• • •• •• • • • • • • •• • • • • • •• • • • • •• •• • • • • • • • •• • • • • •• • • • • • • • •• •• • •• • • • • •• •• • • TÜRKİYETALEP-ARZDENGESİ İran Projesi Türkiye açısından çok önemli bir projedir. İran, Rusya Federasyonu'ndan sonra TALEP ARZ MİLYONM3 dünyanın en çok doğal gaz rezervi bulunan ikinci ülkesidir. Bu seneye kadar İran Projesi'nde İran'daki gazın Türkiye üzerinden Avrupa'ya ulaştırılması halinde gaz alınacağı planlanırken, İran'dan direkt gaz alımına karar verilmiş, iki Bakan arasında detaylı bir anlaşma imzalanmıştır. Alım-Sarım konusunda da müzakerelere başlanmış ve imza aşamasına gelinmiştir. Tebriz'den başlayarak Ankara'ya uzanan haccın İran bölümünde çalışmalar hemen hemen bitmek üzeredir. Türkiye bölümü için ise 1996 yılı ortasında anahtar teslimi ihaleye çıkılması KONTRAT MIKTAR1 I I ANA I KDZ. I EGE I GUNEY I I RUSYA YILLAR HAT HATIi HATTI HATIi TOP. FED CEZAYiR KATAR IRAN 1996 8.149 311 125 1997 11.231 840 171 1 2 1W & 0 9 I1 I 0 1 1 1 1 3 6 8. , , 5 0 10 3 0 7 6 4 1 1 .◄ 56 10 1 3 83 86 1 1531 1 654 2001 18,189 1924 3 118 2002 1876Q 1949 3,289 2003 19,832 1,974 3,348 20,412 2.129 4,418 2005 20,470 2,1n 41,501 2006 20,978 2,230 ◄ 5e9 2007 22,160 2,2!15 ◄,620 200a 23.348 2,342 4 677 2 2 0 0 0 10 9 24.542 2,,00 4,737 25,7◄0 2,461 4,797 2011 25,924 2,523 4 870 2012 26.114 2 588 4,932 2013 26,310 2,655 ,,997 2014 26,513 2 724 6.0BB 2015 26.722 279'5 5,136 o 8,555 6500 2,000 - 8 500 o 12.242 8.000 3.000 - 11000 322 1s.n2 10,500 3,000 1 000 3,000 17.500 gge 19927 10,500 ,,ooo 2,600 2,000 5,000 900 25,000 2.on 23,008 10,500 4000 2,000 3,000 5,000 soo 26,000 2,vr/ 26,208 10,500 4000 2600 4,000 6000 000 27,000 3 731 27,708 10,500 4000 2.eoo 5000 5,000 000 28000 3,949 29.101 10,500 4000 2.000 6000 5,000 900 29,000 4,127 31,086 10,500 4000 2500 8,000 5,000 000 31 000 -4,211 31.350 10.500 4,000 2,000 10,000 10,CXX) 900 38,000 4,893 32 470 10500 ◄000 2'500 10.000 10000 000 38000 '752 33 817 10,500 4 000 2,'500 10000 10000 000 38,000 4,815 35182 10.500 4,000 2.600 10,000 10.000 900 38000 ◄882 38,561 10500 ◄000 2 000 10,000 10000 900 38,000 4,950 37,948 10,500 , .ooo 2,500 10,000 10,000 000 38000 5,021 38,338 10500 4,000 2.600 10000 10,000 lllO 38000 509a 38,730 10,500 4000 2.eoo 10000 15,000 900 ◄3,000 5180 39,1◄2 10,500 ◄,000 2, 600 10,000 15,000 900 ◄3,000 5,280 39,583 10,500 4,000 2 000 10.000 15,000 900 ◄3.000 5,353 «l.007 10600 ◄,000 2,eoo 10,000 15000 000 43,000 Sözkonusu talebin karşılanması için Rusya Federasyonu ile 6 milyar m3, Cezayir ile 3 milyar m3'lük sözleşmemiz bulunmaktadır. Ancak Nijerya, Katar, İran ve Türkmenistan ile de sözleşme imzalanacaktır. Arz miktarlarına tek tek baktığımızda karşımıza şöyle bir olay çıkmaktadır. Rusya Federasyonu ile ilave 4.5 milyar m3'lük doğal gaz için ilgili bakanlıklar arasında protokol imzalanmıştır. Ancak ilave