(gaz) bir dakikadan daha kısa bir sürede dışarı (ortama) çıkmaktadır. Bir odadaki birçok HTB-parçasının muhtemel bir kaçak miktarı toplamı tamamen göz ardı edilmektedir. Burada düşündürücü olan husus müsaade edilen 30 l/h'lik kaçak miktarının tamamen termik kapatma tertibatları (TAE) için geçerli olması, diğer HTB-parçalarının çoğu için ise oldukça daha büyük kaçak miktarlarına müsaade edilmesidir. Patlama tehlikeleri ile ilgili olarak yukarıda belirtilen değerlendirmeler itfaiye pratikleri tarafından onaylanmaktadır. HTB-komponentlerinin 650 °C'nin üzerinde tamamen bozulacağı ve bunun sonucunda oldukça büyük gaz miktarlarının açığa çıkacağı göz önüne alınmak zorundadır. Fiili bir yangın durumunda HTB-test talebinin bu sıcaklık sınırının ne zaman aşılmakta olduğu sorusu gündeme gelmektedir. HTB = F 30? Konu ile ilgili mesleki literatürde maalesef daima 30 dakika dayanma süresince 650 °C'lik daha yüksek termik yüklenebilirlik ile ilgili amaca uygun olmayan ve mesleki açıdan savunulamayan izahatlar yapılmaktadır. Bu konuda aşağıda belirtilen ifadelere rastlanmaktadır: "... bu 30 dakikayı ifade etmekte, böylece bir taraftan bu zaman zarfında ilgililer müdahale edebilmekte..." "... bunun için F 30 (30 dakika süresince 650 °C sıcaklığına maruz kalma talebine eşdeğer) ancak yeterli değildir, en az koruma sınıfı F 60 seçilmek zorundadır..." Standart -Sıcaklık zaman eğrisi (ETK) 1 000 ------ 1 1 ı'ı - a. ------- � min K ' ıK / o o ı- / 5 556 10 658 ı-- f 15 719 30 822 - 60 925 ıTranslation çok daha hızlı artmaktadır. HTB-test şartları ise buna karşılık 30 dakikalık bir test zaman dilimi içindeki 650 °C'lik sabit bir sıcaklıktan hareket etmektedir. Buna göre HTB-test taleplerini karşılayan bir parça otomatikman F 30 sınıfı bir yangına dayanma süresi özelliğine sahip olmamaktadır. DVGW-TRGl'86/96 yangından koruma için HTB-parçalarının kullanımını veya F 30parçaları ile sıcaklığa dayanıklı olmayan sistem parçalarına yapısal bir koruma uygulanmasını veya termik kapatma tertibatlarının kullanımını öngörmekTespit süresi Bildirme süresi Alarm verme süresi Yola çıkma süresi Ulaşma/yardım süresi Bilgi alma süresi İzahat süresi Topl am süre 15 dak. 2 dak. 1 dak. 1 dak. 6 dak. 1 dak. 2 dak 28 dak. tedir. Tablo3'ten görüldüğü gibi F 60 özelliğine sahip termik kapatma tertibatları kullanıma sunulmaktadır. 30 dakika süresince 650 °C'lik kanuni minimum talebe (F 1 0'a karşılık gelebilir) göre bu altı kat daha fazla bir aleve dayanma süresi demektir. Dünyanın birçok yerinde tüm yapı işlerindeki yangından koruma-eğilimi daha da ileri gitmektedir, yani F 90'Iık bir yangına dayanma süresi amaçlanmaktadır. Bu kritik bir yangının oluşmasından itfaiyenin müdahale etmesine kadar ortalama 28 dakikanın geçmesi gerçeğinin göz önüne alınmasıyla anlaşılır hale gelmektedir. Bu süre yaklaşık (kısmen minimum kabuler) olarak şu şekilde oluşmaktadır: Buna ilave olarak kontrol süresi gelmektedir. Bu, yangın mücadelesinin başlangıcından yangının yayılmasının artık mümkün olmayacak ve böylece can ve mal tehl ikesi bulunmayacak şekilde 90 986 120 1029 t-- '\) =Yangın odası (mahalli) sıcaklığı (K) 180 1090 - 240 1133 kontrol altına al ındığı ana kadar geçen süredir. Bu an aslında yangınla mücadelenin henüz sonu deg�ildir. 28 U 0 = Test parçasının deney başlangıcındaki sıcaklığı (K) dakikalık bir müdahale süresi ve 30 o' 30 • 60 360 1 90 Zaman t 1 194 121 mın - 180 t = Zaman (dakika) dakikalık bir kontrol süresi tahmini yapılır ve beklenmeyen güçlükler için 15 dakikalık bir emniyet zammı ilave ediGrafik-1 Malzeme ve Parçaların Yangın Davranışı, DiN 4102 Bölüm 2'ye Göre lirse bir yangının oluşmasından kontrolüne kadar 73. dakikanın geçtiği görülmektedir. 90 dakikalık bir yangına "Buna karşılık Yakma Sistemleri Yönetmeliği'ndeki 30 dakikalık bir aleve dayanma süresinin kabulü yetersizdir... " Çok açık olarak HTB-test kriteri (30 dakika dayanma süresi), F 30'luk bir aleve dayanma süresi ile karıştırılmaktadır. Parçaların aleve dayanma süreleri (Tablo 2) artan sıcaklıklarla test edilmekte ve bu da enternasyonel olarak belirlenmiş standart sıcaklık zaman eğrisinin (ETK, Grafik 1) sıcaklıklarıyla gerçekleştirilmektedir.Bu sıcaklıklar fiili yangın durumlarındakine karşılık gelmektedir. Bunlar daha dokuz dakikadan az bir süre içinde 650 °C'ye ulaşmakta ve bundan sonra Doğal Gaz Dergisi 1 8 8 dayanma süresi talebinin haksız olmadığı anlaşılmaktadır. F 90'lık bir yangına dayanma süresine sahip bu tür yangından koruma talepleri kısmen gaz sistemleri için TRGl'ye göre söz konusu olmaktadır; örneğin, merdiven boşluklarına gaz hatlarının yerleştirilmesi, apartmanlarda bakır gaz hatlarının tespit edilmesi için. Kontrollü Yanma? İtfaiyenin yangın mahalli tecrübeleri doğal gazın arzulanan hemen tutuşmasının ve sürekli olarak meşale şeklinde E lül-Ekim'97 Sa ı 52
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=