• Resim 4.Giif ve /Jı Merkezinin Bilgisayar Resim 5.Gaz Tıırbo-Geııeraıô·r grııbıı Koııtrollii Kumanda Merkezi kaydedici ile de 1/1000 saniye duyarlılık amortisman hesaplanır. Tesisin yıllık işletme içinde-sistem tripi, herhangi bir komponentin masrafı sadece 150.000 USD'dır. 47 .360.000 arızası, kesicilerin açma ve kapama nedenleri ve bunların gelişme sırası kaydedilmektedir. Ayrıca kumanda odasındaki computerde kontrol elemanlarının işletme ve arıza durumlarıyla önemli kontrol parametrelerini (basınç, sıcaklık, debi, vibrasyon vs) operatör anında görebilmektedir. 4. COGENERATION SİSTEMİNİN RANTABİLİTESİ Cogeneracion sisteminde elektrik ve ısı (gerektiğinde buhar) enerjileri aynı üniteden üretildiği ve sisteme giren (yakıtla) ısı çok büyük ölçüde sömürüldüğü için yüksek çevrim randımanına ulaşılmaktadır. KRASNODAR örneğinde çevrim randımanının durumunu incclersek(Bir ünite için): Üretilen Enerji (Elektrik + lsı) 11 = Verilen Enerji (DoğalGaz veya Motorin) Elektrik Enerjisi (3700 kWh) +ısı Enerjisi (6500 kWh)x 860 = 0_85 Doğal Gazla Verilen Enerji (1278 m3 x 8044) En az %85 çevrim randımanı ile elektrik ve ısı enerjisini birlikte üreten KRASNODAR Cogeneration modelini Ti.irkiye'de kurup çalıştırdığımızı düşünelim. Bu santralde %80 kapasite kullanma faktörü ile yılda 8000saat çalışarak üretilen elektrik enerjisinin (47 360 000 kwh) ve ısı enerjisinin (71 380 G. Cal.) ora prodüktör yatırımcıya maliyetini irdeleyelim. Tesisin maliyeti 9 milyon USD'dır. (6 milyon USD Tesis bedeli + 3 milyon USD roplam faiz ve finans şarjı). 20 yıllık santral ömrü üzerinden 450.000 USD yıllık ® DOĞAL GAZ DERGİSİ SAYI 41 kwh elektrik ve 71.380 milyon kcal'lik ısı üretirken yılda 16.360.000 m3 doğal gaz yakacaktır. Doğal gazı, BOTAŞ'ın Temmuz/ 1995 sanayiye satış fiyatı olan 6.716 TL/m3 = 14Cent/m3 üzerinden değerlendirirsek, roplam yakıt masrafı (yılda) 2.290.000.USD bulunur. Böylece yıllık enerji üretim maliyeci: 450.000 USD + 150.000USD + 2.290.000 USD = 2.890.000USD olur. Yıllık ti.im masrafların sadece elektrik üretimine bindirilmesiyle 6cenc/kwh maliyet rakamına ulaşılır. Bu rakam Temmuz/1995're TEDAŞ'ın sanayiye sarış fiyarı olan 7 centten % 15 daha ucuzdur (Yaklaşık lcent/kwh). Bu da, sadece elektrikten yılda yaklaşık 500.000 USD kara tekabül ermektedir. Ayrıca ve daha büyüğü, 71380 Gcal'lık ısı enerjisinin bedavaya maledilmesidir. Bu ise DOĞAL GAZ Dergisi'nin Temmuz/1995 sayısında "doğal gazla İstanbul'da konut ısıtmamaliyeti" olarak verdiği 832 TL./1000 Gcal rakamı esas alınırsa, 71.380.000 x 832= 59.4 Milyar TL = 1 .250.000 USD ilave kar demektir. Yani böyle bir tesisin yıllık net karı 500.000 USD + 1.250.000 USD= 1.750.000 USD'ye ulaşmaktadır. Toplam tesis maliyeci 9 Milyon USD olduğuna göre tesisin 5 yıllık karı, tesis bedelinin tamamını karşılamaktadır. 5. COGENERATION'IN TÜRKİYE ENERJİ ÜRETİMİNDEKİ YERİ 5. 7 Sanayide Cogeneration KRASNODAR Isı Merkezi örneğinde olduğu gibi COGENERATION elektrik enerjisi ile birlikte ısı enerjisi üretme teknolojisidir. Isı enerjisi ihtiyacagöre bazen sıcak su, bazen buhar, hatta sıcak su + buhar şeklinde olabilir. TÜRKİYE'de sanayi tesislerinde .. li li ı, • ılı � ı, • • • • • .. .. . . . . ı, ı, • • • ııı . • , ., ,ı ı ı ı ; ; ., <ili ili <ili ,ı, ı, ,ı, ili ., ili • � il! ı, ilı ili ,ı, ili ., <i i l l ! ·ili '" illi ,ı, .. , ııı, ıtıı ıllı ., !lı ilı 'il 'il !111 ıil !I ;ı .. • .. • • � li li
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=