■ ■ ■ DOĞAL GAZ DERGİSİ 176 •■ TEKNi K TANITIM ■ ■■ Doğalgaz Olçümünün Vazgeçilmez Ekipmanı : Elektronik Hacim Düzelticisi Enerji baş döndürücü bir hızla tüm gelişmelerin odak noktasında olmayı sürdürüyor. Gelişimin olduğu her nokta için enerjinin en az değerde tüketimi veya en iyi koşullarda enerji dengesinin işletmeler lehinde olması beklentisi artmaktadır. İşletmeler açısından varlığın sürdürebilir olmasının temel koşulu enerjinin etkin kullanımı olmaktadır. Teknolojinin hızlı gelişimi her ne kadar enerjinin kontrol edilebilir ve izlenebilir olmasını kolaylaştırmış ise de işletmeler her bir tüketim noktasının izlenilebilir kılınmasına karşı ilgisiz durmaktadır. Bu durum işletmelerin tüketim noktalarında enerjinin etkin yönetim mekanizma ve yetkinlikten yoksun olması ile de açıklanabilir. Fakat çoğu zaman yaptığımız çalışmalarda işletmelerin tüketim noktalarında sahip oldukları mekanizmaların farkında olmadığıdır. Enerjinin etkin yönetim mekanizmalarına sahip olunduğu işletmelerde her bir tüketim noktası var olan ekipmanları üzerinden anlık olarak izlenebilmekte, gerçek zamanlı olarak kontrol mekanizmaları üzerinden yönetilebilmektedir. Bu tür işletmeler üretim raporları ile her bir tüketim noktasının gerçek zamanlı tüketim değerlerini karşılaştırabilmekte ve anlık olarak mevcut tüketim noktaları arasında geçişler yapabilmektedir. İşletmelerin enerji yönetim mekanizmalarına sahip olması bu mekanizmaların gereğince değerlendirilmesi halinde etkin olarak yönetilebileceği anlamına gelmektedir. Kimi zaman mekanizmaların doğru yapılandırılamaması da etkin yönetimin gerçekleştirilememesine sebep olmaktadır. Bu durum genelde üretim raporları ile enerji yönetim mekanizmalarındaki çıktıların değerlendirilmesi halinde hızla düzeltilebilecek bir konudur. Endüstriyel işletmelerin çoğunda enerji tüketimi açısından elektrik kaynağı birincil girdi olarak değerlendirilmektedir. Halbuki işletmeler açısından doğalgaz ve su kaynakları ve hatta çalışan personelin dahi en az elektrik kaynağı kadar etkin kullanılması konusu çok önemlidir. Enerji kaynakları açısından doğalgazın ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Doğalgaz işletmeler açısından elektrik ve su gibi enerji kaynaklarına göre kullanım yaygınlığı hızla artan fakat kullanıma yeni yeni katılan bir enerji kaynağıdır. Tüketilen enerjinin kontrol edilebilirliği açısından ise nerede ise en zor olanıdır. İşletmeler için bu kaynağa ulaşım ciddi bir projelendirme ve nihayetinde yüksek koruma önlemleri ile işletme içerisine tesis edilmesini gerektirmektedir. Tüketim değerleri açısından doğalgazı ayrı değerlendirmemizin nedeni ise bu kaynağın ölçeklendirilmesinin ve reel çıktılarının ayrıca yorumlanmayı gerektirmesidir. Endüstriyel işletmelerde, doğalgaz ölçümünde bilindiği üzere bir nokta için iki ayrı ekipman kullanılmaktadır. Bunlardan birincisi mekanik olarak geçen gaz hacminin ölçümünde kullanılan sayaçlardır. Diğeri ise birim zamanda geçen gaz hacmi için standart şartlara göre revize edilmiş gaz hacmini ölçme amaçlı kullanılan elektronik sayaçlardır ki genelde Elektronik Hacim Düzeltici (EHD, EVC-Electronic Volume Corrector-) olarak adlandırılırlar. Bu iki ekipman bir arada iken Şehir Gaz Dağıtım firmaları ve işletmeler açısından güvenli, gerçek ve doğru ölçümleme yapılmış olur. Doğal Gaz Dergisi Ocak - Şubat/ January- February 2013 (( Ölçüm açısından kullanılan mekanik sayaçlar genelde türbin ve rotary tip olarak piyasada yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Bu tip cihazlar ölçüm anında içlerinden geçen gaz hacmi ile orantılı çıkışlar üretirler. Bu çıkışlar ise Elektronik Hacim Düzelticiler tarafından birebir izlenir ve uluslararası ölçümlerde geçerli olan formülasyonlara bağlı olarak düzeltilmiş gerçek hacimsel miktarı üretirler. Mekanik sayaçlar doğası gereği içlerinden geçen gaz hacmini basınç, sıcaklık ve benzeri parametrelerden bağımsız olarak ölçerler. Halbuki yüksek basınçlı bir hat ile alçak basınçlı bir hat aynı mekanizmalardan geçirilse bile farklı miktarlarda gaz geçişine imkan tanımış olurlar. Yani yüksek basınçlı hatlar birim zamanda her zaman yüksek miktarda hacimsel gaz taşırlar. Yine gaz ve türevleri yüksek sıcaklıkta daha fazla genleşeceğinden birim zamanda daha büyük alana yayılma istekleri nedeni ile daha az hacimsel miktarlara karşı gelecektir. Bu nedenle mekanik sayaçlarda geçen gaz hacminin gerçek değerleri için Elektronik Hacim Düzelticide basınç, sıcaklık ve gazın moleküler yapısını ilgilendiren sıkıştırılabilirliği de hesaplamalara katılarak sonuç değerler üretilir. İşletmeler açısından yeni olan bu teknolojiler gereğince değerlendirilememektedir. Özellikle mekanik sayaçların işletme rejimleri(anlık tüketimleri veya
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=