■ ■ ■ DOĞAL GAZ DERGİSİ 1 6 1 •■ MAKALE ■ r--ı Doğrudan etkili regülatörlerin en basit modeli şekildeki gibidir. Daha hassas regülasyon sağlamak için servis regülatörlerinde regülasyon iki kademede sağlanır. Bu şekilde daha hassas çıkış basınçları elde edilebilir. Türkiye'de gaz dağıtımında kullanılan servis regülatörleri genel olarak 1-4 bar giriş basıncında, 21 yada 300 mbar çıkış basıncında çalışmaktadır. Debi olarak ise 6, 1 O, 25, 50, 75, 100 Sm3/saat kapasitelerde kullanılmaktadır. Bazı durumlarda bu regülatörler paralel bağlantı ile daha yüksek kapasitelerde de kullanılmaktadır. Şekilde 2 kademeli regülatör kesitleri görülmektedir. Şekil 2. İki farklı tasarımlı çift kademeli servis regülatörünün kesit görünüşleri Pa Po-s 11 •AC/100) Pumax Regülatörün regülasyonla ilgili parametreleri nelerdir? Yukarıda kısaca çalışma ilkesi, yapısı ve görevlerinden bahsettiğimiz regülatörün ölçümü etkileyen parametreleri üzerinde duralım. Yukarıda da ifade ettiğimiz üzere regülatörlerin ölçümü etkileyen en önemli parametresi sayaçtan okunan debi miktarının bir korrektör vasıtasıyla gerçek debi değerine düzeltilmediği durumlarda ve regülatör sabit çıkış basıncının sayaçtan geçen gaz basıncı olarak alındığı durumlarda önem kazanmaktadır. Bu durumda regülatör çıkı ş basıncı doğrudan gerçek debi değerini etkileyen bir parametre haline gelir. Q mln, pumax Q max. pu Q O mln. ptı Q max. pumln Q max. pumax O mln. pumln Şekil 3. sz Histerizis ' �----=-:--= _-v---r---------r----- J ·-·�·-·-· -- -- - - - -.... Debi Bu sebeple regülasyon grafiği üzerindeki parametrelerin bilinmesi ve bu parametrelerin doğru tespit edilmesi doğru ölçüm için önemlidir. Regü- Şekil 4. Basitleştirilmiş regülatör performans eğrisi parametreleri latörler standarda göre giriş basınç Doğruluk sınıfı (AC): Doğruluğun değerinin en düşüğü, en yükseği ve müsaade edilen azami değeri. orta basıncında olmak üzere 3 giriş basıncında test edilir. Bu üç giriş Histerezis: Verilen bir hacimsel debi basıncına göre çıkış basınçları elde için iki çıkı ş basınç değeri arasındaki edilir. Regülatörün debi-çıkış basıncı fark. performansının iyi olması için en azından aşağıdaki parametrelerin Giriş basınç aralığı: Regülatörün kulanı yerine ve tüketime göre doğru verilen bir doğruluk sınıfını sağladığı seçilmesi gerekir. giriş basınç aralığı. 38 Doğal Gaz Dergisi Mart/ March 2011 En yüksek debi(Q en fazla): Doğruluğun sağlanabildiği en yüksek debi. Kilitleme basıncı: Kumanda elemanı kapalı konumda olduğunda kontrol edilen değişkenin ölçme noktasında meydana gelen basınç., Kilitleme basınç sınıfı (SG): Ayar değerinin yüzdesi olarak aşağıdaki gibi ifade edilen, gerçek kilitleme
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=