Çeviri yapısal bir korumanın uygulanması talep edilmiştir (Komisyon yazısının 8. talebi). Bunları, numune yapı yönetmeliğinin (MBO) 1 981 'deki nüshasında yer alan diğer bir talep takip etmiştir. Bu yönetm eliğin 38. maddesinde (yangın emniyeti) yanıcı gaz taşıyan boru hatlarının işletme ve yangın emniyetli olması öngörülmüştür. Form parçalar (fittingsler), armatürler, kumanda, kontrol, emniyetve ölçme tertibatları boru hatlarına dahildir. Bu nedenle 1986 tarihli numune-yakma sistemleri yönetmeliği'nin 7. maddesinin 1. bendi bu parçalardan yangın emniyetini tehlikeye sokmamalarını ve harici yangın etkisinde bir patlama tehlikesine yol açmamalarını talep etmiştir. O zamanlar harici yangın etkisi durumda yanıcı gazın tutuşma noktasına ulaşılmadan önce sızdırma yapmayan parçalar işletme ve yangın emniyetli olarak kabul ediliyordu. Doğal gaz için bu tutuşma noktası yaklaşık 650 °C'dir. Yenilik ve Alternatifler Yapı teftişi talepleri gaz sistemleri ile ilgili daha fazla termik olarak yüklenebilen (HTB) komponentlerin geliştirilmesine yol açmış ve böylece aynı zamanda gaz sistemlerinin müstakil parçaları için HTB-test şartlarının belirlenmesine öncülük etmiştir. İzolasyon parçaları, körüklü gaz sayaçları, gaz basıncı kontrol cihazları (regülatörleri) ve termik kapatma tertibatları için HTB-tipte olmaları talebi DVGWTRGl'86'da belirtilmiştir. DVGW-VP 601 (Yüksek yoğunluklu polietilen borulardan yapılan bina bağlantı (servis) hatlarının mahfazaları için geçici test esasları) 1986'da aynı şekilde boru mahfazaları için HTB-tipte talepler belirlemiştir. Sonra 1990'da ana kapatma tertibatları (HAE) ile ilgili HTBözelliği DiN 3537 kapsamına alınmıştır. Malzemeler -.e parçalar DiN 4102-1'de belirtilen ale-.e dayanıklılık sınıflarındaki ale-.e dayanma sürelerine göre sıralanmıştır. (DiN 4102: Malzeme -.e parçaların yangındaki da\l'anışları) Aleve Dayanıklılık Sınıfları F Yapısal Teftiş Bakımından Ale-.e Dayanık!ılık Ale-.e Dayanma Tanımlama Sınıfı Süresi (dakika) Ale�n yayılmasını engelleyen F 30 c30 Ale�n yayılmasını engelleyen F 60 �o Ale-.e dayanıklı F 90 c90 Ale-.e dayanıklı F 120 c120 Ale-.e uzun süre dayanıklı F 180 >J80 Kısaltmalar F Parçalar (genel) G Cam yüzeyler K Yangından koruma klapeleri aşmamalıdır (Tablo 1 ). Bu HTB-taleplerinin amacı yanıcı gazın komponentlerden ancak tutuşma noktasına ulaşıldıktan sonra çıkmasını sağlamaktı. Böylece gaz çıktığı yerde hemen tutuşmalı ve meşale şeklinde yanmalıydı. Böylece patlamaya elverişli bir atmosfer oluşmaması için yanmamış gazın kontrolsüzce dışarı çıkması önlenmiş oluyordu. Termik bakımdan daha fazla yüklenebilen komponentlerin monte edilmesiyle gaz sistemleri harici yangın etkisine karşı şüphesiz daha emniyetli hale gelmiştir. Bunun için en iyi örnek, daha yanıcı gazın tutuşma noktasının oldukça altında, yaklaşık 200 °C'de sızdıran ve böylelikle patlama riski yaratan yangın koruma tekniği bakımından zayıf yer "yumuşak lehimlenen