olmakla beraber ana hatlarını bilmekte fayda vardır. X ışını sistemleri taşınabilir portatif veya otomatik cihazlar haline dönüştürülerek sanayide kullanılmaktadır. Bir de radyoaktif madde ışınımından yararlanılarak yapılan radyografik kontroller vardır. En çok ve yaygın olarak tkuİrlliadnyıulamn r1a9dyoaktif maddeler ise; 2 - lr192 t Selenyum 75 - Se75 t Kobalt 60 - Co60 olarak sıralanabilir. Suni olarak üretilen bu radyoaktif maddelerin kullanıldığı cihazlar hakkında kısa birer cümle söylemek gerekirse; lr192 taşıyıcısı cihazının içindeki iridyumun 192'nin boyutu kabaca 2 mm boyutundadır ve taşıyıcı bir kapsül içindedir. Bir diğer cihaz olan Se 75 taşıyıcı cihazda Selenyum 75 radyoaktif maddenin ebatları3 mm boyutunda ve taşıyıcı bir kapsül içindedir. Taşıyıcı kapsül, cihaz açılarak belirlenen bir zaman için dışarı çıkarılarak ışınlama sağlanır ve tekrar içeri alınarak sistem kapatılır. Her kontrol yönteminde olduğu gibi radyografinin de bir takım kuralları vardır. Nasıl kullanılacağı, nasıl filmin çekileceği, film kaliteleri ve çekilmiş olan filmlerin nasıl değerlendirileceği ile ilgili bir çok standart vardır. Uygulamalar hep bu standartlara göre yapılmaktadır. Kaynakta ve dökümde uyguladığınız standartlar farklıdır. EN (European Norm), TS (Türk Standartları) olarak bilinen standartlar ki; çoğu Avrupa Birliği'ne uyum çerçevesinde TS EN Standartları olarak Türkçe yayınlanmıştır ve ülkemizde kullanılmaktaır. ISO, ASME (ASME V, VIII,...), API (API 1 104, 650) gibi birçok standart mevcuttur. Ülkemiz Avrupa Birliği yolunda ilerlediğinden burada daha çok Avrupa Standartları'ndan bahsedilecektir. Özel olarak üretilen radyasyon güvenliği korumalı bir cihazın içinde tutulan radyoaktif maddenin boyutu film görüntüsünün oluşturulmasında önemlidir. Büyük boyutlu radyoaktif maddeler yarı gölgenin büyük olması nedeniyle hataların tespit edilmesini güçleştireceğinden kullanılmamalıdır. Film üzerine görüntünün oluşturulmasını şu şekilde tarif edebiliriz: Önce cihazımız filmi çekilecek kaynağa göre konumlandırılır. Sonra radyoaktif maddeyi dışarı taşı- � e Vakın ı Tungsten hedeXf lşn X ışını cihazı ve çalışma prensibi Gama ışını cihazları Kapalı Pozısyon K 1 'J' @;lladyoakı,1 kaynak O \V Koruma kabı .. r.r---e ._c, tıaz � Radyoaktıfkaynak !' ' çıkarılıyo< KlavuCkablo 6: : � 0 ışınlama pozısyonunda kolımaıör Gama ışını cihazıyla film çekimi ve çalışma prensibi Radyasyon kaynaQı Boşluk Film üzerinde görüntü oluşturma tekniği yacak spiral kol cihaza monte edilerek uygun bir şekilde serilir. Cihazdan çıkacak kapsül içindeki radyoaktif maddeyi kaynağın yanına kadar taşıyacak kılavuz hortum cihazın önüne monte edilir ve ucu çekim pozisyonundaki yerine sabitlenir. Filmin işaretlenmesi ve konumlandırılması sağlanır. Bütün radyasyon güvenliği tedbirleri sağlandığı varsayılmıştır. Sonra cihazın bütün kilit sistemleri açılır kol ve içindeki spiral yarFılm BoşluQun görüntüsü Bır radyoaktıf dımıyla taşıyıcı kapsül içindeki radyoaktif madde cihaza bağlı kılavuz hortum sayesinde pozlama yerine kadar taşınır. Filmi çekilen kaynağın malzemesine, kalınlığına ve çekim şekline bağlı olarak belirlenen pozlama süresi ver i lerek görüntünün film üzerine çıkması sağlanır. Filmin üzerine geçirilmiş görüntünün görülebilir ve her zaman incelenebilir hale getirilmesi için çeşitli banyo işlemlerinden geçirilmesi gerekir. Görüntünün Doğal Gaz Dergisi 2008 / 132 81
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=