl süreli gaz satın alma anlaşmaları yaparak gaz ikmal (supply) güvenliğini, seneler önce sağlama almıştır. Bu ülkelerle yapılan gaz satın alma anlaşmala- rının miktarı, imzalanma tarihi ve sürelerini aşağıda ( Tablo 1 )’de veriyoruz. Bu Tablo’dan çıkan sonuç şu: Toplam 67.8 bcm/yıl gaz satın alma anlaşması yapılmış. Hem Alıcı hem de Satıcı, birbirlerine “Al ya da Öde” taahhüdü ile bağlanmışlar. Yani bu kadar gaz her yıl Türkiye’ye girecek. Bu anlaşmalardan Türkmenistan, henüz pipe line olmadığı için yürü- tülemiyor.