Doğalgaz Dergisi 216. Sayı (Eylül-Ekim 2019)

Doğalgaz / Eylül - Ekim 2019 51 dogalgaz.com.tr CBS ancak çok iyi tasarlanmış plan ve iş kurallarına göre çalışabilir. Bu tür işlevler her kuruma özgü model ve uygula- malar şeklindedir. Başarılı bir CBS için birimler veya kurumlar içerisindeki iş akışına uyumlu biçimde coğrafi bilgi akışının sağlanabilmesi gerekir. Bu amaçla yasal düzenlemelere gidi- lerek gerekli yönetmelikler yardımıyla coğrafi veri yöneti- minde ve paylaşımında gerekli standartların hazırlanması ve ortaya konulan kuralların uygulanıyor olması şarttır. Herhangi bir CBS uygulamasının sağlıklı bir şekilde çalı- şabilmesi için asgari dört temel işlem aşamasından geçmesi gerekir. Bunlar; 1. Veri toplama 2. Veri yönetimi, 3. Veri işleme 4. Veri sunumu aşamalarıdır. Bu aşamalar bir CBS uygulamasının çalışmasındaki temel zincirler niteliğinde olup, birbirini izleyen işlemler dizini olarak bilinirler. CBS, hayatımızın hemen hemen her alanında kullanılır. Başlıca kullanım alanları şunlardır; - Sağlık Hizmetleri - Toplum Güvenliği - Altyapı - Doğal Kaynaklar (Ormancılık, Madencilik, Su Kaynakları, Çevre Yönetimi) - Ulaşım Planlama ve Yönetimi - Devlet Yönetimi (Kent Bilgi Sistemleri, Yerel Yönetim Faaliyetleri) Yukarıda bahsedilen kullanım alanları doğrultusunda ve gelişen teknolojilere ve yaklaşımlara bağlı olarak farklı tek- nik altyapılara sahip CBS uygulamaları ortaya çıkmıştır. Veri standartları farklı organizasyonlar tarafından farklı şekillerde tanımlanır. Belirtilen organizasyonlar tarafından gerçekleştirilen çalışmalarda kullanılan ortak dil, terminoloji, kabul edilen uygulamalar ve bu uygulamalara ait performans düzeylerinin yanı sıra, teknik gereksinimler ve özellikler, servis ve sistem- lerin geliştirilmesine sürekli olarak ihtiyaç duyulur. Geliştiril- mesi gereken sistemlerde en önemli unsur tüm paydaşların standartlar çerçevesinde belirlenmiş verilere entegre olarak hem veri girişi yapıp hem de mevcut verileri kullanabilmesi bir ihtiyaçtır. Bu ihtiyacı karşılayabilecek çözüm ise tüm kurumların verilerinin içinde bulunduğu entegre bir coğrafi bilgi sistemi alt yapısının kurulması gereksinimidir. COĞRAFI VERI ENTEGRASYONU Yeryüzü üzerinde, altında veya üstünde belirli bir konumu ve biçimi olan, akarsu, göl gibi doğal detaylar ve yol, bina gibi insan yapısı somut detaylar ile mülki ve idari sınır, nüfus yoğunluğu, vb. konuma bağlı soyut nesneler coğrafi veri olarak ifade edilir. Coğrafi verilerin bir yaşam süreci vardır; doğarlar, yaşarlar ve ölürler. Üretilen coğrafi veriler pek çok alana hizmet vere- rek yaşamını sürdürürler. Bu süreçte coğrafi verilerin güncel olması çok önemlidir. Yaşam süreci içerisinde coğrafi veriler sürekli el değiştirebilirler. Kurumların kullanım ihtiyaçlarına göre aynı coğrafi veri farklı kurumlarda kendisini işleyen yazılımların da niteli- ğine bağlı olarak raster ve vektör gibi farklı veri yapılarına, ncz, dgn, dxf, shape, tiff, jpeg gibi farklı formatlara, coğrafi, UTM gibi farklı projeksiyon sistemlerinde, ED-50, WGS 84, ITRF gibi farklı datumlarda bulunabilir, kullanıma sunulabilir. Burada ihtiyaç, bu verileri entegre olarak kullanabilmek, kullanıma sunabilmektir. Coğrafi veriler; • Farklı veri yapısında; - Veri setinde (veri tabanı veya text dosya) - Bir coğrafi veri tabanında, - Vektörel bir dosyada, - Raster bir dosyada, - Bir excel dosyada • Farklı projeksiyon sisteminde - Coğrafi, UTM, Lambert vb. • Farklı datumda - ED-50, WGS-84, ITRF vb. Şekil 1. CBS Bileşenleri Sahadan Gelen Mobil Konumsal Viler Sahadan Gelen Fotoğraf ve Belgeler Fotoğraf ve Uydu Görüntüleri Mühendislik Proje Çizim Veirleri Metinsel veya Konumsa Veri Tabanı Meta data Vektörel CBS Harita Katmanları Sayısal Arazi Modeli