Doğalgaz Dergisi 229. Sayı (Kasım-Aralık 2021)

dogalgaz.com.tr 38 Doğalgaz / Kasım-Aralık 2021 boru hattının inşasına yönelik olduğunu, işletilmesine yönelik olmadığını ve boru hattı ile sağlanan doğal gazın A.B.D.’den ithal edilen LNG formundaki doğal gaza göre %20 daha ucuz olduğunu belirtmişlerdir. (8) Eylül 2021 itibariyle Nord Stream 2 Proje’sinin inşaatı tamamlanmıştır.(9) 2.1.2. Ukrayna Üzerinden Avrupa’ya Ulaşan Doğal Gaz Boru Hatları Rusya’nın Ukrayna üzerinden geçerek Avrupa’ya gaz sağlayan birden çok boru hattı sistemi bulunmaktadır. Top- lam kapasiteleri 100 milyar metreküpü aşan bu boru hatları sayesinde Ukrayna üzerinden Orta, Batı ve Güney Avrupa’ya doğal gaz ulaştırılabilmektedir. 2006 yılında Rusya ve Ukrayna arasında yaşanan doğal gaz krizinde bu hatlardan Avrupa’ya giden doğal gaz miktarı %30 azalmıştır.(10) 2009 yılında ve 2014 yılında yaşanan krizlerden etkilenen bu hat ile ilgili 2019 yılında bu boru hatlarının 2024 yılı sonuna kadar kullanımını garanti altına alan bir anlaşma Gazprom ve Naftogaz* yetki- lileri arasında imzalanmıştır. (11) 2014 yılında bu iki şirket birbirleri aleyhinde anlaşma hükümlerini yerine getirmedikleri gerekçesiyle Stockholm Ticaret Odası Tahkim Enstitüsü’ne başvuruda bulunarak 17 milyar dolarlık tazminat talep etmişlerdir. Tahkim heyetinin Gazprom’un Naftogaz’a 3 milyar dolar tazminat ödemesini hükmeden karara istinaden anlaşmadan yaklaşık 1 hafta önce Gazprom Naftogaz’a 2.9 milyar dolar ödeme yaptığını duyurmuştur. Ukrayna üzerinden anlaşmanın ilk yılında yıllık 65 milyar metreküp, diğer yıllarda da 40 milyar metreküp gaz akışı bu sayede taahhüt edilmiştir.(12) 2014 yılında Ukrayna’da başlayan ayaklanmalardan sonra iki taraf ilk defa ekonomik önemi büyük bir anlaşma için bir araya gelmiştir.(13) İki ülke ilişkilerinin zayıflığı düşünüldü- ğünde Rusya’nın Nord Stream 2 ve Türkiye üzerinden geçecek doğal gaz boru hatlarına verdiği önem anlaşılabilir. 2.1.3. Yamal - Avrupa 2000 kilometreden daha uzun olan bu hat Rusya, Belarus, Polonya ve Almanya topraklarından geçmektedir. İnşasına 1994 yılında başlanan ve Batı Avrupa’ya doğal gaz aktarmayı amaçlayan boru hattı, 2006 yılında yıllık maksimum kapasitesi olan yaklaşık 33 milyar metreküpe ulaşmıştır.(14) 2.1.4. Türkiye’ye ve Türkiye Üzerinden Avrupa’ya Uzanan Doğal Gaz Boru Hatları Rusya’dan Türkiye’ye gelen 2 doğal gaz boru hattı mev- cuttur. Bunlardan ilk yapılan Mavi Akım’dır. 1200 km’den biraz daha uzun olan mavi akım yıllık 16 milyar metreküp doğal gaz taşıma kapasitesine sahiptir. Boru hattı Mayıs 2002’de bitirilmiş ve ilk gaz akışı Şubat 2003’te başlamıştır.(15) Mavi Akım sadece Türkiye’nin doğal gaz ihtiyacını karşıla- mayı hedeflerken Türk Akımı hem Türkiye’nin hem de Güney ve Güneydoğu Avrupa’ya gaz sağlamayı amaçlamaktadır. Yıllık kapasitesi 31.5 milyar metreküp olan bu boru hattı iki fazdan oluşmaktadır ve 2017 yılında inşasına başlanmıştır. Yıllık 15.75 milyar metreküp gaz taşıma kapasitesine sahip olan ilk faz Türkiye’nin doğal gaz talebini karşılamak için tasarlanmış olup Ocak 2020’de ilk gaz akışı sağlanmıştır.(16) Türk akımının devreye girmesiyle beraber Ukrayna, Moldovya, Romanya ve Bulgaristan üzerinden Türkiye’ye doğal gaz sağlayan Batı Hattı’nın da kullanımı sona ermiştir.(17) MAKALE Şekil 3. Ukrayna Üzerinden Geçen Boru Hatları. Kaynak: Newdaynews İnternet Sitesi Şekil 4. Yamal - Avrupa Doğal Gaz Boru Hattı. Kaynak: Gazprom İnternet Sitesi