LNG O Makale üretiminde tahmin edilen artışın yaklaşık yarısının beklenmektedir. ABD dışında kaya gazı üretiminde kaya gazı gibi klasik olmayan kaynaklardan sağlanacağı dikey artış beklenen ülke Çin'dir. Çin'in kaya gazı beklenmektedir [1, 2, 3]. rezervleri ABD'den daha fazladır. Çin'de bu sektörde yapılan planlamalara göre 2020 yılında 100 milyar m3 Dünyada toplam doğalgaz rezervinin 790 trilyon m3 olduğu tahmin edilmektedir. Bu rezervin yaklaşık 200 trilyon m3'ünü kaya gazı oluşturmaktadır. Sondaj ve keşif teknolojilerinin gelişimiyle beraber bu rezerv rakamlarında artış yönünde önemli değişikler olacaktır. Tablo l'de 2011 verilerine göre dünyada toplam gaz rezervleri verilmiştir [4, 5, 6]. Tablo 1. 2011 İtibarıyla keşfedilmiş trilyon m3 cinsinden Dünya toplam gaz rezervleri [9] Klasik Olmayan Gaz Kaynakları Rezerv Yeri Klasik Gaz Sıkı Kömür Toplam Kaynakları Kumtaşı Kaya Yataklı Gazı Gazı Metan Doğu Avrupa/ 144 11 12 20 187 Avrasya Ortadoğu 125 9 4 - 137 Asya-Pasifik 43 21 57 16 137 Amerika 47 11 47 9 114 (OECD) Afrika 49 10 30 - 88 Latin Amerika 32 15 33 - 80 Avrupa 24 4 16 2 46 (OECD) TOPLAM 462 81 200 47 790 Dünyada keşfedilmiş ve doğalgaz muhtevası yüksek kaya gazı rezervleri olmasına rağmen bu kaynakların işletilmesi konusunda ABD'de ciddi yatırımlar yapılmıştır. Diğer ülkelerde bu kapsamda yapılan çalışmalar hala ABD'ye göre oldukça düşüktür. ABD'de 2000 yılında 9 milyar m3 olan kaya gazı üretimi 2012 yılında 230 milyar m3'e ulaşmıştır. ABD'de yapılan öngörülere göre bu artış trendinin artarak devam etmesi, 2015'te 251 milyar m3'e, 2020'de 313 milyar m3'e, 2035'te ise 434 milyar m3 ' çıkması hedeflenmiştir. Bu öngörüler esas alındığında kaya gazı üretiminin 2035'te toplam bazda %70'i aşacağı beklenmektedir [6, 7, 8]. Uluslararası Enerji Ajansı IEA'nın 2010-2035 yılları için yaptığı öngörülere göre küresel bazda gaz üretiminin 800 milyar m3'ü aşacağı tahmin edilmektedir. Küresel üretimdeki bu artış oranının önemli miktarının ABD, Çin, Kanada ve Avusturalya'da gerçekleşeceği 70 Doğal Gaz Dergisi Sayı 198-Ey/ül-Ekim 2016 civarında kaya gazı üretimi gerçekleşecek ve bunun sağlanması için Çin'de bu sektöre 6 milyar $'ı aşacak bir yatırımın yapılacağı bildirilmektedir. Avrupa'da ise kaya gazı konusunda özellikle bazı politik belirsizlikler söz konusu. Avrupa'da kaya gazı rezervlerinin önemli miktarda olduğu bilinmekte ve yakın zamanda bu sektörde hareketlenmelerin olacağı tahmin edilmektedir. Türkiye'de kaya gazı potansiyeli ABD Enerji Bilgi İdaresi (U.S. Energy lnformation Administration) tarafından yayınlanan rapora göre 424 milyar m3 düzeyindedir. Bu rakamın yeni sismik ve jeolojik araştırmalar neticesinde aratacağı raporda beyan edilmiştir. TPAO Türkiye'deki kaya gazı çalışmalarını koordine etmektedir. TPAO bu kapsamda ABD Translantic Petroleum ve Shell Firmaları ile arama ve üretim anlaşmaları yapmıştır. Ayrıca TPAO kendi arama sahalarında kaya gazı üretim çalışmaları yapmak için çalışmalarına devam etmektedir. Kaya Gazı Nedir? Üretimi Nasıl Yapılır? Ekonomik Boyutu Nedir? Yeraltında oluşan petrol ve doğalgaz gibi hidrokarbonlar bulundukları kaya formasyonlarının gözeneklerinden geçerek yüzeye doğru yükselmektedir. Bu esnada geçirimsiz kaya tabakalarıyla karşılaşan gazlar yeraltındaki boşluklarda veya rezervuar kayaları olarak adlandırılan kayaların içinde hapsolmaktadır. Bu tarz tespit edilen doğalgaz kütleleri şeyi ya da kaya gazı olarak adlandırılmaktadır. Kaya gazını tutan kaya tabakaları yaklaşık 1500 ile 5000 m derinlikte bulunmaktadır. Kaya gazını bu tabakalardan çıkarmak için klasik ve yeni yöntemler uygulanarak çıkarılmaktadır. Klasik yöntemlerde kaya gazının bulunduğu kaya tabakalarının altına kadar kuyu açılmakta iken hidrolik çatlatma adı verilen yeni yöntemlerde ise kaya tabakalarına kadar dikey inilmekte daha sonra 3000 m'ye kadar yatay sondaj yapılarak hidrolik su basıncıyla kayalarda çatlaklar oluşturulmaktadır. Her bir çatlatma kalınlığı 40 m civarındadır. Kırılma süreci 40 gün devam etmekte ve
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=