• • Verim !co2 Kombine çevrim santrallerinin verimlerinin yanısıra emre amadelik ve güvenilirlik oranları da yüksektir. Gerek verim ve üretim kapasitesinin, gerekse emre amadelik ve güvenilirlik oranlarının yüksek olması nedeniyle toplam yatırımın geri ödeme süresi ele çok kısa olmaktadır. 1993 yılında yaptığımız bir fizibilite çalışmasında % 100 kredili olarak tesis edilecek ve yılda 7000 saat çalışacak bir kombine çevrim santralinin en önemli avantajlarından birisi de konuya çevresel açıdan bakıldığında ortaya çıkmaktadır. Günümüzde çevreye verilen önemin büyük ölçüde artmış olması ve bu nedenle zararlı madde emisyonları ile ilgili limit değerlerin oldukça düşük seviyelere çekilmesi sonucunda kombine çevrim teknolojileri büyük rağbet görmeye başlamıştır. Doğal gaz yakıtlı bir kombine çevrim santrali ile kömür yakıtlı bir buhar santrali için Tablo 2'de gösterilen emisyon değerleri, kombine çevrim santralinin önemini bu anlamda daha açık olarak ortaya koymaktadır. Bunların yanısıra özellikle ilave yanmasız kombine çevrim santralleri ele alındığında diğer avantajlar da şöyle özetlenebilir; * Konvansiyonel termik santrallere göre tesis süresi daha kısa ve modüler yapısı daha basit olan kombine çevrim santrallerinin işletmesi daha kolaydır. Bundan dolayı işletme personeli ihtiyacı daha az olmaktadır. * Santralin bütünü için ihtiyaç duyulan alan konvansiyonel termik santrallerden daha küçüktür. Örneğin kül stok sahası hariç santral ana yapıları, şale sahası ve kömür park sabası için 4x340 MW'lık Afşin-Elbistan Santrali'nde yaklaşık 120 hektar bir alan kullanılırken, 3x450 MW'lık Ambarlı Kombine Çevrim Santrali'nin ana yapılar ve şale sahası yerleşim alanı, fuel-oil arıtma sistemi dahil yalnızca 23 hektardır. * Gaz türbin üniteleri ile acık ısı kazanları arasına by-pass bacası ve damperlerinin 600 MW Doğal Gaz 600MW Yakıtlı Kombine Kömür Yakıtlı Çevrim Santrali Buhar Santrali % 53 42 (g/kWh) 1 375 830 1 NO2 (mg/kWh) CO Tmg/kWh) 125_300 33 600 75 SO2 (mg/kWh) 600 f Kaynak: Siemens Power Journal- 4/93 ® DOĞAL GAZ DERGİSİ SAYI 41 konulması durumunda gaz türbinlerinin, kazan ve buhar türbin ünitelerinin tamamlanmasını beklemeden çok kısa sürede işletmeye alınabilmesi ve kombi ne çevrim grubunun devreye alınmasına kadar sürekli basit çevrimde çalıştırılabilme olanağı mevcumır. Örneğin, Ambarlı Kombine Çevrim Sancrali'nin ilk iki gaz türbin ünitesi sözleşmenin yürürlüğe girmesinden 8 ay sonra devreye alınmıştır. * Gaz ciirbinlerinin 15-20 dakikada tüm yüke ulaşabilmeleri neticesinde kombine çevrim santrallerinin çabuk devreye alınması mümkün olmaktadır. * Küçük yerleşim alanı ihtiyacı nedeniyle istenirse şehir yük merkezlerinin çok yakınında kurulabilme olanağı vardır. * Gerek yüksek verimi ve ekonomikliği gerekse çevreye dost özelliği ile doğal gaz yakıclı kombine çevrim santralleri günümüzde en çok tercih edilen fosil yakıclı santral konumuna gelmiştir. Örneğin ABD'nde 1990-2000 yılları arasında toplam 21500 MW kömür yakıtlı santral kurulması planlanmış iken, aynı dönemde çoğu kombine çevrim ve birleşik ısıgüç (cogeneracion) santrali olmak Lizere kurulması planlanan toplam doğal gaz yakıtlı santral 52200 MW civarındadır. 2000 yılına kadar kurulması planlanan doğal gaz yakıtlı santrallerin toplam kurulu gücü, bu on yıllık dönem için rahmin edilen 44800 MW'lık kapasitenin % 17 üzerinde olmaktadır. (Modern Power Sysrems-May 1993). Shell firması tarafından İngiltere ve Galler için yapılan bir çalışmaya göre de bu ülkelerde 2003 yılına kadar ihtiyaç duyulan toplam ilave kurulu güç kapasitesi yaklaşık 20000 MW'cır. Bu dönem içinde kömür yakıclı santrallerin çoğu ve birkaç nükleer santral ile bir tane çift yakıtlı santral kapatılacak ve 2000 yılına kadar 10000 MW, 2003 yılına kadar da toplam 20000 MW doğal gaz yakıtlı kombine çevrim santrali kurulacaktır. (Brain W. Gainey, Shell Lcd.-Gas Pojer 92 Conference-London). Yukarıda bahsedilen avantajları nedeniyle bir yandan dünyanın birçok ülkesinde yeni kombine çevrim santralleri kurulurken bir yandan da konvansiyonel termik santraller çeşitli uygulamalarla kombine çevrim haline dönüşrürülmekcedir. Bu cip dönüşüm uygulamaları ve belli başlı kombine çevrim sistemleri aşağıda özetle anlatılmıştır. 4. KOMBİNE ÇEVRİM SANTRALLERİ UYGULAMALAR/ Kombine çevrim santrallerinin aşağıdaki üç ana grupta uygulanmaları mümkündür: • ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ 1 11 1 1 1 • • • • ıii • •• • • • • • • • • • • • • ıı " i i l l ' ' ., ., iliı •
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=