Doğalgaz Dergisi 217. Sayı (Kasım-Aralık 2019)

Doğalgaz / Kasım - Aralık 2019 35 dogalgaz.com.tr ölçmek için hat boyuna belirli mesafelerde termometre yer- leştirilir. Her iki kilometrede en az bir termometre bulunması şarttır. Tüm termometreler tek seferde ve mümkün olan en kısa sürede okunur. 1.2.6. Hattın Doldurulması ve Basınçlandırılması Hattın doldurulmasına başlamadan önce, ani sıcaklık değişimlerinden etkilenmemek için hat üzerindeki dolgu işlemi tamamlanmış olmalıdır. Boru hattının bir ucuna test başlığı monte edilerek hatta su basılır ve kot farkı dikkate alınarak işletme basıncının ortalama 1.5 katına kadar basınç- landırılır. Dolum sonrası 24 saat stabilizasyon için beklenir. Test işlemi süresince Resim 1,2 ve 3’te görüldüğü gibi basınç ve sıcaklık değerleri chart recorder cihazları ile kayıt altına alınır. Test bitiminde gerekli parametrelerin sağlanması halinde test başarılı olur. 1.2.7. Hidrostatik Testi Yapılan Borunun Kurutulması Testi tamamlanan hat öncelikle kurutma pigleri ile kuru- tulur. Çıkış ucundan Resim 4 ve 5’te görüldüğü gibi tam kuru pig çıkıncaya kadar sağlam piglerin gönderilmesi devam eder ve bu işlemi takiben -21 °C ye kadar kurutma işlemi yapılır. Bu işlem esnasında boru hattının uzun olmasından dolayı bu sıcaklık değerine ulaşılması uzun zaman alabilir. -21 °C elde edilene kadar bu işleme devam edilir. -21 °C’nin elde edilme- siyle çelik hat devreye alma işlemi için hazır duruma gelmiştir. 2. PE (POLİETİLEN) HATLARIN TESTİ Polietilen hatlar imalatı sonrası mukavemet ve sızdırmaz- lık testine tabi tutulurlar. Genellikle 4 bar işletme basıncına sahip olan polietilen hatların testi hava ile yapılmaktadır. Hat içindeki basınç değişiminin sıcaklıktan etkilenmemesi için hat üzerinde açık yer kalmaması gerekmektedir. Hatta hava basma işlemi kompresör ile hattın bir ucuna bağlanan test başlığından veya servis kutusundan yapılabilir. Dağıtım şebekesinde ana hat imalatı bitiminde test süre- sine uygun olarak tüm ana hatlara mukavemet testi yapılır. Servis hattı imalatı yapıldıkça, her servis hattı mukavemet testine tabi tutularak, ana hatta bağlantısı gerçekleştirilir. Servis hattı imalatı tamamen bitirildikten sonra sistem basıncı 1 Bar’a düşürülerek, sistem sızdırmazlık testine tabi tutulur. 2.1. Mukavemet Testi ve Yapılışı Mukavemet testi, boru hattı ve fittingslerin mekanik mukavemetini doğrulamak amacıyla yapılır. Test basıncı, işletme basıncının 1,5 katı olmalıdır. Hat basınçlandırıldıktan sonra bir süre basıncın stabilizasyonu için beklenir. İlk okuma yapılır ve daha sonra hattın büyüklüğüne göre ikinci okuma zamanı belirlenir. Basınç düşüşü olup olmadığı sürekli kontrol edilir. İkinci okuma yapıldıktan sonra basınç değişimi izlenir. Eğer basınç değişimi yoksa hat basıncı işletme basıncına düşürülerek sistem beklemeye alınır. Test başarılı olmuştur. 2.2. Sızdırmazlık Testi ve Yapılışı Sızdırmazlık testi normal işletme şartlarında gazın boru içinde kalıp kalmadığını doğrulamak amacıyla yapılır. Test basıncı 0,5-1 bar aralığında olmalıdır. Test süresi yapılan hattın büyüklüğüne göre 48-192 saat aralığında olmalıdır. 3. DEVREYE ALMA Doğalgaz altyapı imalatı tamamlanmasının ve testlerinin yapılıp hattın sudan arındırılarak kurutulmasından sonra hattın istenilen basınçta ve %100 kuru gazla doldurulması ve doğalgaz ekipmanlarının çalışacak hale gelmesi işlemine, devreye alma denir. Devreye alma öncesi imalatı yapılan tüm işler kontrol edilmeli ve gözden geçirilmelidir. Devreye alma işleminden önce tüm proje uygunlukları kontrol edilmeli ve devreye alma süreçleri işletilmelidir. Bu amaçla hattı devir alacak işletme ile hattı yapan yatırım birimi ve yüklenici toplantı yaparak eksik tespiti ve devir teslim için gerekli evrakları doldurmalı ve teknik uygunluk sağlandıktan sonra geçici kabul tutanakları düzenlenmelidir. 3.1. Devreye Alma Hazırlığı Devreye alma hazırlığı, yapımı tamamlanan orta ve düşük basınçlı hatların mukavemet ve sızdırmazlık testlerinin onaylanması, boru hattı temizleme, kurutma piglerinin atıl- Resim 1, 2, 3. Recorder P ve Recorder T ile basınç ve sıcaklığın kayıt altına alınması Resim 4, 5. Piglerin boru içine gönderilmesi