•• • • • • • • •• • • • • • • • • • • :, (9) Şekil 2 G w I y 1 L Şekil I IO 70 '° ,o ... 30 ıo 10 ■ )7.7 1985-3' ■ 53.4 l 1990-94 Power Plants), 1993-2002 yılları arasında dünya enerji üretim kapasitesine tüm yakıtlar itibariyle gelecek rnplam ilave kapasitesinin %26'sının gaz yakıtlı enerji üretim tesisleri olacağı belirtilmekte ve toplam kapasite içinde doğal gaz yakıtlı santrallere 1 13927 MW, LNG yakıtlı santrallere 2175 5 MW ve diğer gaz yakı tlı santrallere ise 4212 MW'lık bir pay ayrılmaktadır. Gaz yakıtlı enerji üretim tesislerinde görLilen bu büyük artışın bir diğer önemli nedeni ise, son yıllarda çevre sorunlarının kritik boyutlara ulaşması ve çevreye verilen önemin artmasıdır. Bu nedenle, elektrik enerjisi üretiminde doğal gazı n yaygın olarak kullanılması ile yüksek verimle çal ışarak birim elektrik enerjisi üretiminde daha az yakıt tüketimiyle yakıt rezervlerinin en ekonomik şekilde kullanımını sağlayacak ve dolayısıyla daha az çevre zararıyla elektrik üretecek yeni teknolojiler geliştirilmeye başlanmıştır. Bu anlamda kombine çevrim santralleri günümüzde en yaygın tesis edilen ve son yıllarda en çok tercih edilenbaz yük santralleri durumuna gelmiştir. (1) (7) (6) (3) o (1) LNG%4 • (2) Hidra %22 ■ (3) Bilinmeyen %1 El (4) Nükl- %13 c;;ı (5) Di/ıor %2 □ (G)Fuol-ollM mı (7) Alık l,, %4 • (8) K6m(ir "24 m (9) DiğerGaz %1 � (10) Doğal Gu %21 .n, DOĞAL GAZ DERGİSİ SAYI 41 O 2R O 24 2000� Q GazTijıf>ini>e Kombine ÇcYrim ■ TOl'LAM ■ Buhar Hıbini 2. KOMBİNE ÇEVRİMİN TAN/MI Kombine Çevrim terimi, esas itibariyle gaz türbin çevrimi ve buhar çevriminin bir sistem içine alınarak birbirini tamamlayıcı şekilde çalıştı rı lmasını ifade etmekte olup, genel prensibi gaz türbin çevriminden çıkan egzoz gazlarının yüksek dereceli ısısının su/buhar çevriminde kullanılarak ek bir enerji üretiminin sağlanmasına dayanmaktadır. Ko_mbine çevrimlerde birincil olarak elektrik üretimi sağlanmakla birlikte, istenirse çevrimden ara buhar alınarak santral, birleşik ısı-güç (cogeneration) sistemi olarak da çalıştırılabilir. Bu özelliği ile kombine çevrimler, ısı-güç üretiminde günümüzde varolan en verimli yöntem konumundadır. Genel olarak kombine çevrimin çalışma prensibi şöyle özetlenebilir: Atmosferden alınan hava, bir filtre sisteminden geçirildikten sonra gaz türbininin kompresör kısmına girer ve burada sıkıştırılarak yanma odasına iletilir. Yanma odasına püskürclilerek verilen yakıt da bu sıkıştırılmış hava ile karışarak yanar. Yanma sonucu oluşan 10001 l00°C sıcaklığın üzerindeki yüksek basınçlı gazlar, gaz türbini kanatlarından geçerek türbini döndürLir ve türbine bağlı jeneratörden elektrik enerjisi üretilir. Gaz türbininden çıkan 500-600°C sıcaklığındaki arık gazlar bir egzoz kanalıyla arık ısı kazanına iletilir. Egzoz gazlarını burada su/buhar çevrimine transfer ederek soğur ve daha sonra kazan bacasından atmosfere atılırlar. Atık ısı kazanlarında, genel olarak üç ayrı ısı eşanjör bölümü bulunur. Su/buhar çevriminde, su/kondensar ilk önce kazanın ekonomize bölümüne girer ve doyma sıcaklığının çok az altında bir sıcaklığa kadar ısıtılır, daha sonra evaporarör bölümünde buhar haline dönüşür ve bu doymuş buhar kızdırıcı bölümünde tekrar ısıtılarak kızgın buhar olarak türbinine verilir. Yukarıda tek basınç kademeli bir kazan/buhar • • • • • • • • • •• • • • • • • • • • • • ,. ! ! i i l l • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •• • • !il • • ■ u ıı:+ı □23.1 l!WS•"
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=