• :, • • • • • • • • • • • • • • • • •• ••• • • • • • • • • • • •• • • • • • • • • • • • •• • • • • • • • • • • • • • • • türbini grubu için su/buhar çevrimi basit olarak izah edilmiştir. Ancak, kazan/buhar türbini gruplarının tekrar kızdırmalı veya tekrar kızdırımsız, iki ya da üç basınç kademeli olmaları durumunda; ekonomizör, evaporatör ve kızdırıcı bölümleri de her bir basınç kademesi için kazan içinde ayrı ayrı yer alırlar ve bu basınç kademelerine bağlı olarak su/buhar çevrimi de kendi içinde ayrı çevrimler oluşturur. Acık ısı kazanında üretilerek türbine verilen buhar, türbin kademelerinden genleşir ve böylece termik enerji mekanik enerjiye dönüştürülmüş olur. Türbinin tahrik edilmesiyle de türbine bağlı generatörden elektrik enerjisi üretilir. ÜNİTE ham petrolden motorin ve fuel-oil'e kadar tüm likit yakıtlar ile gazlaştırma yöntemi ile kömür dahil olmak üzere çok geniş bir yakıt kullanım olanağı mevcuttur. Ayrıca istendiği takdirde gaz türbin brülörleri çift yakıt yakabilecek şekilde de dizayn edilmektedir. Örneğin Ambarlı Kombine Çevrim Sanrrali'nde doğal gazın yanısıra gerektiğinde fuel-oil de kullanılabilmektedir. Kombine çevrim santrallerinin soğutma suyu ihtiyacı diğer konvansiyonel tip santrallerde daha azdır. Zira kombine çevrimlerde roplam elektrik üretiminin yalnızca üçte bir mertebesindeki kısmı buhar rürbinlerince NET VERİM ıso LVH (%) Buhar türbininden çıkan düşük basınç ve sıcaklıktaki buhar kondensere gelir ve burada soğutma sistemi vasıtasıyla yoğuşrurularak su haline dönüşür. Daha sonra kondensat pompaları ile, içlerindeki yoğuşmamış gazların alınması için degazör/ besleme suyu tankına gönderilir. Su, besleme suyu tankından besleme suyu pompaları ile tekrar atık ısı kazanına basılır. Bu şekilde su/buhar kapalı çevrimi; kazan, buhar türbini ve kondenser arasında sirkiile eder. Gaz Türl,ini: (DoQoi gaz yak,ıı,. Tü,l,in giriı •eokhQo: 1042 °C) 33.9 (Ambarl, 5 no1u GT ürulesi pe<formons deOen 1989) Buhor Türl.ni : (Buhor ıortlon: 60 bor/ 530 °C) 34 Buhor Türbini : (Buhor ıort l on: 120 bor/ 530 °C) 37 Tek,-a,-Kml,rmol, Buha,- Türl,ini: (190 boo-/ 530 °C/ 530 °C) 41 Süper Kritik Bosonçlı- Tekror Koıd, rmolı Buhor Türbüıi: ( 254 bor / 541°C/ 569 °C) 42 (2x600 MW Shidongkou TS/Çin- Perlormons deQeri 1992) Akııkon Yoıokl, Kombine Çevrim Sontroli: (140 bo,- / 540 °C/ 540 •q 44.1 (2x80 MW GT +573 MW BT- GT giriı socokhO,: 830 °C) Kömor Gaz Kombine Çevrim Santrali: 45 (KoBro 300 MW Demonstrasyon sonlroli- Goldenberg/FRG) İki Basınç Kademeli- Tekroc Kııdırmasız Kombine Çe...,rim: 52.5 (Ambon, K.Ç. sonlroli 1. Blok pe<fornxm � 1991) Üç Basınç Kodemeli- Tekrar Kızdıımolı Kombine Çevrim: 55 (ISO) (1400 MW Burıo Kombine Çevrim Santra li Goronti D�eri) 3. KOMBİNE ÇEVRİM SANTRALLERİNİN AVANTAJLAR/ Kombine çevrimin en büyük avantajı, fosil yakıtlı santraller içinde en yüksek verime sahip olmasıdır. Günümüzde, 20MW'ın üstünde güçlere haiz gaz türbinlerine dayalı tekrar kızdırmalı ve üç basınç kademeli kombine çevrimlerde net %55 civarında verime ulaşılmıştır. Tablol'den de görüleceği üzere, kombine çevrimlerde ulaşılan verimler, süper kritik basınçlı tekrar kızdırmalı buhar türbin verimlerinden de yüksektir. Yüksek veriminin dışında kombine çevrim santrallerinin daha birçok avantajı bulunmaktadır. Bunlardan bir tanesi de kombine çevrimlerin birçok değişik alana hizmet verebilecek esnekliğe sahip olmasıdır. Kombine çevrim santrallerinde yalnızca elektrik üretimi yapılabildiği gibi, aynı zamanda ister kazandan isterse buhar türbininden alınacak ara buharın bölgesel ısırmada ya da proseste kullanılmasıyla santral, %85-90 civarında bir ısıl verimlilik ile birleşik ısı-güç (cogeneracion) sistemi olarak da hizmet verebilir. Kombine çevrimlerde doğal gazın her çeşidi, ® DOĞAL GAZ DERGİSİ SAYI 41 yapılmaktadır. Bu nedenle sistemle ilgili masraflar ve çevreye yapılan ısı deşarjı da dahil olmak üzere soğurma suyu ile ilgili birçok sorun büyük ölçüde azaltılmış olmakradır. Kombine çevrim santrallerinin tercih edilme nedenlerinden biri ele ekonomik olmasıdır. Zira herhangi bir kazan/buhar türbin üniresine göre birim (kW) yatırım maliyetleri daha azdır. Örneğin 1400 MW'lık bir kombine çevrim santralinin yaklaşık birim yatırım maliyeti 1995 yılı fiyatları ile 350-400 US$/kW iken, 320 MW'lık konvansiyonel bir termik sanmılin baca gazı arıtma sistemi dahil birim yatırım maliyeci 1200-1500 US$/kW civarındadır. Ayrıca %55 civarındaki yüksek verimi nedeniyle, yakıt fiyatlarına göre değişkenlik göstermesine karşın genel anlamda konvansiyonel buhar santrallerine göre kombine çevrim santrallerinin birim üretim (kWh) maliyeci daha azdır. Örneğin, birim fiyatı 12,46 US.$/106kcal olan doğal gaz kullanan 700MW gücünde %55 verimli bir kombine çevrim santralinde üretim maliyeti yaklaşık 3 cenr/kWh olurken, birim fiyatı 6,92 US$/106 kcal olan linyit kullanan 2x340 MW gücünde %35.5 verimli konvansiyonel bir termik santralde üretim maliyeti 4,27 cenc/ kWh olmaktadır. 1 1 1 . 1 1 1 1
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=