Technical Notes LPG NEDİR? 'lPG'DE BİLİNMEYENLER VE YANLIŞ BİLİNENLER" • Halk arasında tüpgaz olarak bilinen LPG (Sıvılaştırılmış Petrol Gazı), ülkemizde ısınma ve aydınlatmada çok sık olarak kullanılan vazgeçilmez bir enerji kaynağıdır. LPG, petrol kökenlidir. Yeraltından çıkarılan ham petrolün petrol rafinerilerinde arıtılması ve doğal gazın ayrıştırılması yolu ile birçok yan ürün çıkar. Bu yan ürCınlerden bir bölümü benzin, bir bölümCı fueloil, mazot ya da LPG'dir. LPG, "LPC'de Bilinmeyenler ve Yanlış Bilinenler" Toplantısı'nda Aygaz Yetkilileri Birarada. propan ve bCıtan gazlarının belirli oranlarda karıştırılarak belirli bir basınç altında sıvılaştırılması ile elde edilir. En önemli özelliği normal sıcaklıkta buharlaşmasıdır, çünkü kaynama noktası O derecenin altındadır. LPG renksiz ve kokusuz biı· gazdır. Ancak oluşabilecek bir sızıntı n ı n anlaşıl ması için rafinerileı·de özel likle kokulandırılmıştır. Zehirli değildiı·. LPG basınç altında kolay sıvılaştırılabildiğinden çelik tüplerde kolayca depolanır. Normal sıcaklıkta kolayca buharlaşabilmesi ise onu diğer yakıtlara göre üstün kılar. Kalorifik değerinin yüksek oluşu, depolanma kolaylığı, taşınabilir olması, yandıktan sonra kül ve is bırakmaması Lirünün kullanım alanını genişletmektedir. LPG ülkemizin her bölgesinde, bCıyük şehiı-lerden köylere kadar her yerde çok yaygın olarak kullanılıı·. LPG NASIL PATLAR? Bir gazın tutuşma aralığını bilmenin ne gibi bir faydası olabilir? Bunu, propanı esas alarak basit bir örnekle açıklamak gerekirse; tavan yüksekliği 2.4 m olan 3.6 x 4.5 m boyundaki bir mutfağın hacmi 38.880 m 3'tür. Tutuşabilen bir karışımın meydana gelebilmesi için 38.800 1113 havanın %2.4'ü kadar, yani 0.993 1113 gazın hava ile karışması gerekir. Saatte 0.06 1113 gaz yakan bir ocak yakılmadan açık bırakılırsa, patlayıcı biı· karışımın meydana gelmesi için ·ı 5-·ı 6 saat gerekmektedir. LPG'Yİ NASIL KULLANIYORUZ? LPG'nin basınç altında depolanmasına, taşınmasına ve Doğal Gaz Dergisi 210 tüketimi sırasında depo olarak kullanılmasına yarayan, gövdesi iki veya üç parça çelik saçın, birbirine kaynak edilmesi ile meydana getirilen silindir biçimli kaplara ti.ip denir. Tüpler kullanım tarzına ve yerine göre kolaylık sağlamak amacıyla; 2 kg'lık kamp tüpü, 360 mm veya 300 mm olmak üzere iki farklı boyuttaki ev tüpleri; 25 kg'lık ticari ve 45 kg'lık sanayi olmak üzere iki farklı ağırlıktaki sanayi tüpleri olarak geliştirilmiş ve TS 55'e uygun olarak imal edilmişlerdir. TS 55'e uygun olarak imal edilen tüplerde asgari yırtılma; dolayısıyla patlama basıncı asgari 80 kg/cm 2 olup; bu değer testler arasında 100-1 1 O kg/cm 2'ye ulaşmaktadır. Tüp içi basıncı ise 4-5 kg/cm 2'yi geçmez. Görüldüğü gibi, tüpün patlama basıncının kullanma basıncına oranla yaklaşık 20- 30 kat fazla olması, standarda uygun tüplerin ne kadar emniyetli olduğunun açık bir kanıtıdır. Halk arasında tüp patlaması şeklinde ifade edilen olay; bu doğrultuda tüpün patlaması değil, çeşitli nedenlerle tüpten sızarak kapalı bir mahalde biriken gazın çıplak bir alev veya kıvılcımla teması neticesi patlamasıdır. Yine halk arasında "tüpten zehirlendi" şeklinde ifade edilen olay ise LPG ile kullanılan cihazın, havalandırması yetersiz ve son derece küçük, tamamen kapalı bir ortamda kullanılması sonucu ortaya çıkan gazlar ve havada bulunan oksijen konsantrasyonunun azalmasıdır. LPG KULLAN iMiNi DÜZENLEYEN YASAL HÜKÜMLER LPG branşını disipline eden pek çok standart vardır. Bunların en önemlileri; Ocak-Şubat '98 Sayı 54
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=