1 w w DOGAL GAZ DAGITIM • SEBEKELERINDE ., . . POLIETILEN (PE) MALZEME KULLANIMI Cemal PAMUK ECEPLAST A.Ş. I.GAZ ŞEBEKELERiNDE KULLANILAN MALZEMENiN EVRiMi Kok gazı (Coal Gas) ürerimi yaklaşık 2 asır önce başlamı ş ve endüstri devrimini yaşayan ülkelerde ısıtma ve aydın latma için ucuz bir enerji kaynağı oluşrurmuşrur. Önceleri, gaz transferinde demir (iron) borular kullanı lmış ve gaz dağıtım şebekeleri yaklaşık 150 yıl demir borulada hayariyerini devam errirmişrir. 1950 son larında ve 1960'larda, gaz transferinde alternatif malzeme arayışları başlam ı ştır. Ana neden; gaz arzın ın yükselmesi (Bu yıllarda rafıneri gazları ve doğal gaz kullanımı büyük bir h ızla artmaya başlamıştır), dolayısıyla gaz transferi hatlarında ucuz ve güvenli alternatif boru malzemesine duyulan ihtiyaç olmuştur. Bu yönde plastik hammaddeler gündeme gelmiştir. Demirden, plasriğe olan evrim ana hatlarıyla şu şekilde cereyan etmiştir: a -Sanayi devriminin ilk yılları nda gaz dağıtım şebekelerinde esas olarak demir, çelik ve kısıtlı miktarlarda çimento kullanılmıştır. b- 1930'lu yıllarda, bağlantı elemanı olarak, kurşun ve üsrübü yerine fleksıbl lastik (kauçuk) kullanılmaya başlamıştır. Böylece ana dağı tım boruları nda, işletme basıncı biraz yükselrilebilmişri r. Tali ve ki.içük borularda Cl DDGAL GAZ DERGiSi SAYI42 (Service Lines) ise dişli (threaded) bağlantı tatbikarına devam edilm iştir. c- Ancak demir ve çelik korozyona uğradığı için, paslanan boruların değiştirilmesi yüksek maliyer oluşturmaya devanı etmiş, alternatif malzeme arayışları hızlanmış ve 1950'lerin sonunda plastik hammaddeler gündeme gelmiştir. d - Gaz kompozisyonundaki değ i şiklik (nemli kok gazı yerine rafineriletin "Reformer" ünitelerinde üretilen çok kuru gazın, bağlantı elemanlarını i.istübü ve lasrikdehidrarasyon nedeniyle bozması sonucu kaçaklar artmıştır) de plastik boru ve bağlantı parçalarına olan ilgiyi arttırmıştır. e - 1 960'lı yılların başında, gaz borularında PVC kullanımı düşünülmüştür. Ancak, restler sonucu; bağ lantıların yetersiz kalması, darbe mukavemetinin çok düşük oluşu ve aroınarik h idrokarbonlara karş ı kimyasal mukavemerin yetersiz kalması gibi temel nedenlerle PVC'den vazgeçilmiştir. f - Gaz şebekelerinde plastik boru kullanımı üzerine inceleme ve araştırınalar devam ermiş, neticede 1960'lı yılların sonunda en uygun malzemenin aşağıdaki nedenlerle, Polierilen (PE) olduğu respir ed ilmiştir: (1) PE kolay şekil alabilen yumuşak- si.inek (Ducrile) bir malzemedir. Bu nedenle PE boru kangal halinde uzun metrajlada üretilebilir.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=