gaz sayacı"nın ortadan kaldırılmasıdır. HTB-emniyet filozofisi gaz sisteminin tamamı için talep edilmektedir. Ancak bu uygulanabilmiş değildir. Açıkça uygulama birçok parça için ekonomik nedenlerle mümkün olmamıştır. Yapısal teftiş bakımından bu durumda en azından yapısal önlemler veya termik kapatma düzenekleri (TAE) ile eşdeğer yangın koruması sağlanmalıdır. Müsaade Edilen Kaçak Miktarları Tablo 1 'de farklı maksimum müsaade edilen kaçak miktarlarına sahip HTB-komponentleri ayrıntılı olarak görülmektedir. DVGW-VP 301 ile ilk HTB-test esası neşredilmiştir. Müsaade edilen maksimum kaçak miktarlarında HTBparçaları için 30 l/h ile 450 l/h arasındaki çok büyük bir bantgenişliği görülmektedir. Her sistem komponentinin farklı emniyet taleplerine yangından koruma ile ilgili arzulanan iyileştirmelerle karşı gelinmektedir. Bu noktada şu husus belirtilmelidir ki, imalatçılar kaçak miktarlarını daima mümkün olduğunca düşük ve bu değerlerin oldukça altında tutmaya özen göstermektedir. Yukarıda belirtilen karşı gelmenin nedeni; yangın ve patlamadan koruma ile ilgili uzmanların 30 I/h'lik bir kaçak miktarını dahi çok fazla bulmalarıdır, çünkü daha düşük kaçaklar bile tehlikeli olabilmektedir: L Havalandımıa hatları için borular -.e form parçalar Bağlantılı olarak 1 O t patlayabilir atmosfer dahi kapalı odalarda (odaların büyüklüğünden bağımsız olarak) daima tehlikeli patlayabilir atmosfer olarak kabul edilmelidir. Ancak daha küçük miktarlar da direkt olarak yakınlarında insanların bulunması durumunda tehlike yaratabilmektedir. Aynı şekilde 100 m3'ten daha küçük hacme sahip odalardaki 1 O t'den daha küçük bir miktarın tehlike yaratabileceği göz önüne alınmalıdır. Pratik için kaba tahmin olarak 100 m3'den daha küçük odalarda patlayabilir nitelikteki bir atmosfer eğer oda hacminin 1/1 0000'den daha fazla ise (örneğin, 80 m3'lük bir odada 8 t) tehlike yaratan bir atmosfer olarak kabul edilebilir. Bu hususun daha iyi anlaşılmasını sağlamak için şu söylenebilir: 1 O litre'lik patlayabilir atmosferin oluşması için 0,5 litre gaz dahi yeterlidir. Çünkü doğal gazın alt patlama sınırı o/o5 civarında bulunmaktadır. 30 t/h'lik bir kaçak miktarında (debisinde) (hava debisi olarak ölçülen) havanın yoğunluğunun doğal gazınkine oranının göz önüne alınmasıyla, yaklaşık saatte 50 litre doğal gaz akışında 0,5 t T Kapılar -Aleı.den koruyan ayımıa kısımları w Yangın duvarları -.e taşıyıcı olmayan dış duvarlar Tablo-2 Aleve Dayanıklrlık Sınıfları, DiN 4102 Bölüm 1 'e Göre Bir HTB-testi anma basıncı altında bulunan test parçasının 15 dakika içinde 650 °C'ye ısınmasına, bu sıcaklıkta 30 dakikalık bir dayanma süresince kalmasına ve bunu takiben oda sıcaklığına soğumasına dayanmaktadır. Kaçak miktarı ısınma süresinde, 30 dakikalık dayanma süresinde ve oda sıcaklığına soğumadan sonra parçaya bağlı olan bir değeri Doğal Gaz Dergisi 1 87 E lıil-Ekim'97 Sa ı 52
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=