öngörülmüştür. Yeni planlanmaktaolan birbinasoğutma tesisatının absorbsiyonlu sistemle yapılması durumunda, yaz aylarında acık ısının yarısı bu tesiste sürekli kullanılabilecektir. Sistemde ana elemanlar olarak motor, j eneratör ve ısı değiştiri ciler ku llanı lmaktad ır. SisteminprensipşemasıŞekil 3'de, sistemin kapasite belirlenmesi Şekil 4'de verilmiştir. Motor Beklenen güce göre birleşik ısı-güç sistemlerinde Occo-Gaz Motoru, Dizel-Gaz Motoru, Dizel Motoru , Ağır YağMotoru kullanılabilmektedir. Fabrikanın ısıtma sistemlerinin doğal gaza dönüştürülmesi ile birlikte Octo-gaz motorlu sistemin kullanılması söz konusudur. Doğal gazın günümüzde en temiz ve en ucuzenerji kaynağı olmasının yanında, temiz yanma dolayısıyla motorun ömrüne olumlu etki yapması ve baca gazındaki düşük kükürt ve amorf karbon sayesinde çevre dostu olması, bu motor cipinin tavsiye edilmesinde önemli rol oynamaktadır. Octo-gaz motorlarında yanma havasının silindir içine sevki yönünden iki farklı cip ortaya çıkmaktadır. a) Scrbeıt Emiıli Otta-Gaz Motorları Bu motorlarda gaz ve hava bir venturi lülesi içinde karıştırılmakta ve kısma vanası üzerinde istenen güce göre silindirler içine sevk edilip, bujiler tarafından, ateşlenip yakılmaktadır. Bu cip motorlarda hava yakıt oranı 1/1, yani yanmayı sağlayacak kadar hava miktarı ile sağlanabilecek en yüksek güç elde edilmekte ve bunun gerçekleştirilmesi için egzoz gazı sondası ile gaz miktarı ayarlanmaktadır. Ayrıca egzoz gazı üç yollu kacalizörden geçirilerek HC, NOx ve CO gazları zararsız gazlara dönüştürülmektedir. Sistemin mahzurları ise pahalı katalizör yatırımı ve verimi yüksek olmasına rağmen ilk yatırımın pahalı olmasıdır. b) Turba Şarjlı Fakir Karııımlı Otta-Gaz Motorları Bu motorlarda hava/yakıt karışımı yakıt yönünden fakir karışım olarak hazırlanmakta ve mevcut silindir içerisinde serbest emişli motorlara göre daha fazla yakıt yakabilmekte, dolayısıyla daha fazla güç elde edilebilmektedir. Bunun için egzoz gazı haccına konan bir türbinden tahrikle hava/yakıt karışımı sıkıştırılmakta ve silindirlere enjekte edilmektedir. Fakir yakıt karışımı sayesinde, yanma esnasında oluşan egzoz gazı emisyonları hemen hemen yok denecek kadar azalmaktadır. Buna karşılık, yüksek hava fazlalığı nedeniyle yavaşlayan yanma hızı ve DO�AL GAZ DERGiSİ SAYI . 33 115 dolayısıyla verim düşüklüğü söz konusu olmaktadır. Simko-Karcal fabrikasında kullanılması düşünülen gaz motorlarının curbo şarjlı olması, hem kapasite, hem de marjinal rendice hesabı yönünden uygun görünmektedir. Isı Değiştiricileri Birleşik ısı-güç sistemlerinde acık ısı motor gövdesiyle, yağ soğutma grubunda ve egzoz gazında oluşmaktadır. Bunlara ilaveten curbo şarjlı sistemlerde sıkıştırılan karışımın soğutulması gereklidir. Acık ısının sistemden uzaklaştırıldığı ısı değiştiricileri sıcak su sistemine bağlandığı takdirde, bu ısının kullanımı mümkün olmaktadır. a) YağSoğııtma Grııbıı /Jı DeğİftiriciJi: Tüm ısı gücünün %7 ile 11 arasında vremekce olup, soğutma suyu giriş sıcaklığı 60°C-80°C arasındadır. b) Egzoz Gazı /Jı Değipiriciıi: Tüm ısı gücünün %40 ile %5Oarasındavermekceolup,gazsıcaklığımotorun yüklenmesine göre 470°( ile 600''( arasındadır. Buna göre120°C-130°C kızgın su dde edilebilmesi mümkündür. Simko-Karral fabrikalarında amaca uygun olarak 70C0-90°C şarclarında çalışacaktır. c) Motor Gô'vde !Jt Değiftiriciıi: Motor konscrüksiyonuna bağlı olarak tüm ısı gücünün %30-%40'ını vermektedir. Bu ısı değişciricisinin motor tarafından soğutma suyu 110°C-l 20°C şarclarında kapalı sirkülasyon yapmakta ve acık ısı değiştiricisinin diğer tarafındaki soğutma suyuna amaca uygun olarak 70°C-80°C şarclarında aktarılmaktadır. d) Acil Soğııtma /Jı Değİftiriciıi: Isı değişciricilerinden geçen su ısınarak ısı akümülacörüne gelmekte ve burada taşıdığı ısıyı kazan suyuna aktarmakta, soğumuş olarak (70°C) tekrar ısı değişciricilerine dönmektedir. Herhangi bir sebeple soğuyamayan suyun motorun aşırı ısınmasına meydan vermemesi için bu gibi durumlarda acil soğutma ısı değiştiricisi devreyegirmekteveısı,havasoğutmalı ısı değiştiricisi yardımıyla atılmaktadır. Isı Akümülatörü Her ne kadar ortaya çıkan acık ısı kış mevsimi için ısıtmadagerekli kapasiteninçokaltındavetamamen kullanılıyorsa da, saat 24.00-8.00 arası kullanılmayan acık ısı ve yaz çalışma şarclarındasıcak su kullanımının kesintili olması nedeniyle kullanılmayan acık ısının depolanması, sistemin verimliliğini önemli ölçüde etkilemektedir. Bu ısı deposu için şu anda mevcut 100 tonluk yakıt deposunun bazı önlemlerle kullanılması mümkün görülmektedir. Jeneratör Birleşik ısı-güç sistemleri genellikle senkron jeneratörle çalışmaktadırlar. Senkron jeneratörlerin problemsiz yedek enerji ve endükcifkör güç üretimi gibi avantajları vardır. Büyüklük ve tesis bağlantısı durumuna göre jeneracörler 0.4 kV, 6 kV veya 1 0 kV gerilim ile devreye alınırlar. Esas olarak iç soğutmalı imal edilen jeneratörler, su soğutmalı sistemin
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=