Sayın EGELİ'nin bildirisini sunmasından sonra kendisine yöneltilen sorular ve cevapları yayınlıyoruz. S. EGELİ: Konuşmamın başında TEK'in kojenerasyona giremediğini belirtmiştim. Bununenönemli sebebi TEK'inyada bugünkü adıyla TEAŞ'ın kuruluş kanunun buna uygun olmamasıdır. TEK' i n amacı elektrik üretmek ve ürettiği elektriği dağıtmaktır; hiçbir şekilde buharsatamaz. Bir mevzuat değişikliğinegidilse ve TEK'e buhar satma yetkisi verilse dahi, karşımıza birçok sorun çıkmaktadır. Bir elektrik üretim tesisi kurarken, TEK öncelikle yakıt kaynağının ve elektrik tüketiminin nerelerde olduğunu dikkate alır. Bizim asıl kıstaslarımız bunlar. Kapasitemiz büyük; dolayısıyla proses buharı ya da ısının kullanımı ikinci planda kalıyor. Yer seçiminden sonra, çevresinde bundanyararlanabilecek sektör ya da muhtemel kulla111cı var mı diye bakılır. Eğer varsa, ona göre sistem seçilir. Bunlar tabii TEK'e düzenlemelerle yetki verildiği takdirde tartışılacak konulardır. Eğer buharı kullanacak olanlar ya da bölgesel ısıcma yapacağımız yerler santralden uzaksa, buralara çekilecek olan iletim ve dağıcım haclarının yatırım maliyeci, santralinkomple fizibilitesine eklenecek; dolayısıyla olumsuz etkileri olacaktır. Buna ek olarak koordinasyon ve alcyapı zorlukları var. Örneğin Ambarlı sanmılini İscanbul'un belli yoğunluktaki bölgelerinin, mesela Avcılar'ın ısıcılması için düşünelim. Burada alt yapı imkansız. Santralden cek bir çıkış alıp, buharı paralel bir nokrada Belediye'ye teslim etmeyi düşünebiliriz. Tabii bunlar zor şeyler; büyük yatırım, iyi çalışma ve planlama istiyor. Bugün nasıl 3096 sayılı yasayla herkes "kendi elekciriğini kendim üreteceğim" demeye başladıysa, yakında kendi ocoprodükcör sistemlerini de kurmaya başlayacaklardır. Birrakım olumsuz etkenler dolayısıyla TEK'in bunu yapamıyorolması, büyük kapasiteli birleşik ısı güç üretiminin yapılamayacağı duygusunu uyandırmıyor. Bence kojenerasyon sistemleri yapılmalı; çok verimli sistemler. Mevzuat her ne kadar bizim dış tüketiciye yönelik uygulama yapmamıza izin vermiyorsa da, biz bunu kendi bünyemiz içinde, 2 santralimizde uyguladık. SORU: TEK'in, Tiirkiye'nin karftlaıacağı elektrik darboğazı ile ilgili değerlendirmelerini açık seçik ortaya koydıınıız. Bıı gayet gerçekçi ve aynı zamanda ıe/faf bir yaklaıım. Th'rkiye' de bıı darboğazın doğal gaz yakıtlı kojenerasyonsistemleriyle karplanabliceği yiiniinde gayet olıımlu bir yaklapm ortaya koydıınıız. Ancak bıt siiylediğiniz yaklapmla ııyıımlıı olması gereken bazı t11t11mlar var. Bıınlardan bir tanesi, TEK'in enerji nakline %1 7 gibi bir bedel yitklemesi. Bıı oldıtkça ağır ve Tiı'rkiye'de kojenerasyondan faydalanmayı diifiinen birçok kıırıılıtf1t, fabrikalarının ayrı ayrı yerlerde olması dolayısıyla, biyiik somnlarla karft karpya bırakıyor. Bıt konıtya el atılması ve daha adil bir yak la ftmda ço'ziimlenmes i gerekiyor. İkincisi de, giJ'rebildiğim kadarıyla; bizim kamıı kıırıılıtJlarımız iyi niyetle hareket ediyorlar, ıtlmlararası piyasalardaki dıırıımlar ve konıınıın kendi iJ'ziinden çıkan birtakım belirsizlikler var. Bıtnlardan dolayı mesela BOT AŞ'ın otoprodiiktiJ'rlere ne kadar gaz tahsis edileceğini kesin olarak ortaya koyması lazım. Şıı kadar doğal gazı otoprodiiktiJ'rlere tahsis edeceğiz diyebilmesi lazım. Fiyatlar konıımnda, hiç olmazsa belli marjlar arasında bir yaklapm ortaya koymak gerek. Tiirkiye' de bir otoprodiiktiJ'r bir elektrik iirrtim tesisini kıtrdııktan sonra, her haliikarda bıınım hayatı boyıınca doğal gazdan yararlanabileceğini bilmesi gerekiyor. Bıı konııda bir tiir garanti verilebilmeti. Tesisler kendilerini 3 senede amorti edebiliyorla,·. füınıın için 3 senelik bir garanti siJ'z konıım olamaz mı; gibi bir siJ'z soy/endi. Sanıyomm bıı bazı yanlıf anlaftlmalara yol açtı. Esas itibariyle, bir otoprodiiktiJ'r bir tesisi kıtrdıığıt zaman, bıınıın hayatı boyıınca doğal gazdan yararlanabileceğini bilmesi gerekiyor. Teıekkiirederim. S. EGELİ: Sorunun ilk kısmı enerji nakliyle ilgili. Ben işin mali kısmıyla ilgili değilim ama, hakikaten, birbirine yakın bölgelerde % 17 oldukça yüksek bir rakam. Ancak bazen öyle durumlar oluyor ki; bir fabrikası Adamı'da, bir fabrikası İstanbul'da... Bu durumda da % 17 kurtarmıyor. BOTAŞ'ın gaz politikası hakikaten açık değil. BOTAŞ'ın gaz politikası bize karşı da açık değil. Biz de mesela bir santral kurmak istiyoruz, bize de gaz yok deniyor. Amaç ne? Demin söylediğimiz gibi, enerji açığımızvarveonu bir şekilde kapatacağız. Nasıl kapatılacak:> İki cane yap-işlec-devrec santral kurulması sözkonusu. Türkiye'de ileride yeterli enerji üretimini sağlayabilmek için daha fazla gazın ithal edilmesi gerektiğine ben de katılıyorum. Bu eğer Rusya'dan temin edilemiyorsa LNG bazında fizibilitesine bakılması lazımdır. Birçok literatürde görüldüğü gibi, bugüne kadar doğal gaz fiyatları fuel-oil fiyatlarıyla bir paralellik gösteriyordu. Bizim yaptığımız fizibilitelerde kömür santrallerine göre yakıt maliyetlerinde çok büyük farklar oldu. 2000 yılından sonra, projeksiyonda doğal gaz fiyatında korkunç bir arcış söz konusu olabilir. Olmaması da mümkündür. Bu bir hipotez. Elektrik satış fiyatı yalnızca doğal gazla bağlantılı değildir. Doğal gazın Türkiye'ye gelememesi durumunu da göz önüne alarak, kendimizi garamiye almalıyız. İkinci birenerji kaynağı düşünmeliyiz. Çift yakıtlı sistemlerin seçilmesi bence kendimizi garantiye almak olur.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=