Katar, Mısır, Suriye gibi gaz kaynakları ile de tanışabileceklerdir. Azeri gazının batıya taşınması hususunda 2011 ve 2012 yıllarında önemli gelişmeler kaydedilmiştir. Malumlarınız olduğu üzere Şah Deniz Konsorsiyumu'nun üreteceği Faz il gazından yıllık yaklaşık 1O milyar m3'ün BOTAŞ'ın doğalgaz il etim sistemi üzerinden Avrupa tüketim noktalarına transit iletimine yönelik yapılan çalışmalar sonucunda Hükümetlerarası anlaşma ve ticari anlaşmalar paketi 25 Ekim 2011 tarihinde izmir'de imzalanmıştır. Söz konusu Hükümetlerarası anlaşmada alternatif olarak kayıt altına alınan ve münhasır bir boru hattı projesi olarak tasarlanan Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP) projesine yönelik olarak ise 24 Aralık 2011 tarihinde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanımız ile Azerbaycan Yakıt ve Sanayi Bakanı arasında Ankara'da Hükümetler arası bir Mutabakat Zaptı imzalanmıştır. Buna göre, TANAP Konsorsiyumu'nun kurulum çalışmalarının başlamasına ve Türkiye tarafının BOTAŞ ve TPAO olarak %20 oranında hisse sahibi olmasına, geri kalan %80 hissenin ise daha sonra diğer Şah Deniz Ortakları başta olmak üzere ilgilenen şirketlere de paylaştırılmak kaydı ile SOCAR tarafından yüklenilmesine karar verilmiştir. Ardından TANAP şirketi kurulmuş, nihayetinde 26 Haziran 2012 tarihinde TANAP Projesi kapsamında Hükümetler arası anlaşma ve ev sahibi ülke anlaşması imzalanmıştır. Bilindiği gibi, Şah Deniz Konsorsiyumu, Şah Deniz gazının Avrupa'ya sevkine yönelik sürdürdüğü çalışmalar kapsamında ilk etapta, Güney Avrupa güzergahı için TAP Projesini, Doğu Avrupa güzergahı için ise Nabucco West Projesi'ni seçmiştir. Konsorsiyum'un yatırım kararı ve nihaı güzergah seçimini ise 2013 yılının ilk yarısında yapması beklenmektedir. "lrak'tan, halihazır mevzuat çalışmaları, ihale süreçleri ve saha durumlarındaki gelişmeler doğrultusunda orta vadede en az 10-12 milyar m3/yıl gazın Türkiye'ye rahatça taşınabileceğine inanmaktayız ve bu da çok önemli bir potansiyel olarak karşımızda durmaktadır" Şah Deniz Faz il gazının söz konusu proje ile taşınabilmesi amacıyla, BOTAŞ'ın da ortağı olduğu Nabucco Projesi kapsamında TürkiyeBulgaristan sınırından başlayacak şekilde Nabucco West kavramı geliştirilmiş olup; bu projenin yapılandırılması ile ilgili çalışmalara hızla devam edilmektedir. "Irak, Türkmenistan ve Katar; Türkiye için Önemli Ülkeler" Tüm bunların yanında, oldukça verimli bir kaynak olarak lrak'tan, halihazır mevzuat çalışmaları, ihale süreçleri ve saha durumlarındaki gelişmeler doğrultusunda orta vadede en az 10-12 milyar m'/yıl gazın Türkiye'ye rahatça Önümüzdeki dönemde uluslararası projeler ile transit boru hatlarının da devreye girmesi; Türkiye'nin gerçek anlamda serbest doğalgaz piyasasını oluşturmasına, şeffaf ve daha rekabetçi bir fiyatlandırma mekanizmasının oluşturulmasına ve de aynı zamanda üretim ayağının da dünya ile rekabet edecek bir reel sektörün daha güçlü hale gelmesine katkı sağlayacaktır. Yukarıda çizilen tablonun ışığında, Kurumum BOTAŞ'ın öncelikle ülkemiz arz güvenliği ve refahı doğrultusunda çalışmalarına hız kesmeden devam edeceğinin; ardından da bölgemizdeki arz kaynakları ile Avrupa pazarı arasındaki bağlantıyı sağlayarak hem taşınabileceğine inanmaktayız ve bu kaynak ülkelerin refahına hem de da çok önemli bir potansiyel olarak karşımızda durmaktadır. Hem sınırlarımıza oldukça yakın konumdaki gaz rezervleri hem de güneyde petrol ile birlikte üretilen Irak gazının Türkiye'ye taşınıp tüketilmesi ve buradan da uygun miktarların Avrupa pazarlarına yönlendirilmesi iki ülke için de çok önemli bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Doğalgaz alışverişinin gerçekleşmesi tarihı, sosyal ve ekonomik ilişkilerimizi daha da güçlendirecek, lrak'ın Avrupa ve dünya pazarlarına entegrasyonuna önemli katkılarda bulunacaktır. Türkmen gazı ile ilgili gelişmeler de yine yakından izlenmektedir. Türkmenistan orta vadede değerlendirilmesi gereken kaynaklara sahip. Kaya gazı enerjisi, katı yakıt enerjilerine bakmak lazım. LNG için de Katar çok önemli bir ülke. Türkiye üretici konumunda olursa gerçek rekabet o zaman ortaya çıkacaktır. Avrupa ülkel erinin arz güvenliğine çok önemli katkıda bulunacak şekilde projelerini geliştireceğinin altını çizmek isterim. Son olarak kış dönemine girdiğimiz bu zamanda yüzde 98'ini ithal ettiğimiz bir kaynakta bir kesinti olabiliyor. Bunu büyütmememiz lazım. Herkesin bilinçli hareket etmesi lazım. Kısıtlı kesinti olabilir ama şu anki öngörümüz yıllık ve günlük ihtiyaç olarak bir sıkıntı gözükmüyor. Olağanüstü hava şartları ve teknik nedenlerden ötürü olacak talep artışı etkisini tatbiki gösterir. Kamu şirketi olduğumuz için her hareketimiz mevzuata tabii. Enerji piyasası hızlı bir sektör mevzuatlar hızlandırılmalı. Üst makamlara bunu iletiyoruz. Önümüzdeki iki yıl için talepte bir patlama olmadığı müddetçe bir sıkıntı gözükmüyor. Gelecek dönemler için alternatif kaynakların devreye girmesi lazım. Mevcutta tasarruf tedbirleri de alınması gerek.■ Doğal Gaz Dergisi Ocak - Şubat/ January - February 2013
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=