gazın Türkiye'ye ne şekilde dağıtılacağına dair mutabakata varılmamıştır. Rusya Federasyonu, Bulgaristan, Ukrayna, Romanya ve Almanya'da olduğu gibi ortak olduğu şirketler kanalıyla dağıtım yapmak istemektedir. Bu konuda anlaşma sağlanamadığı için, henüz ilave 4.5 milyar m3 için Alım-Sarım Sözleşmesi imzalanmamıştır. Cezayir ile 2 milyar m3 'lük LNG Alım- Satım sözleşmemiz vardır. Ancak bu miktar 3 milyar m3'e çıkarılmıştır. Ayrıca bu miktarın 4 milyar m3'e çıkarılabilmesi ıçın Cezayir Hükümeci'nden Haziran ayına kadar opsiyon alınmıştır Katar'dan gaz arzına ilişkin olarak 2 proje sözkonusudur. Karar Gaz Projesi ve Raslaffan Projesi. Raslaffan Projesi'ne Türkiye'nin ortak olması için müracaat edilmiş ve her iki ülkenin Enerji Bakanları ve Genel Müdürleri arasında protokol imzalanmıştır. Sözkonusu projenin 1999 yılından sonra üretime geçmesi beklenmektedir. Raslaffan Projesi'nden 2 milyon ton LNG ithali konusunda mutabakata varılmış, ancak sözleşme imzalanmamıştır. Bu proje hayaca geçinceye kadar Katar Gaz Projesi'nden LNG alınması planlanmaktadır . ® DOĞAL GAZ DERGİSİ SAYI 41 ---:as •1,242 1.na 5,073 2,332 792 .as 66'1 � 4.183 2,818 1,439 52 -338 4 270 3°858 tmI 2,993 planlanmaktadır. Bu hattın yapımı ile İran'dan 2 milyar m3 ile başlayıp yıllar itibariyle 10 milyar m3'e ulaşacak ve Türkiye için önemli bir arz kaynağı temin edilmiş olacaktır. Diğer bir uluslararası anlaşma Türkmenistan ile yapılmıştır. Türkmenistan doğal gazının Türkiye üzerinden Avrupa'ya ulaştırılmasına yönelik bu proje ile 15 milyar m3 gaz ithal edilebilecektir. Nijerya LNG Projesi ile ilgili olarak, AlımSatım Anlaşması 9.11.1995 tarihinde imzalanmıştır. Yıllık LNG alım miktarı 900 milyon m3 olarak belirlenmiştir. İlk sevki yatın l 999 yılından sonca başlaması beklenmektedir. Eğer bu projeler gerçekleştirilebilirse Türkiye'nin gaz ihtiyacı 6 ülke tarafından karşılanacaktır. Talebin karşılanabilmesi için mevcut boru hatlarına ek bazı yatırımların yapılması gerekecektir. Boru hattı üzerindeki çeşitli reglaj ve kompresör israsyonlarının yatırım maliyetlerinin 412,8 milyon$ olacağı tahmin edilmektedir. Ege Hattı'nın Bursa-Çan Hattı kısmının tamamlanmak üzere olduğu daha önce belirtilmiştir. Ege haccına ilave 150 milyon $, Güney Haccı'na 270 milyon $, Ankara-Tebriz Hattı'na ise yaklaşık 800 milyon $'!ık yatırım yapılması gerekmektedir. (Tablo 5) Tablo5 İLAVE YATIRIMLAR TOPLAM! MEVCUT HAT 412.808.000 $ EGE HATIi 150.000.000 $1 GÜNEY HATIi 270.000.000 $ İRAN HATIi (Yaklaşık} 800.000.000 $ Silivri'de yapılması düşünülen yeraltı deposu için yatırım miktarı henüz hesaplanmamıştır. i i l l il il . .. . .. ili ,., ı I ı I ı I ı J ıtı ıtı "°' ----- . 1 ,_ ıHUKUMETLliRARASI 1 ANTLASMA 1 bRKMEN u���M . . . r . . 1 vz_ . -ıııı 1 7i ....,___ . ı-,._ ı,---,__ -- -� -- lı__
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=