Tel<nil< Bilgiler I-leııdriksdal Arıt111a '[esisi CHP M odiilleri (İsveı) Modii! Tipi:JMS 316 GS-B. L Ana tahrik ünitesine yakıt verilir. Yakıtın yakılması ile mocor veya türbin birincil enerjiyi bir yandan mekanik enerjiye, diğer taraftan da ısı enerjisine dönüştürür. Mekanik enerji elektrik üretmek üzere jeneratörü döndürür. Türbin veya mocor kullanılmasına bağlı olarak elektrik çevrim verimi %20 ila 40 arasında gerçekleşirken, birincil enerjinin %60 ila 80'i arası ısı olarak ortaya çıkar. Egzoz gazı, motor soğmma devresi, yağlama yağı soğutma ve curboşarj lı motorlarda curboşarjer soğutma devrelerindeki ısıyı geri kazanmak için eşanjörler kullanılır. Ortaya çıkan ısı enerjisinin %85 kadarı belli bir sıcaklıkta buhar veya sıcak su üretmekte kullanılır. Üretilen elektriğin dağıtılması ve şebekeye paralel çalışılabilmesinin sağlanması için elektrik şale sistemler gerekmektedir. Hidrolik sistem çözümleri ile buhar ve sıcak su gerekli olduğu noktalara taşınır. Kojenerasyon prensipleri ana tahrik ünitesi (mocor, türbin) ve kullanılan yakıt türüne (gaz veya dizel) göre çeşitli şekillerde uygulanabilmektedir. Gaz motoru uygulamaları çeşitli avantajlar sağlamaktadır. Bunların en önemlileri şunlardır: * En yüksek miktarda elektriği üretebilecek %40'a varan elektrik çevrim verinli, * %85 ile %91 arasında değişen coplam çevrim verimi. Türbinli sistemlerle karşılaştırıldığında türbin CHP sistemlerinde elektrik çevrim verimi arttıkça roplam çevrim veriminin önemli miktarda düşcüğli gözlenmektedir, * Fakir karışım veya katalizörlü yakma sistemlerinin çevre dostu remiz doğal gazla kombinasyonu sayesinde çok düşük zararlı emisyon seviyesi. Modern fakir karışım yanına sistemlerine haiz mocorlar NO, emisyonlarını azaltmak için katalizöre ihtiyaç göstermeksizin binlerce saat müsaadeedilen emisyon sınır değerlerinin altında çalışabilmektedirler, * Kısmi yük verimlilikleri ve çok modüllü konfigürasyonları gaz motorlu kojenerasyon sistemlerini en esnek CHP sistemi yapmaktadır. Kısmi yükte çalışma durumunda verimin önemli miktarda etkilenmemesi ve modüllerin sırayla gerektiğinde devreye girip çıkma imkanları, sistemin elektrik ve ısı talebinde gün içinde olagelen talep değişikliklerine rahatça uymasına imkan verir. Bu da gün bazında enerji maliyetlerinin minimize edilmesine yardımcı olur, * Gaz mocorlu kojenerasyon sistemleri sürekli hizmet ve minimum bakım esaslarına göre dizayn edilmiştir. Yıllar boyu %98'in üzerinde bir emre amadelik oranıyla hizmet verirler, * Doğal gaz yerine acık arıtma tesisleri ve çöp depolama alanlarından elde edilen biyogazı kullanabilirler. Biyogazlı motor sistemleri elektrik ve ısı üretmek için direkt olarak atıklardan çıkan gazı kullanırlar. Arıcına tesislerinden ve çöp depolama tesislerinden çıkan biyogaz direkt olarak mocorlarda yakılır, bu arıkların değerlendirilmesi için önce yakıp buhar üretmek, bununla da bir buhar türbini çevirmek gibi ara işlemler gerek ti rmemek ced i r , * Kojenerasyonun uygulanma alanları kullanımına göre belirlenir: -merkezi ısıtma, arıcına tesisleri, çöp depolama alanları, oteller, iş ve alışveriş merkezleri, hastahaneler, havaalanları ve çeşitli endüstriyel tesisler. ® DOĞAL GAZ DERGİSİ SAYI 41 Jenbacher AG kojenerasyon teknolojisine imalatçı olarak hizmet vermektedir. Bugün l 150'den fazla Jenbacher enerji ünitesi çeşitli endüstri, merkezi ısıtma şebekeleri, apartman ve ofis binaları ile hastahane ve benzeri yerleri temiz ve yüksek verimli elektrik ve ısı enerjisi ile beslemektedir. Firmanın tesis etmiş olduğu 200 civarında CHP modülü arıcma tesisleri ve çöp depolama tesislerinde elektrik ve ısı üretmektedir. Firmanın ana hedefi, sürekli yeni pazarlar kazanmakta olan, fizibilitesi yüksek, çevre dostu enerji sistemleri yaratmaktır. Jenbacher'e göre bir kojenerasyon sistemine karar vermenin ana yolu ekonomiklik hesabından geçmektedir. 500 kW ve üzeri tesisler için ekonomiklik değerlendirmesi yılda en az 3000 saat cam yük çalışması ve ısı üretiminin hemen tamamına yakınının kullanılması baz alınarak yapılmalıdır. Bununla beraber, saha kondisyonları ve işletme koşulları, özellikle peak elektrik kullanım zamanlarına ait ücret durumu dikkatle incelenerek planlanan tesisin en verimli işletmeşekli belirlenmelidir. Bu, santralin yatırım bedelini geri ödeme süresini kısaltacaktır. Almanya'da tesis edilmiş CHP sistemleri çerçevesinde yapılmış bir analiz, devler eliyle desteklenen merkezi ısıtma, hastahane ve okul aplikasyonları gibi tesisler yanında ana uygulama sahasının endüstriyel tesislerde olduğunu göstermektedir. Arıtma tesisi ve çöp depolama alanlarındaki biyogazlı aplikasyonlar da gittikçe artan bir uygulama trendincledir. MERKEZİ ISITMA Merkezi ısıcma için bir kojenerasyon sistemi tasarlanırken, genellikle yıllık ısı ihtiyacı profilinin günlük ortalamasından hareket edilir. Oldukça yüksek peak ısı talebi gösteren, yılın 150-200 günlinü baz yük, bunun %30-40'ını peak ısı talebi olarak veren ve elik bir inişle sıfır talebi bulan alışılmış diyagramlar artık geçerliliğini yitirmiş clummclaclır. Yeni konuc inşaat teknikleri vecleğişmekre olan tüketici alışkanlıkları (sıcak su talebine olan artış) durumu değiştirmiştir. Bu durumda modern konutların ısı ylikü genellikle 45 W/m' seviyelerinde, yıllık ısı tüketimi ise ortalama 50 \Y//m' gerçekleşmekredir. Merkezi sistem kış rejiminden yaz çalışmasına çevrildiğinde de sıcak su üretimi için önemli miktarda ısı talebinin hala kaldığı görülmektedir.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=