Doğalgaz Dergisi 217. Sayı (Kasım-Aralık 2019)

36 Doğalgaz / Kasım - Aralık 2019 dogalgaz.com.tr ması, hat üzerindeki vana grupları, gömülü vanalar, katodik koruma, izolasyon contası, dağıtım regülatörü, müşteri istas- yonu, servis kutuları, havalandırma kanalları, hat üzerinde çökme olup olmadığı, eksik malzemeler vb. uygulamaların gazlama öncesi kontrollerinin yapılması ve eksik listesinin çıkarılması işlemleridir. Yapılan eksik listesi uygulamaları; a. Hat üzerinde çökme olup olmadığı, yol ve asfalt durumlarının kontrol edilmesi. b. Tüm vanaların bağlantıları, çalışıp çalışmadığı, boya durumu, line marker kontrolü, take-off bağlantılarının kontrolü, vana kapak seviye kontrolü, vana grupları tel çit kapı kontrolleri yapılması. c. Projeden ve haritadan tüm imalatların kontrolleri, projeye uygunluğu, vana numaraları ile harita uyum durumlarının karşılaştırılması. d. RM/B ve RM/C’lerin kontrolleri ve eksik listelerin çıka- rılması, servis kutularının listeye göre kontrolleri. e. Özel geçiş varsa değerlendirilmesi ve kontrol edilmesi. f. Katodik koruma ve topraklama uygulamasının ve kutu- larının kontrol edilmesi. g. Purge yapılacak noktaların belirlenmesi. 3.2. Çelik Hatların Devreye Alınması İmalatı ve testi bitirilmiş olan çelik hatların devreye alın- ması işlemine ileride işletme sorunları yaşanmaması için üst düzey özen gösterilmelidir. Devreye alma işleminden önce adım adım devreye alma planı çıkartılır. Bu plan çerçevesinde kimin ve hangi birimin ne yapacağı belirtilir ve birimlerle bir toplantı yapılarak görev paylaşımı ve organizasyon yapılır. Çelik şebeke içerisinde sistemin devreye alınması öncesi yapılan 1 barlık hava testindeki hava, uygun noktalardan flare ekipmanları vasıtasıyla tahliye edilir. Çelik hat içerisinden hava boşaltıldıktan sonra boru içinde atmosfer basıncında hava kalır. Devreye alma işleminden önce tüm flanşlı bağ- lantılar ile açık ve kapalı vanalar kontrol edilerek devreye alma planına işlenir. Devreye alma işlemine geçmeden önce devreye alma planı nezdinde işlemlere başlanır. Çelik hattın içinde havayı temizlemek ve gaz hava konsantrasyonu oluşmasını engelle- mek için hatta azot gazı basılır. Basılan azot gazı basıncı için sınır yoktur. Hat sonunda yapılan ölçümde hava kalmayacak şekilde olmalıdır. Yapılan uygulamalarda hatta azot gazı 100 mbar civarında basılır. Azot basma işleminden sonra devreye alınacak boru hattı üzerindeki vanalar kapatılır. Bu aşamadan sonra ağırlıklı yük işletme bakım teknik personeline geçer. Hatta gaz alındıktan sonra varsa vana grubu by-pass sistemi kurularak ya da oluşturulan plug vana yardımıyla ana vanaya zarar vermeden basınç kademeli ola- rak yükseltilerek gaz verme işlemi yapılır. Çelik hat üzerinde varsa take-off vanaları devreye alınır ve iç kaçak dış kaçak kontrolleri yapılır. Eğer devreye alma işleminde kaçak var ise kaçak gideri- lerek devreye alma işlemine devam edilir. Eğer kaçak gide- rilemiyorsa çelik hat gazdan arındırılarak ilgili ekipmanın değişimi sağlanır ve yeniden gazlama aşamasına geçilir. 3.3. PE (Polietilen) Hatların Devreye Alınması Polietilen hatların devreye alınması işlemi, mukavemet ve sızdırmazlık testleri başarı ile sonuçlandıktan sonra yapılır. Polietilen hatlar devreye alınmadan önce “Devreye Alma Planı” çıkarılır. Yaklaşık olarak 1 bar hava ile sızdırmazlık testi sonuçlanan polietilen hat içinde bulunan basınçlı hava tüm gömülü vanaların açık olduğu kontrol edildikten sonra uygun purge noktalarından boşaltılır. Tahliye işleminden sonra gömülü vanalar kapatılır. Daha sonra devreye alma planına göre RM/B istasyonundan polietilen hat içine gaz verilerek uygunluk sırasına göre polietilen gömülü vanalar sırası ile yavaşça açılır. Topraklaması olan flare uygun purge noktalarındaki servis kutularına bağlanarak % 100 kuru gaz elde edilir ve purge işlemi sonlandırılır. Bu işlemlerin sonunda polietilen hat devreye alınmış olur. 4. SONUÇ İmalatları teknik şartnamelere göre tamamlanan yük- sek basınçlı çelik hatlara ve orta basınçlı polietilen hatlara, devreye alma işleminden önce mukavemet ve sızdırmazlık testleri uygulanır. Yüksek basınçlı çelik şebekenin testleri hid- rostatik, orta basınçlı polietilen şebekenin testleri pnömatik olarak yapılır. İş emniyeti kurallarına uyularak gerçekleştirilen testlerin başarılı olması halinde devreye alma işlemine geçilir. Devreye alma işlemleri de, iş emniyeti kuralları çerçevesinde teknik şartnamelere uygun şekilde gerçekleştirilerek hatlar gazlanır. Doğalgaz hatlarının imalatlarının gerçekleştirilmesinden sonra test ve devreye alma işlemlerinin üst düzey dikkatle yapılması, hem can ve mal güvenliğinin sağlanması hem de işletmeciliğinin kolay yapılabilmesi açısından büyük önem teşkil etmektedir. 5. KAYNAKÇA - Doğal Gaz Altyapı Yapım Ve Kontrol Personeli Seviye 4 (Gazmer Yayınları) - Botaş Hidrostatik Test Ve İçten Denetleme Şartnamesi n MAKALE