A N K A R A . iT� Agenda \ endüstri kolunda, petrol sektöründe olduğu sıklıkta fiyat bel irleme durumu mevcut deği ldir. Petrolcüler Derneği Genel Başkanı ve BP Genel Md. Ertuğrul TUNCER, Petrol İşleri Genel Md.Ahmet AKÇAEL ve Petrolden Sorumlu Eski Devlet Bakanı Mehmet K[Ç[CİL[R Yukarıda ifade edildiği gibi, ülkemizde geçerli olan pompa fiyatlarına göre yı l l ık pebutmroilkftaatruınraisçıiynadklaşık 1 7 milyar $ olup, eki vergi ve fon miktarı b1 ü0yümkliülykatr $'a ulaşmaktadır. Bu eki bir kaynağın yaratıcısı konumunda olan rafineriler, dünyada takip edi len petrol fiyat politikası içe sinde, tek başlarına kar elde edereı·i k faal iyetl eri ıı i sürdü renıenıe kted i rl er. Rafinaj sektörü, diğer sektörl ere kıyasla ham petrol e en yüksek katma değeri i lave etmes ine rağmen, rafiner i l er sesanktaöyriüinşl minumunı karla çalıştırılan etmeleri haline ışığında ülkemiz petrol Cırüııl eri tüketimini yurt içi dönüştürülüretimlerle karşılayabilmek için, 2000'Ii yılların başında 1 O milyon ton/yıl kapasiteli yeni rafinerinin devrede olmasının zorunlu olduğu anlaşılmaktadır. 1989 yılından itibaren TÜPRAŞ, rafineri nıoderııizas-yoııu çalışmalarına başlamıştır. Bu yatırımlar kapasite artırımına yönelik olmayıp, sadece ürün kalitesini yükseltmeyi hedeflemektedir. 10 milyon ton/yıl hanı petrol işleme kapasiteli, Avrupa Birliği ürün kalitesinde üretim yapabilecek ve ekonomik olarak çalışabilecek yeni bir rafineri için yaklaşık 2.5-3 milyar dolarlık bir kaynağa ve 4 yıllık kurulma süresine ihtiyaç bulunmaktadır. Ancak bunlardan daha önemlisi, ülkemizde söz konusu yatırımııı ön şartı olan ekonomik alt yapı mevcut deği ldir. Bu ekonomik alt yapıyı oluşturmak için öncel ikle gerekli yasal düzen l emel erin öncel i k l e gerçekl eşmes i zorunludur. Yasal düzenlemelerin yapılmasından sonra rafineriler kar elde ederek çalışabilir duruma gelecekler ve kaynak yaratabileceklerdir. Böylece yaratılacak kaynak yatırıma yönelecek ve yatırımın makul bir sürede geri ödemesi sağlanabilecektir. DÜNYA RAFİNAJ Dünya petrol sektöründe her gün hanı petrol ve ürünlerinin satış fiyatları ilan edi ldiğinden rafineri ler karlılıklarını günlük takip etmek zorundadırlar. Hiçbir Doğal Gaz Dergisi 190 müştür. Petrol ürünl erinin afişe fiyatlarının düşük tutulması sistemi ile karlar bu bölümde bırakılmayaı·ak dağıtım aşamasına aktarılmaktadır. Bu nedenle şirketler karlılıklarını rafineri + dağıtım entegrasyonu içerisinde sürdürmektedirler. Bunlara ilave olarak, teknolojinin gelişmesine paralel yüksek dönüşüme sahip, beyaz ürün oranı yüksek olan modern rafineriler daha karlı olmakta ve ı-afiııeriler arası rekabet ise bu baza oturtulmaktadır. Ülkemiz açısından erişi l ebi l i r en yakın pazar olan Akdeniz'de geçerli olan fiyat sisteminin Tüı·kiye'deki fiyatlara esas alıııması istenmektedir. Ancak elüııyada rafinaj kapasite fazlalığının olduğu tek bölge Avrupa ve özel l ikle Güney Avrupa olduğundan, dünyanın en düşük ürün fiyatları bu pazarlarda görülmektedir. Bu olguya bağlı olarak, Avrupa rafinerileri dünyanın en az kar elde eden rafinerileridir. Nitekim son birkaç yılda Avrnpa'da yıllardır hiç yeni rafineri devreye alınmamış olup, bunun tek istisnası Doğu Almanya'da yeni kurulan bir rafiııeridi ı·. Halbuki Türkiye'de petrol ürün talebi yılda ortalama %5 oranında artış göstermekte ve mevcut rafineriler yüksek kapasitelerde çalışmalarına rağmen, yılda 4 milyon tonu aoşlmanakmtaidkıtr.arÜlarrüdna ihürraücnatıitihsa l atı ya p ı l m as ı zoru n l u e hemen hemen ortadan kalkmış bulunmaktadır. Dolayısıyla Türkiye, Avrupa gibi mevcut tesisleriyle sadece ülke ihtiyaçlarını karşılamakla Ocak-Şubat '98 Sayı 54
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=