35 ENERJİ & DOĞALGAZ • OCAK - ŞUBAT / 2026 ÇEVİRİ / MAKALE YILLIK İŞLETME DÖNGÜSÜ BOYUNCA ISITMA VE SOĞUTMA TEDARIK SISTEMLERININ VERIMLI KONTROLÜNE BIR KATKI – SISTEM DENETLEYICISININ GELIŞTIRILMESI(*) Bina teknik sistemleri geleneksel olarak tek bir işlev için tasarlanmış, bu durum ısıtma ve soğutma için ayrı konseptler ve kontrol stratejilerinin ortaya çıkmasına yol açmıştır. Isı pompası teknolojisinin hem yeni hem de mevcut binalarda ana enerji tedarik bileşeni olarak giderek yaygınlaşmasıyla birlikte, bu iki işlev artık tek bir sistem içerisinde entegre edilebilmektedir. Ancak sistem esnekliğindeki bu artış, daha yüksek dinamikler ve alt sistemler arasındaki daha güçlü etkileşimlerle birlikte gelmektedir. Bu nedenle, tüm işletme modlarında üretim, depolama ve dağıtım süreçlerini koordine eden; aynı anda verimlilik, işletme maliyetleri, emisyonlar ve ısıl konforu optimize eden gelişmiş kontrol yaklaşımlarına ihtiyaç duyulmaktadır. ARKA PLAN VE MOTIVASYON Aşağıda sunulan analizlerin bilimsel temeli, [1] numaralı çalışmada ortaya konan araştırma bulgularına dayanmaktadır. Bu çalışmalar, ısının genellikle konvansiyonel radyatörler veya serbest ısıtma yüzeyleri aracılığıyla dağıtıldığı mevcut ısıtma sistemlerinin, prensipte mekân soğutması için de kullanılabileceğini göstermiştir. Bu yaklaşım, mevcut konut binalarına soğutma fonksiyonu kazandırmak için maliyet etkin ve kaynak verimliliği yüksek bir çözüm sunmaktadır. Elde edilen sonuçlar, [2] başta olmak üzere çeşitli yayınlarda yayımlanmış ve [1]’de geliştirilen sistem çözümünün pratikte test edilmesini amaçlayan KUEHASystem [3] adlı sonraki araştırma projesine temel oluşturmuştur. Bu projeye eşlik eden uzun dönemli izleme çalışmaları, mevcut ısıtma sistemlerinin ısıtma, kullanım sıcak suyu ve soğutma işlevlerini birlikte içeren yıl boyu işletiminin yüksek sistem karmaşıklığına yol açtığını ortaya koymuştur. Bu karmaşıklık; birden fazla ısı ve soğuk üretim ünitesinin eş zamanlı koordinasyonu, hava durumu ve yük tahminlerinin entegrasyonu, dinamik enerji ve CO₂ tarifeleri, kullanım sıcak suyu hijyeninin sağlanması, serbest ısıtma yüzeyleri üzerinden çiğ noktası kontrollü soğutma ve soğutma işletmesi sırasında oluşan atık ısının değerlendirilmesi gibi unsurlardan kaynaklanmaktadır. Bu bulgular, bir binadaki tüm alt sistemleri kapsayan, aralarındaki etkileşimleri dikkate alan ve bütüncül olarak optimize edilmiş bir işletme modunu mümkün kılan üst düzey bir kontrol konseptine duyulan ihtiyacı açıkça ortaya koymaktadır. Bu makale, söz konusu gereksinimleri karşılayan, üreticiden bağımsız bir sistem denetleyicisini tanıtmaktadır. Denetleyici; ısıtma, kullanım sıcak suyu ve soğutma işlevlerini, verimlilik, esneklik ve şebeke uyumluluğunu eşit ölçüde dikkate alan şeffaf ve uyarlanabilir bir işletme çerçevesi içinde birleştirmektedir. Amaç, yıl boyunca ısıl konforu güvence altına alırken, işletme maliyetleri ve emisMANUEL KORNMACHER TU Dresden, Almanya, Enerji Mühendisliği Enstitüsü, Yapı Enerji Sistemleri ve Isı Temini Mühendisliği Kürsüsü Başkanı JOACHIM SEIFERT Enerji Mühendisliği Enstitüsü, TU Dresden, Almanya ANDRÉ KREMONKE Enerji Mühendisliği Enstitüsü, TU Dresden, Almanya (*) REHVA European HVAC Journal 62. sayısında yayınlanmıştır.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=