M A K A L E Çernobil'den sonra hassasla§an cepkileri Nükleer Santral yapımında problem yaratacak gibi görünmektedir. 2. TÜRKiYE'NiN ENERJi iTHAL TABLOSU Yu karıdak i cablo, Türkiye'yi enerji ichal zorunluluğu ile kar§ı kar§ıya bırakmakcadır. Gelişmekte olan ekonomik hayatımızı sürdürmek ve cürk insanını zorlayan çağdaş ya§ama uyabilmek için, 1995 yılında yaklaşık 20 milyon ton ham petrol, 5,8 milyar metreküp doğal gaz, 2 milyon con kaliteli kömür ithali yapılmıştır. İrhal edilen enerji hammaddeleri i şlendikten sonra ürünlerin bir bölümü ihraç edilebilmekce ise de bu rakamlar yıll ık 22 mi lyar dolarlık ihracacımızın % 3'ü mercebesinde kalmaktadır, Enerjideki büyük ölçüde dışa bağımlılık, elekcrik ürecim politika ve planlarının tespitinde ilgilileri büyük ölçüde zorlamak cadı r: Mevcut olan fosi l kaynaklarımıza ağırlık veren bir milli politika mı izleyelim ? Yoksa globalleşme çağının gereği olarak evrensel piyasa ekonomisi kurallarına mı uyalım, yani ekonomiklik esasına göre mi karar verelim ? 3. BUGÜNE KADAR UYGULANAN ELEKTRiK ENERJiSi ÜRETiM POLiTiKALARI Üst paragrafta değindiğimiz karar kriterleri yurdumuzda ancak son 10-12 yıldır konu§u lmakcadı r. 1970'lere kadar yaşadığı m ız kapalı ekonominin milliyetçi politikala rı elektrik üretiminde, kendi fosil ve hidrolik kaynaklarımızın kullanılmasını ön planda rurmuş, bu nedenle elektrik üretimimizin PLANLANMIŞ ELEKTRiK SANTRALLARI YATIRIMLARI VE BUNLARIN iŞLETMEYE GiRECECi ÖNGÖRÜLEN YILLAR SANTRAL iSMi KAPASiTE ÖNGÖRÜLEN MW TAMAMLAMA YILI · Bursa DoQol Gaz Kombine 1400 1998 Çovrim Santralı · Marmara Ereğiisi Doğal Gaz Santralı jY.I.D.) 480 1998 · Unomar jEroğli) Doğal Gaz 480 1998 Santralı jY.I.D) · Gebze Fuel Oil Sanlrali 1000 1999 · Aliağa Doğal Gaz jLNG) Sanlroli jY.D.i) 1000 Henüz tespit edilmedi. · Kemerköy 3 210MW 1997 · Çayırhan 3·4 300MW 1998 · Kangal3 150MW 1998 · Oto Prod. Hidr. Sonlr. 11MW 1999 · Oto Prod. Doğal Gaz Sonlr. 255MW 1999 · DSI Santralları 1232 MW 2000 jon erken) · 2000 yılına kadar itlotmeyo alınabiL 6518MW sontr. toplam kopasilesi • DOG ALGA ZDERG i Si SAYI 42 yaklaşık % 50'si kömür % 50'si de hidrolik kaynaklardan üretilmiştir. 1970-1985 yılları arasında, özellikle ı980'e kadar döviz sıkıntılarının baskısıyla nereden bulursak bulalım temin erciği miz kredilerle linyire dayalı santral yap ı mia r ının uyguland ığını görüyoruz. (Tunçbilek II, Seyit Ömer, Soma, Yarağan ve Afşin - Elb i sran Santralları gibi linyit Santralları yapılmış ve işiermeye alınmı§tır). O yıllarda dünyanın büyük bir bölümünün henüz doğal gazla canı§mamış olduğunu hacırlacınak isteriz. Bu dönemde hidrolik kaynaklarımızın değerlendirilmesine hız verilmiş, Keban biririlmiş, Gap Projesi baş lat ılm ışrır. Bu dönemde çok sınırlı yatırım kapasicemize rağmen yerli kaynaklarımıza dayalı enerji yatırım ları büyük bir cesaretle ele alınmı§rır. ı985-ı990 arasındaki elektrik enerjisi yatı rımla rı yönünden şöyle bir tabioyla kar§ılaşı yoruz. Bu dönemde: • Gap serisindeki hidrolik projelerden Karakaya Barajı ı800 MW) tamamlan ıyor ; Ararürk Barajı'na ba§lanıyor ve üyük ölçüde biririliyor. (2400 MW.) • Linyit Santrallarından, Yeniköy (420 MW) biririliyar ve Kemerköy Sancralma başlanıyor. SomaSancralı (B) 4, 5 ve 6. üniteleri biririliyor. (450 MW) Seyit Ömer 3 ve 4 ile Çaralağzı (B) ı ve 2. Santralları tamamlanıyor. (600 MW) • Hamitabat ve Ambarlı Doğal Gaz Kombine Çevrim Santralları İnşaacı tamamlanıyor. (Toplam 2550 MW) Bu suretle Türkiye'deki Samra lla rı n kurulu gücü ı6480 MW'a ula§ıyor. Bu parlak enerji yatı rı m la rı döneminde ya rat ılan kapasite fazlalığı , kurulu güç iribariyle % 50, üretim itibariyle % 40'lara ula§ıyor. 1990-ı995 arasında elektrik enerjisi yatırımları yavaşlıyor. Bu dönemde bazı küçük barajlarla, Aratürk barajı üniteleri ve Kemerköy Santralı işletıneye açılıyor ve be§ yıl içinde sadece 3964 MW ilavesi ile (beş yılda %23 are ış) coplam kapasice 21 ı 70 MW'a ulaşabi liyor. Halbuki bu yıllarda elektrik enerjisi tükecim areışı (1990-1995 arasında) %43 olmuştur. Yani ı990 yılı kurulu kapasitesi itibariyle her yı l % 8.6 üzerinden ı400 MW'lık yeni santral kurarak 5 yıl içinde 7000 MW'lik yeni kapasice yaratmak yerine sadece 4000 MW'lik cesis kurulduğu için, enterconnekre sistemin yedeklik kapasiresi (üretim itibariyle) 1990'da %40 iken, 1992 de % 22'ye 1994're % 17'ye, 1995're de % 5'e düşmüş bulunmaktadır. Geçen yıl ekonom ide yaşanan kriz dolayısıyla elektrik tükeciminde % 7.2'e düşmüş olan artış hızı sayesinde, ürecim kapasicesi düşüklüğü 1995're'
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=