Bu sürekli ısı calebi en uygun şekilde gaz mocoru kojenerasyon sistemleri ile karşılanmaktadır. Uzmanlar, sıcak su peak talebinin zaman zaman ısıtma için gereken peak değerin üstüne çıktığını belirtmekte, bu sebeple ısının depolanabileceği ve peak talep dummunda sisteme takviye yapacak tanklar kullanılmasını (ısı akümülatörü) tavsiye etmektedirler. PASSAU ARiTMi\ TESİ Sİ Merkezi ısıtma sistemi için kojenerasyon sistemi planlarken unutulmaması gereken bir önemli nokra da üretilecek elektrikte ihtiyaç fazlası olması durumunda şebekeye satışıdır. ARITMA TESİSLERİNDE KOJENERASYON Bir arıcına tesisinden çıkan tüm biyogazı yakacak kapasitede bir CHP sisteminin maliyecinin toplam arıtma tesisi maliyetinin genellikle %5-1 0'u arasında olduğu tesbic edilmiştir. Buna karşın,eğerçıkan biyogaz kojenerasyon için değerlendirilmiyorsa işletmegiderlerinin 1/3'ünüenerji maliyeci kapsamaktadır. Genel olarak 1000 kişinin atığının ürettiği biyogazdan 2kW sürekli elektrik üreri lebilmekredir. Çamur eşanjörleri için ise üretilen ısının yaklaşık yarısı gerekmektedir. Çıkan rlü11 biyogazı değerlendiren büyüklükteki bir kojenerasyon tesisinde üretilen ısının bir kısmı ise artmaktadır. Isı tarafındaki sıcaklık seviyeleri, çamur eşanjörleri 70"C giriş, 60°C çıkış sıcaklıklarına göre dizayn edildiğinden diğer kojenerasyon sistemlerine oranla, daha düşüktür. Eğer çamurun pasrorizasyonu veya herhangi bir diğer sebeple ısı gerekiyorsa, yine 90 °C giriş, 70°C çıkış sıcaklıklarında srandarc CHP modülü kullanılabilir. Amma tesislerinde kojenerasyon gündeme geldiğinde ortaya çıkan önemli sorulardan biri de çıkan biyogazla motor-jeneratör çalıştırmak yerine biyogazla direkt olarak arığı havalandırma blover mororlarının çalıştı rı iması konusudur. Havanın kirliliğine karşı hazırlanan regülasyoıı lardan evvel bu sorunun cevabının tereddütsüz "evet" olması beklenirdi. Ancak bugün egzoz gazlarındaki NO, miktarını sınırlayan normlar böyle bir çözümü uygulanamaz kılmaktadır. Bugün biyogazla çalışan gaz motorları bu norm limitlerinin altında kalabilmektedir, ancak bu ancak fakir karışım yanma sistemleri ile ekonomik olmaktadır. Bu motorlar ise çok hassas güç kontrol sistemlerine ihtiyaç göstermektedir ki; bu direkt akuple sistemler için pazarda mevcut değildir. Bir arıtma tesisinde Kullanıcı: Ekipmanlar: Modül Tipi: Modül Sayısı: Eloklr i k Üretimi: Eleklr i k Verimi: lsı Üretimi: ls, Vor i mi: B i rinc i l Enerji Tüket i mi: Toplam Verim: Emi syon Kontrolü: Yı llık Toplam Elektrik Ürolimi: Biogoz Kullanımıy l a Birincil El-0ktrik T osorrvfu: Yıll ık Yakıl Tasarrufu: kojenerasyon planlarken gözönüne alınması gereken noktalar şunlardır: * Gaz üretiminde, gaz basıncını sabitleyebilmek ve 350 mm su sütunu seviyesinde bir minimum 'basıncı sağlayabilmek amacıyla, gazın depolanması şarttır. Ayrıca, genellikle hassas bir desülfırizasyon ve kondensacların efektif bir şekilde bertaraf edilmesi gereklidir. Herhangi bir nedenle biogaz ürerimi kesildiğinde, ısı temininde aksama olmaması için kojenerasyoıı sisteminin alternatifbir gazla da - örneğin doğal gazçalışabilir olması tavsiye edilir. Isı talebinin az olduğu durumlarda