SEKTÖREL FORUM DOĞAL GAZ DERGİSİ 152 30 içinde, sistem kurulu gücü 41817 MW’tan 44782 MW’a çÆktÆğÆ tespit edilmiştir. 2009 yÆlÆ içerisindeki 2964 MW’lÆk artÆşÆn % 75’i Haziran’dan önce işletmeye açÆlan santrallere aitti. HÆzla gelişmekte iken duraklayan yatÆrÆmlarÆn büyük bir kÆsmÆ rüzgar, akarsu, jeotermal, gibi yenilenebilir enerji kaynaklÆ yatÆrÆmlardÆr. 2009’da doğalgazÆn elektrik üretim maksatlÆ kullanÆmÆnda ve sanayi tüketimindeki tarifelerde ilan edilen %33 ucuzluk, yatÆrÆm trafiğini yeniden, kuruluş masraflarÆ daha düşük kombine çevrim santrallerine ve kojenerasyon tesislerine yöneltmiştir. 2009 yÆlÆnda yatÆrÆmÆ devam eden kombine çevrim doğalgaz santrallerinin kapasite toplamÆ yaklaşÆk 4000 MW’tÆr. Bu yönelme biraz da, giderek etkisini arttÆran küresel ÆsÆnmaya karşÆ ortaya konulan yaptÆrÆmlardan kaçan yatÆrÆmcÆlarÆn, sÆğÆnacak liman arayÆşlarÆndan kaynaklanmaktaydÆ. Kararan bulutlar karşÆsÆnda bulduklarÆ ilk liman yenilenebilir enerji kaynaklÆ yatÆrÆmlardÆ. Orada beklediklerini bulamayanlar şimdi selameti kÆsmen temiz enerji üreten doğalgaz tesislerinde buluyorlar. Haziran 2009 tarihli 103 sayfalÆk TETAŞ analizinde ifadesini bulan, arz sÆkÆşÆklÆğÆnÆn 2014 yÆlÆna kayacağÆ hesaplarÆ, enerji yetkililerini rahatlatmÆşa benziyor. Hiç olmazsa daha 3 - 4 yÆl elektrik kesilmesinden veya bakÆm gezdirmesinden kurtulmuş oluyoruz. SÆkÆntÆlarÆ ileri yÆllara atarak rahatlama politikasÆ, bu arada yatÆrÆm yapÆlmazsa, daha büyük kesintilerin de zeminini oluşturur. 2009 yÆlÆnda doğalgaz santral yatÆrÆmcÆlarÆnÆn yatÆrÆma başlama hesaplarÆ, küresel krizden en çok yara alan petrol ve doğalgaz piyasalarÆnÆn, enerji yatÆrÆmcÆlarÆna sunduğu fÆrsatlar üzerine oturmaktadÆr. Küresel kriz petrol ve doğalgaz piyasalarÆnda o kadar büyük talep daralmasÆ yaratmÆştÆr ki, büyüyen stoklar karşÆsÆnda panik yaşayan petrol ve doğalgaz üreticileri spot piyasalarÆnda % 50’ye varan düşüşlere katlanmakla kalmayÆp petrolde ve gazda arz fazlalÆğÆ ve fazlalÆğÆn sürdürülebilir olacağÆ endişesi, fiyatlarÆn düşmesine karşÆ oluşturulan bütün direnç noktalarÆnÆ aşmÆştÆr. Üstüne üstlük, Amerika’da shale rock (petrol kayasÆ) dan doğalgaz üretmek üzere kurulan tesisler, o kadar ucuz üretim performansÆ göstermiştir ki, Amerika’nÆn doğalgaz açÆğÆnÆn LNG ithali yoluyla karşÆlamasÆna gerek kalmamÆştÆr. Zira shale kayasÆndan doğalgaza çok yakÆn karakterde gazÆ, LNG ithal ſyatÆnÆn çok altÆnda üretebiliyorlardÆ. 2009 yÆlÆnda Amerika’da kaydedilen bu şok gelişme doğalgaz ithal etmek üzere Amerika’da kurulmakta olan LNG boşaltma ve gazlaştÆrma terminal yatÆrÆmlarÆnÆ durdurmuştur. Bu gelişme artÆk Amerika’nÆn Afrika’dan, Asya’dan, Ortadoğu’dan LNG ithal etmeyeceği gerçeğini getirmiştir. Bu durumun ortaya çÆkmasÆ özellikle Avrupa’daki gaz ſyatlarÆnÆ daha da düşürmüştür. Bu gelişme Türkiye’de de etkisini göstermiş ve doğalgaz ithalinin başladÆğÆ 1987 yÆlÆndan beri ilk kez 2009’da, doğalgaz ſyatÆ sanayi tarifesi itibariyle 52cent /m3 ‘ten, 33Cent/m3’e (%36,5) düşmüştür. Doğalgaz piyasalarÆnda bu gelişmeler olurken dünya elektrik piyasalarÆ da, bu gelişmelere paralel bir seyir göstermiştir. Küresel krizin ve doğalgaz şokunun etkilediği elektrik piyasalarÆnda şu gelişmeleri gözlemledik: Z Kyoto yaptÆrÆmlarÆnÆn baskÆsÆ ile giderek sosyal maliyetlere katlanmak zorunda kalan elektrik üreticileri, ucuz doğalgaz ſyatlarÆ ile rahat nefes almÆşlardÆr. Düşük gaz ſyatlarÆnÆn yeni sözleşmelerle garanti altÆna alÆnan sürdürebilirliği, bütün Dünya’da olduğu gibi Avrupa’da da kombine çevrim doğalgaz santral yatÆrÆmlarÆna yönelimi artÆrmÆştÆr. Z Geçtiğimiz yÆllarda cazip finans destekleri ile çok hÆzlÆ gelişme gösteren başta rüzgar türbinleri olmak üzere yenilenebilir enerji kaynaklÆ yatÆrÆmlarda, krizin yarattÆğÆ ſnans Doþal Gaz Dergisi Ocak-Şubat/ January-February 2010
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=