141 g/Hp-h değerine düşmektedir (Şekil 8). Benzer olarak maksimum ısıl verim dizel yakıtta % 24' den % 35'e; çift yakıtta ise, % 18'den % 3 5 'e yükselmektedir (Şekil 9). c) Dizel yakıtlı çalışmada, toplam hidrokarbon emisyonu ortalama 500 ppm'den 200 ppm'e, çift yakıtlı çalışmada ortalama 9000 ppm'den 1500 ppm'e azalmaktadır (Şekil 10). el) Dizel yakıtlıçalışmadaCOemisyonu ortalama 900 ppm'clen 2000 ppm'e yükselmiştir. Çift yakıclı çalışmada ise, 2200 ppm'clen 1 500 ppm'e düşme görülmektedir (Şekil 11). e) Nitrik oksit emisyonları dizel yakıtta 350' elen 1400 ppm'e yükselmiş, çift yakıtta ise, 150' elen 2000 ppm'e yükselme görülmüştür (Şekil 12). Dizel yakıtla çalışmada cam yükte ve 3/4 yükte egzoz gazlarında 18 g/I-Ip-h değerine kadar yükselen kurum saptanmıştır. Kurum miktarı diğer yük ve hızlar ile hız ve yük değişimlerinde yüksek orandadır. Çift yakıtlı çalışmada bu sorunun ortadan kalktığı açıklıkla ortaya çıkarılmıştır. Bu durum diğer araştırıcılar tarafından ela saptanmıştır [6]. Böylece çift yakıtlı çalışmada 1994 Kuzey Amerika ve Avrupaemisyon standartlarının sınırları içinde kalınılabilecekc i r. Düşük yüklerde hava girişi, gaz debisine bağlı olarak kelebek vana carafınclan kısıtlanmakcaclır; ancak, hava fazlalık katsayısı düşük yüklerde artmaktadır. Bu durum yanma veriminin düşmesine sebep olmakta ve Şekil 8'de görüleceği üzere yakıt tüketiminin anmasına neden olmaktadır. Diğer bir problem ise, giriş ve egzoz sübaplarıııın piston üst ölü nokcasıııcla açık kalmasından kaynaklanmakrnclır. Bu yüzden bir miktar hava/gaz karışımı egzoz manifolcluna kaçmaktadır. Özellikle düşük hızlarda kaçan gaz oram yüksektir. Bu durum Şekil lO'cla yanmamış hidrokarbon oranınrn yüksekliği ile dikkat çekmektedir. Hidrokarbon emisyonunun yüksekliği egzoz gazıııa karışan meran gazıııclan dolayıdır; ancak aldehitler ve metan olmayan diğer hidrokarbon emisyonlarında normal olarak clüşLiŞ olması beklenmektecl ir. Karbonmonoksit emisyonu cam yük ve düşük hı zda motorun dizel yakı tla çalışması durumunda % 65 daha fazla olduğu görülmektedir (Şekil 11). Nicrikoksit emisyonları 3/4 yLike kadar aynı seviyededir. Tanı yük ve yüksek motor hızlarıııcla yükselme görülmekle birlikte nitrikoksit emisyon seviyesi benzinli motor emisyon seviyesindedir ve karn!itik konvertör ile emisyon seviyesinde düşüş sağlanabilir. DO�AL GAZ DERGİSİ SAYI. 29 131 5.SONUÇ l)Çift yakıt uygulamasıııcla motor veriminde düşme olmamaktadır. 2)Motor otto çevirimi stanclarclarına göre fakir karışımla çalışmış olup, karbonmonoksit emisyonu düşük seviyededir. 3)Motorun yüksek yük ve hızlarclaçalışmasıııcla toplam hidrokarbon emisyonları benzinli motor emisyonlarından g/km bazında daha azdır. 4)Nicrikoksic emisyonları ela benzinli motor emisyonlarıııclan g/km bazıııcla daha azdır. 5)Dizel yakıt ile çalışması durumunda egzoz gazlarında kurum çok fazla olduğundan hidrokarbon, karbonmonoksit ve nitrikoksit emisyonlarını katalitik filtre ile azaltmak mümkün olmamakcaclır. Çift yakıclı sistemin uygulanması ile egzoz gazlarında kurum görülmemektedir. Böylece katalitik filtre kullanılarak emisyon değerleri scanclartlarııı limitleri içerisinde kalabilecektir. KAYNAKLAR [ l ) Yahşi O.S., Eralp O.C. , BaykaD. veAlbayrak K., Dizel Otobüslerde Doğal Gaz Kullanımı, Proje Raporu, RaporNo. 91-03-02-03-01,Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ocak 1992. (2) Bayka D., Yahşi O.S., Eralp O.C., Al bayrak K. ve Öcal F., "Operation ofa Dicsel Engine with Compressecl Natura! Gas", Symposium on ebe Use ofCNG, LNG, LPG as Fuel for International Combustion Engines, Kiev, Ukrayna, SSCB, 23,26 Eylül 1991. (3)Yahşi O.S., EralpO.C.,BaykaD. veAlbayrak K., Doğal Gazııı Dizel Motorlarda Kısmi Yakıt Olarak Kullanılması için Motorda Gerekli Dönüşüm Çalışmaları", Proje Raporu, Rapor No. 90-03-02-03-07, Orca Doğu Teknik Üniversitesi, Şubat 1991 . (4) Yahşi O.S. , Eralp O.C., BaykaD. veAlbayrnk K., "Doğal Gaz veya LPG Kullanan Araçlar için Hava Yakıt Debileri Ayar Ünitesi", T.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, İhrirn Beratı No: 24823, 1992. (5)YahşiO.S.,ErnlpO.C.,BaykaD.veAlbayrak K.," Çift Yakıt Kullanan Araçlar için Yakıt Seçici ve Gaz Pedalı Hareketinin Aktarıcı Kontrol Ünitesi", T.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, İhrira Beratı No: 24824, 1992 (6) Incernational Gas Union - CNG Task Force Report, Narnral Gas For Vehicle-A Global Perspeccive 1989.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=