motorun soğmulabilmesi için genellikle her modül için bir acil soğutma ünitesi sisteme dahil edilmektedir. Acil soğutma gerektiğinde, genel olarak bu acil soğutma üniteleri yerine, arıtma tesislerinde bol miktarda bulunan arıtılmış su kullanılır, * Kojenerasyon sisteminin kontrolü arıtma tesisinin ana kumanda bölümünden yapılır, * Desül firizasyonun durumlarda, biogazdaki yapı lmadığı sülfür oranının zaman zaman kontrol edilmesi tavsiye edilmektedir, * Ayrıca motor yağından da örnekler alınarak TBN limitlerinin aşılmamasına dikkat edi lmelidir. Bu kontrol ler, modüllerin emniyetli ve aksamadan çalışmasını sağlamak açısından çok önemlidir, * Teknik müşavirler genelde arıtma tesislerindeki kojenerasyon uygulamalarında yüksek kal ite standartları gerektiğini pek önemsemezler. Unutmamak gerekir ki, kojenerasyon sistemindeki herhangi bir arıza, şebekeden elektrik satı n al ınması nı gerektireceğinden, tüm arıtma tesisinin işletme giderlerini yaklaşık %30 oranında arttırmaktadır. Bu yüzden, kullanılacak kojenerasyon ekipmaıı ları ıı ın yüksek kalitede olması na büyük özen ® DOĞAL GAZ DERGİSİ SAY! 41 Pouou fonbachor Enorgic:ısyslomo A.G JMS 216 GS-B. LEANOX 4 1 .520 kW %34 2.468 kW %55 4.471 kW %89 LEANOX Sistemi 9.728 MWh/o 1 7.870 MWh 1 ,487.0581/o gösterilmelidir. Bu cip uygulamalara en tipik örnek olarak Almanya'nııı Bavyera Eyaleri'ndeki Passau arıtma tesisi kojeııerasyoıı sistemini gösterebiliriz. Çöp depolama tesislerinden çıkan biogaz, elektrik üretimi için çok elverişlidir. Çöp depolama tesisinde gaz üretmek ve iyi kaliteli gazla körü kaliteli gazı ayırdedebilmek için bu konudaki tavsiyelere harfiyen uymak gerekir. Çöp depolama tesisindegazın çıkartılması çevre koruma mevzuatı açısından çok önemlidir; bu yüzden bu gibi durumlarda elektrik üretimi maliyetinde gazın çıkartılma ve coplama yatırımını hesaba katmak gereksiz ve hara!ıdır. Gene de gazların temizleme masrafları ile gaz motorlarının göreceli olarak yüksek bakım masrafları gözönünde buluııdunılınalıdr. Kötü kaliteli gazların devamlı kontrollerle takip edilerek yakılıp imha edilmesi, kojenerasyoıı sisteminde sağlıklı çalışmanın ön şartı olan uygun gazın kullanılması sağlanmalıdır. Metan gazı, çöp depolama cesisleriııdeki çürütme işlemi esnasında bakteriler tarafından üretilir. İçerisinde yaklaşık %50 metan oranı bulunan bu gaz çevreye zararlı olup, roplanarak imha edilmelidir. Bu gazı yakarak imha etmek yerine gaz mororu sistemleri için yakıt olarak kullanıp, üretilen elektriği sarmak daha akıllıca bir çözümdür. Isı geri kazanımı, sadece çöp depolama tesisinin çevresinde ısınma ihtiyacı olan yerleşim birimleri varsa düşünülmelidir. SONUÇ Kojenerasyon planlanırken, en uCLız ekipman yerine devamlı enerji üretimi için en düşük üretim maliyetli sistemler tercih edilmelidir. Kojcnerasyon sistemlerindeki arızalar ve/veya ekonomik olmayan neticeler, genellikle tesisin planlama aşamasında hatalı veriler kullanılması, kojenerasyon ünitelerinin elektrik hidrolik sistemlerine bacalı bağlantısı ve bazı hallerde de bakım hatalarından kaynaklaıımakcadır. 1 1 ' 1 1 1 L 1 ' . 1 1
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=