taşımacılığında %80 gibi önemli bir paya sahiptir. Ulaştırma sektörü için tüm filonun yakıt tüketiminde sağlanabilecek verimlilik artışı yaklaşık %27 olarak hesaplanmıştır. Ülkemiz petrol tüketiminin %35'i ulaştırma sektöründevebununda%91 .2'ninkarayolunda gerçekleştiği düşünülürse, %27 verimlilik artışı karşılığı 2.2 MTEP olan tasarruf potansiyeli mevcuttur. Bunun ise ülkeye sağlayacağı yarar, yıllık 206 milyon dolar civarındadır. Sonuç olarak, sektöre! enerji tüketim verileri ele alınarak yapılan detaylı analiz ve potansiyel imkanlarının belirlenmesi çalışmaları ile, ortalama olarak sanayi sektöründe yılda 800 milyon dolar olan 3.7 milyon TEP, bina sektöründe 1.1 milyar dolar olan 4.7 milyon TEP, ulaşım sektöründe 206 milyon dolar olan 2.2 milyon TEP enerji olmak üzere toplam yaklaşık 2.1 milyar dolar karşılığı olan 10.6 milyon TEP yıllık enerji tasarrufu belirlenmiştir. 3. BİRLEŞİK iSi-GÜÇ SANTRALLERİ Enerji tasarrufu sağlayıcı tedbirler arasında önemli ve öncelikli yeri olan ısı-güç santrallerinin yaygınlaştırılması ile özellikle sanayi sektöründe enerji verimliliğinin artması , güvenilir ve ucuz enerjinin remin edilmesi yanı sıra birincil enerji kaynaklarından tasarrufu ve genel ekonomik denp;eler içinde bir rahatlama sağlanabilecektir. Hidro, termik veya nükleer elektrik santrallerinde üretilen geleneksel elektrik, ortalama %37 verimlilik sağlamaktadır. İlerim sırasındaki kayıplar da dikkate alınırsa, bu rakam %33'e indirilebilir. Büyük elektrik ürer i m istasyonlarında ısıdan faydalanılamadığından, ısının yaklaşık %66'sı kaçınılmaz olarak kaybolmaktadır. Bundan başka, kullanıcı tarafından tüketilen termik enerji en olumlu şartlarda dahi sadece takribi %90 gibi birverimiilikseviyesine ulaşmaktadır. Arık ısının değerlendirilmesi sayesinde kojenerasyon sistemleri yaklaşık %85 genel verimlilik arz ermektedir ve bu durum da birincil enerji alanında büyük bir tasarruf demektir. Petrol türevlerinin yerini doğal gaz, kömür veya arık enerjiler aldığından, birçok durumlarda kojenerasyon tüketim yapısının yeniden düzenlenmesini sağlayarak, ithal kaynaklara olan bağımlılığı azaltmaktadır. Genel ekonomik dengeler bakımından , elektrik üretim kapasitesini artırdığından kojenerasyon sistemlerinin uygulanması yeni elektrik santrallerinin yapılması ihtiyacını azaltmaktadır. Elektrik düşük yatırım orramındaürerilmekteve kilowarr başına düşen DO�AL GAZ DERGİSİ SAYI. 33 83 fiyat azaldığı sayesinde şirketlerin rekabet erme imkanları olumlu yönde etkilenmektedir. Bundan başka, kojenerasyon ile elde edilen birincil enerji tasarrufu çevre kirliliğinde bir azalma demektir. Geleneksel yöntemler ile üretilen bir ünite elektrik üç termik ünite gerektirirken, kojenerasyon sayesinde sadece 1.5 üniteye ihtiyaç vardır ve çevreyi kirleten çeşitli emisyonların toplam mikrarı %50 azalmaktadır. Kojenerasyon uygulamaların çoğu genelde enerji faturasında %20-30 azalma sağlar ve yatırım üzerindeki geri dönüş süresi ise yaklaş ık 2-3 yıldır. Enerji verimliliğinin remel araçlarından olan kojenerasyon sistemlerinin yaygınlaştırılması ve diğer enerji tasarrufu tedbirleri ile birlikte irdelenmesi,genelenerji dengelerimizde önemli ölçüde rahatlatıcı rol oynayacaktır. 4. SONUÇ 1993 yılında 20.335 MW olan kurulu gücümüzün 2010 yılında 63.486 MW'ta ulaşması, yine 1993 yılında 73.7 milyar kWh olan elektrik enerjisi talebimizin 2010 yılında 271.5 milyar kWh'e yükselmesi genel enerji planlaması senaryoları kapsamında öngörülmektedir. Kurulu gücün gelecekteki talebi karşılaması için her yıl 2 . 000-2 . 5 00 MW ilave santrale ve dolayısı ile ekonom ik dengeleri zorlayıcı yönde mali finansmana gerek duyulmaktadır. Diğer taraftan bina, sanayi, ulaştırma gibi nihai enerji tii. kerim sektörlerinde mevcut tasarruf potansiyelinin hızla ekonomimize geri kazandırılması mümkündür. Örneğin sadece sanayi sektörümüzün gıda, tekstil, kağıt, kimya, toprak, metal ana ve metal eşya alt sektörlerinde alınacak kısa ve uzun vadeli önlemler ile yılda 6.4 milyar kWh elektrik enerjisi tasarrufu yapılabileceği hesaplanmış bulunmaktadır. Diğer taraftan kojenerasyon sisremelerinin yaygınlaştırılması için bu sistemlerin uygulanmasına olanak sağlayacak proses türleri ve ülkemiz genelinde kojenerasyon uygulama potansiyelinin tesbiri doğrultusunda bir çalışma başlatılması planlanmış bulunmaktadır. Halen HazineveDış Ticaret Müsteşarlığı Teşvik ve Uygulama Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan Genel Teşvik Tablosu'nda belirtilen teşvik edilen yatırım konuları arasında kojenerasyon uygulamalarına da yer verilmiş olup, teşvik ve uygulamaya esas teşkil eden kararname ve tebliğler 1993 yılı içerisinde yayınlanan Resmi Gazereler'de yer almış bulunmaktadır.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=