• • \J OTOBUSLERDE DOGAL GAZ l(ULLANIMI Kahraman ALBAYRAK O.Selçuk YAHŞİ O.Cahit ERALP A.Demir BAYKA Bu makalenin yazarları O.D.T.Ü. Makine Mühendisliği Bölümü'nde Öğretim Üyesi olarak görev yapmaktadır. Bu grup, 1988 yılından beri doğal gazın faştnımı, dağıtımı ve kullanımı konularında BOTAŞ, EGO, İGDAŞ gibi kuruluşlarla işbirliği içinde araştırmalar yapmakta, danışmanlık ve kontrol hizmetleri vermektedir. NATURAL GAS USE iN BUSES Abstract:The researchs were begin by O.D.T.Ü chanlcal Eng. Depf in 1990 to develop a natur.a/ Mgaes using system whlch is supported by BOTAŞ and Ankara Munic/pa/ity. This system is deve/oped especia/Jy for the used o/d bus englnes. in this study, natura/ gas conversion ofa MAN 590 dieseı engine which has a widespread use, was realized and the performance of /he deve/oped natura/ gas fue/ system was determined with /he performance experimenfs on converted and unconverted englnes. The app/ied system is duat-fue/ system. By this deve/oped system /here is no need to big changes. With a confro/ swifch which is settfed to /he driver p/ace, the engine can be converted to use engine oif. Özet:1990 yılında BOTAŞ ve Ankara Büyükşehir Belediyes i 'nin desteği ile O.D.T.Ü. Makina Mühendisliği Bölümü'nde doğal gaz ile çalışan bir sistem geliştirilmes i ne başlanmıştır. Bu sistem yurt dışında geliştirilen sistemlerden farklı olarak, özellikle eski ve yıpranmış otobüs motorları için geliştirilmiştir. Bu çalışmada , EGO otobüslerinde yaygın olarak kullanılan MAN 590 tipi bir dizel motorun doğal gaza dönüşümü yapılmış, bunun için geliştirilen doğal gaz yakıl sisteminin performansı dönüştürülmüş ve dönüştürülmemiş motor üzerinde yapılan performans deneyleri ile saptanmıştır. Uygulanan sistem "çift yakıtlı" sistemdir. Motorin, silindir içindeki doğal gaZ/hava karışımını ateşleyici olarak kullanılmakta ve motor çalışmasının başlangıçtaki yükünü sağlamaktadır. Geliştirilen bu sistemde motorda büyük değişiklik yapmak gerekmemektedir. Şoför mahalline yerleştirilen kontrol düğmesi ile motor tekrar tamamen motorin kullanır duruma getirilebilmektedir. 1 .GİRİŞ Son yıllarda kırsal kesimlerden büyük merropollere ve şehirlere göç, artarak devam ermektedir. Nüfus yoğunluğu artan mecropollerde ve şehirlerde uhl§tnı, altyapı ve bava kirliliği gibi sorunlar çok büyük boyuclara ulaşmıştır. Araçların egzoz gazından kaynaklanan hava kirliliği güncel sorunların başında yer almaktadır. Bugün yapılan çalışmalar, şehirlerdeki CO emisyonunun % 80-90'ının, NO , emisyonunun % 30-60'ının veuçucu hidrokarbon emisyonlarının % 50'den 001:\AL GAZ DERGiSi SAYI. 29 122 fazlasının araçlardan kaynakbındığını göscermişrir. Araçların emisyon oranları, aracın bakım, imalar teknolojisi, araçra filtre olup olmadığı ile çok yakından ilincili olmakla beraber, kullanılan yakıt ela bu konuda çok önemli bir erkendir. Ankara Büylikşehir Belediyesi elindeki orobüs filosunun makul seviyelere indirebilmek için 1990 yılında çalışmalara başlamıştır. Bu çalışmalar sonunda dünyada son senelerde uygulamaları görülen doğal gazla çalışan otobüslerin Ankara'da da hizmete alınmasının hava kirliliği açısından bir rahatlık getireceği görülmüştür. Dünyada yapılan çalışmalarda doğal gaz ya tek olarak, ya da çift yakıclı olarak kullanılmaktadır. Tek yakıt olarak SDG (sıkışcırılm ış doğal gaz) kullanan araçları n uçucu organik maddeemisyomı, benzinli mororlardan çok daha ,ızdır. SPG (sıvıhl§tırılmış petrol gazı) kullanan araçlarda bu emisyon, SDG kullananlara göre daha fazla olmakla beraber, benzinli araçlardan daha düşük seviyededir. NO, açısından ise, SDG ve SPG kullanan araçların emisyonları dizel motorlardan daha az değildir. SDG ve SPG kullanımı ile sadece benzinli araçlara oranla daha düşük NO, emisyonları sağlanabilmektedir. Tıışıc emisyonunun en önemlilerinden biri kabul edilen CO emisyonu, tek yııkıt ve çift yakıt olarak SDG ve SPG kullanımı ile benzinli araçlara oranla çok düşük seviyelere indirgenebilmekredir. Dizel yııkırcaorrayaçıkan parçacık emisyonu SDG kullıınımı ile tamamen ortadan kaldırılııbilmekcedir. Buçalışmada,EGOorobüslerindeyaygınolarak kullanılan MAN 590 cipi bir dizel mororun gazııdönüşümi.i yapılmış, bunun için gelişcirilen doğal gaz yakıt sisteminin performansı dönüştürülmüş ve döni.işci.irülmemiş mocor üzerinde yapılan performans deneyleri ile kanıclanmışcır [1}, (2}, (3}. Uygulanan sistem "çift yakıtlı" sistemdir. Motorin, silindir içindeki doğal gaz/hava karışımını ateşleyici olarak
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=