28 ENERJİ & DOĞALGAZ • MART-NİSAN / 2026 DÖNER BOBINLI ISI GERI KAZANIM SISTEMLERININ KARARLI KONTROLÜ sından sıvıya ve sıvıdan besleme havasına olmak üzere iki aşamalı ısı alışverişi gerçekleşir. Bu, genel ısı transfer verimliliğini olumsuz etkiler. Sıvı devresine tamamlayıcı ısı eşanjörleri ekleme ve yerel bir ısı (veya soğuk) kaynağı kullanma olasılığı olumlu olabilir (örneğin ekonomik açıdan), ancak kontrolü daha karmaşık hale getirir ve genel ısı transfer verimliliğini azaltır. Sıvı akış hızı, sistemin çok önemli bir parametresidir. Daha iyi termal performans (daha yüksek ısı transfer verimliliği) için tasarım yapılması ve talep kontrollü havalandırmanın daha yaygın hale gelmesi nedeniyle önemi artmıştır. Sıvı akış hızı genellikle basınç düşüşü ölçülerek belirlenir ve değişken hızlı bir pompa ile kontrol edilir. Sıvının donmaya karşı korunması gerekir (örneğin glikol kullanılarak), bu da sıvının özelliklerini etkiler ve akış hızını belirlerken dikkate alınmalıdır. İsveç'teki birçok tesis yöneticisi, dolaşımlı ısı geri kazanım sistemlerinde genellikle %50'nin altında düşük ısı transfer verimliliğiyle karşılaşıyor. Sistemlerin karmaşıklığının yanı sıra, sıvı devresinin tasarımında ve/veya kontrolünde bazı hataların olması da yaygın bir durum. Aşağıda, sıvı devresinde ek ısı eşanjörleri bulunmayan temel bir dolaşımlı ısı geri kazanım sisteminin geleneksel kontrolüne alternatif bir yöntem sunulmaktadır. DENEYSEL DÜZENEK Ayrıntılı incelemeler yapabilmek için laboratuvarımızda 1 m³/s (1000 l/s) hava hacim akışında %68 ısı transfer verimliliğine sahip bir sistem kurduk. Sistem ayrıca modern bir kontrol sistemi ile donatılmıştır. Bu çalışmada deneyler için kullanılan döngüsel ısı geri kazanım sistemi Şekil 2'de gösterilmiştir. Sıcaklık sensörleri dış hava, besleme havası, emme havası, egzoz havası, soğuk sıvı tarafı ve sıcak sıvı tarafında pompanın yukarı ve aşağı akış yönünde yer almaktadır. Sıvı akış hızı, su glikol karışımıyla kullanıldığında ±%3 belirsizlikle entegre ultrasonik akış ölçerli bir TA Smart Dolaşımlı ısı geri kazanım sistemleri uzun yıllardır kullanılmaktadır ve genellikle hastaneler, alışveriş merkezleri ve ofis binaları gibi büyük binalarda tercih edilmektedir. Isı geri kazanımı, Şekil 1'de görüldüğü gibi, egzoz ve besleme hava akımlarındaki bobinlere bağlı bir sıvı devresine dayanmaktadır. Dolaşımlı ısı geri kazanım sistemi, ayrı ayrı konumlandırılmış hava akımlarına olanak tanır. Bu, egzoz havasındaki kirleticilerin (örneğin partiküller veya gazlar) besleme havasına karışamayacağı anlamına gelir. Bir diğer avantaj ise, hava kanallarının birbirinden ayrı, örneğin farklı katlarda yerleştirilebilmesidir; bu da genellikle alan sınırlamalarının olduğu durumlarda değerlidir. Ayrıca, birden fazla egzoz hava sistemi tek bir besleme hava sistemine bağlanabilir. Sistem ayrıca, besleme havasına ısı eşanjörleri (bobinler) yerleştirmek yerine, besleme havasının ısıtılması veya soğutulması için sıvı devresinde tamamlayıcı ısı eşanjörlerinin kullanılmasına olanak tanır; bu da basınç düşüşlerini ve fan enerjisini artırır. Sistem tasarımı ve esnekliğinin dezavantajları da vardır. Egzoz ve besleme havası arasında tek aşamalı ısı alışverişi (plakalı ısı eşanjöründe olduğu gibi) yerine, egzoz havaPROF. JAN-OLOF DALENBÄCK - PETER FILIPSSON Chalmers Teknoloji Üniversitesi MAKALE Şekil 1. Dolaşımlı ısı geri kazanım sistemi.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=