•• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •• •• • • • • • • • • • • • • • • Resim 1. Krasnodar Askeri Konutlar ve Sosyal Tesisleri ısı ve güç merkez\�i kısaca tanıtm�ya_çalışacağız. 2. iSi VE GUÇ MERKEZiNiN TAN/MI KRASNODAR şehri, Karadeniz'in yaklaşık 200km. kuzeyinde 1 milyon nüfuslu endüstri ve tarım ekonomilerinin birlikte yürütüldüğü Kuban Bölgesi'nin merkezidir. Bölgedeki termik santraller eskidir; bu nedenle bölgenin enterkonnekte şebekesinde güvenli (arızasız, voltajı ve frekansı sabit) bir elektrik enerjisi sağlanamamaktadır. Bu nedenle, bu bölgeye ilave edilecek 2000 adet yeni konut ve yaklaşık 80.000 m2'lik sosyal tesislerin ısı ve elektrik enerjilerinin kendi içinde üretilmesi esas alınmış ve artan üretimin enterkonnekte şebekeye verilmesi kararlaştırılmıştır. Bu karar uyarınca, askeri konutlar kompleksinin maksimum ısı ihtiyacı olan 30 milyon Kcal. (saatte) ile 5000 kwh'lık elektrik enerjisi ihtiyacını en ekonomik olarak remin edecek bir ısı ve güç merkezi fizibilitesi yapılarak aşağıdaki ısı ve elektrik enerjisi üretim tesislerinin kurulması kararlaştırılmıştır: KRASNODAR ısı ve güç merkezi projesi toplam 7,4 MW gücünde iki gaz ti.irbininden, toplam 13 MW kapasitelik iki adet atık ısı kazanından, her biri 8MW'lik 4 adet duman borulu kaynak su kazanından ve her biri 3 MW'lik 2 adet doymuş buhar kazanından oluşmaktadır. Şekil l'de görüldüğü gibi, türbin dairesinde 2 adet, 3,7 MW gücünde hem doğal gaz hem de motorin yakan gazrurbo generarör ünitesi ve bunların egzoz gaz kanallarına yerleştirilen 2 adet her biri 6,5 MW kapasiteli arık ısı geri kazanma kazanı (kaynar su üreten) mevcuttur. Kazanların girişine yerleştirilen by-pass kanalı ile, ısı ihtiyacının çok az, elektrik üretiminin çok olduğu yaz aylarında, egzoz gazları atmosfere verilmektedir. Ancak geceleri serin geçen ilkbahar ve sonbaharda, gündüzleri gazlar atmosfere atılmayıp kazanda 1 l 0°C'de basınçlı @) DOĞAL GAZ DERGİSİ SAYI 41 kaynar su üretilmekte ve her biri 150m3 kapasiteli iki adet ısı akümülatörü tankında depo edilmekte ve akşamları beliren ısı ihtiyacını karşılamak üzere sisteme basılmaktadır. Görüldüğü gibi sistem, gecegündüz, yaz-kış ısı ve elektrik ihtiyacını, ısı kaybını asgaride tutarak sağlayacak esnekliktedir. Türbin hava kompresörünün sıkıştırma oranı 20: 1 'dir. Bu nedenle, 3 bar' da santrale verilen doğal gazı 20 bar'a çıkaran iki adet yükseltici gaz kompresörü, kurutucular ve gaz ara tankları projelendirilmişrir. Havaların iyice soğuduğu aralık, ocak, şubat ve mart aylarında arık ısı kazanlarından sağlanan ısı yermediği için, yine şekil 1 'de görüleceği üzere her biri 8 MW kapasiteli dört adet duman borulu kazanlar, sistemden gelen ısı talep sinyaline göre otomatik olarak, sırayla devreye girmektedir. 4. kazan sıcak yedek olarak, diğer kazanlarda olabilecek bir arızada derhal işletmeye girecek şekilde hazır tutulmaktadır . Yine şekilde görüleceği üzere, kazan dairesinde 2 adet 3'er MW gücünde 8 bar'lık doymuş buhar kazanı öngöri.ilmüştür. Bu kazanlar, askeri konut kompleksinde mevcut iş atölyelerinin ve çamaşırhanenin doymuş buhar ihtiyacını karşılamaktadır. Projeden görüleceği üzere 3 bar'lık doğal gaz için basınç düşürme ve debi ölçme istasyonu ile, alternatifyakıt olan motorin depolanması için her biri 800 m3'lük iki adet depo tankı ve P?mpa israsy ? nu inşa edilmiştir. 3. PROJENiN TEKNiK ÖZELLİKLERİ Projeyi, ısı akümülatörlü cogenerarion diye tanımlamak daha doğru olur. Bu projenin fonksiyon şeması şekil 2'de verilmiştir. Sisremin ana komponenrlerinin özellikleri şöyledir: 3. 1 . Gaz Türbinleri/generatörler İmalatçı firma: EGT/LINCOLN Tipi: Typhoon Gücü: 3,7 MW (ISO şartlarında) Adedi: 2
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=