ÔzkoııAĞ/Ş bu kararname hükümleri dışındadır. Üretim şirketleri, iletim hattına sahip şirketlere, elektrik dağıtım şirketlerine, dağıtım bedellerini ödemek kaydıyla (% 6.5) organize sanayi bölgelerine ve 4 MW'tan daha fazla kurulu gücü olan tesislere elektrik satabilirler. TEAŞ ile üretim şirketi arasında, TEAŞ tarafından satın alınacak elektrik enerjisinin miktarı, fiyatı, süresi ve diğer şartlarını içeren bir sözleşme imzalanır. Satın alınacak enerjinin birim fiyatı ve fiyatın yıllara göre değişimi kriterleri ABD doları cinsinden sözleşmede tespit edilir. TEAŞ'ın üretim şirketinden yıllara göre satın alacağı enerji miktarına tekabül eden meblağ için üretim şirketine hazine garantisi verilebilir. TEAŞ ve üretim şirketi arasında sözleşmenin uygulanmasından doğacak ihtilaflarda Türk mahkemeleri, Türkiye Cumhuriyeti tarafından tanınmış bulunan uluslararası mahkemeler ve tahkim kuruluşları yetkilidir." 3. Yukarıdaki 96/8269 sayılı kararnamenin uygulama, usul ve esaslarına ilişkin tebliğ. Bu tebliğ I O Temmuz 1996 tarih ve 22692 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Anılan tebiğde, 9/5/1996 tarihli kararname ile hükme bağlanan Yap-İşlet modeline işlerlik kazandıracak detaylar verilmektedir. Yukarıdaki gelişmelerden görüleceği gibi ETKB, 17 Nisan'dan 1 O Temmuz'a kadar geçen üç aydan daha kısa bir sürede yerli ve yabancı yatırımcıların fosil yakıtlı enerji tesisi kurması için kapıyı ardına kadar açmıştır. ETKB'nin, Y.İ.D. modelinde tıkanan noktalara doğru yorum getirmesi ve tıkanıklığın giderilmesinde büyük bir gayret içine girmesi, yerli ve yabancı yatırımcılar üzerinde memnuniyet yaratmıştır. Nitekim, kararnamenin yayınlanmasından sonra ETKB, özellikle yabancı yatırımcıların istilasına uğramıştır. Yatırımcı ların yatırıma başlamalarındayine de bir nokta tereddüt yaratmaktadır. O da yapılacak anlaşmaların Danıştay'dan geçip geçmeyeceği hususudur. Üretici şirketle TEAŞ arasındaki enerji satış anlaşması serbest rekabetle oluşmadığı için, anlaşmaya konulan enerji farkı fiyatı acaba piyasanın en iyi fiyatı mıdır? Aynı yerde, aynı şartlarda kurulacak bir başka santralden elektrik enerjisini daha düşük fiyatla satacak başka bir yatırımcı çıkarsa TEAŞ ne durumda kalacaktır? Bu tereddütün enerji yatırımlarını frenlemese bile, yavaşlatabileceğini anlayan ETKB, 29/8/1 996 tarih ve 22742 sayılı resmi gazetede yayınladığı duyurusu ile, Yap-İşlet modeli ile 13 adet santralın kurulmasını ve bu santrallerden üretilecek enerjinin serbest rekabetle satın alınmasını ihaleye çıkartmıştır. Kanaatimizce, ETKB'nin bu son girişimi, hem Y.İ.D. ve Y.İ. modelleri fi DOĞAL GAZ DERGİSİ SAYI 46 KffiıUiı§IIII üzerindeki "İmtiyazlı şirket" gölgesini ortadan kaldıracak hem de Y.İ.D. santralları ile ilgili olarak bugüne kadar Bakanlığa yapılan müracaatlardaki karmaşaya da son verecektir. Bu son duyurunun enerji yatırım dünyasına ümit veren esaslarını şöyle özetleyebiliriz: • Bu 1 3 santralın I 0'u doğalgaz, 3'ü ithal kömür yakacak şekilde öngörülmüştür. Yani yakıt seçiminde, Çevresel Etki Değerlendirme Raporu'nun daha kısa sürede alınabilmesine imkan sağlanmıştır. • Bu santralların yeri ve büyüklükleri TEAŞ APK dairesi tarafından yapılan araştırmalarve enterkonnekte şebekenin, kayıpları, aktif ve reaktif dengeleri gibi faktörleri dikkate alınarak yapılan çalışmalar sonucunda tespit edildiği için gerçekçidirve mevcut elektrik sistemi ile kolayca uyum sağlayacaktır. İhale duyurusuna göre, herbir santralin yapımı için en az 1 O uluslararası yatırımcı ihaleye iştirak edecek ve en düşük elektrik satış fiyatı verebilmek için birbirleriyle kıyasıya yarış edeceklerdir. Böyle bir uluslararası rekabetle, en düşük enerji fiyatı için imtiyazlı fiyat spekülasyonu yapılabilir mi? Bu karar son yıllarda ETKB'nin almış olduğu en gerçekçi karardır ve sağlıklı yürüyeceğine inanıyorum. Ancak TÜRKİYE'nin dışarıya enerji bağımlılığı gerçeğini de gözardı edemeyiz. Bu santrallerden, doğal gazlı olanların toplam gücü 8000 MW'tır ve bu kapasitenin 4200 MW'ının 2001 yılına kadar işletmeye alınması öngörülmüştür. Demek oluyor ki, BOTAŞ'ın 2001 yılına kadar 5 milyar m3 ve 2006 yılına kadar 9 milyar m3 doğal gazı yeni santrallere tahsis edebilecek şekilde her türlü tedbiri alması lazım. Zira ihale duyurusu ve dağıtılan şartnamelere göre, tüm santrallere gazın BOTAŞ tarafından verileceği varsayımı var. BOTAŞ'ın İRAN'la yapılan doğal gaz anlaşması çerçevesinde, önce Doğu Beyazıt-Erzurum (250 km) daha sonra da Erzurum-Ankara (900 km) gaz pipeline'ını ihaleye çıkaracağını, ayrıca GÜRCİSTAN üzerinden, GASPROM ve TÜRKMENİSTAN gazlarının TÜRKİYE'ye getirtileceği haberlerini BOTAŞ yetkiIi!erinin beyanatlarından okudukça seviniyoruz, ancak tam rahatlayamıyoruz. Çünkü bütün bu işlerin önümüzdeki (3) yıl içinde yapılabileceğine inanabilmemiz için bugünlerde, bu projeler üzerinde adeta bir proje ve inşaat seferberliği şeklinde çalışıldığını görmemiz gerekirdi. BOTAŞ yetkililerinden, TÜRKİYE ekonomisinin ve enerji dünyasının bel bağladığı projelere olağanüstü bir gayretle yüklenmelerini bekliyoruz.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=