Soker ve semer füzyonu ile yapılan birleş r i rmel erde, alrernarif yöntem, e lekrrofüzyon kaynağı olup bu sistemde, kullanılan fıninglere imalar safhasında birleş im yüzeyine yakın bir yerde elekrro-rezisrant bir eel (Bakır) konu l ma kta d ı r (gömülmektedi r). Elektrik verildiğinde, bu rel ısınnıakra ve birleşim yüzeylerini erirnıekre, bu esnada basınç oluşmakta ve yüzeyler füzyon ile bi rleşnıekredi r. W avi n firması elekrrofüzyonda yeni bir siscem gelişri rmiş, elekrrofüzyonlu nıanşon (elekrrofusion coupler) ürecimin i baş latm ıştır. Bu sistemde, öncelikle eksrrüzyon yönremi ile dış yüzeyi koruge ince bir boru çekilmekredir. İkinci etapta koruge dış yüzeyde oyuklara (Grooves) bakı r rel döşennıekre, son etapea eksrrüzyon ile ikinci tabaka ilave edilmektedir. Böylece elde edilen iki rabakal ı , arasında bakır rel bulunan boru uygun ebatlarda kesilerek ve her iki uç "fınishing" işleminden geçirilecek elekrrofüzyonlu manşen elde edilmekredir. Bu şekilde diğer fırringlerin bakır relli olma mecburiyeri erradan kalkmakta ve ekonomi sağlan mak tadı r. 8. EKONOMi 8. 1YATIRIM MALiYETi PE Gaz dağıtım şebekelerinde, yatırımın ana kalemleri şu şekildedir: - Malzeme bedeli (boru ve fıning) - Yerleştirme ve montaj - Yardımcı ekipm anlar - Operatör eği rimi Bu kal.emlerin tamamını n hesaba karılarak bir mukayese yapılmas ı mlimkün değ il dir. Çünkü, operarörlerin tecrübe vr maharerleri, yardımcı ekipmanların güvenilirliği ve saha ko nerolleri som ur rakanı la ra dönüşclirülemez. Bu nedenle, gaz dağıcım şebekelerinde çelik boru ile PE borunun maliyer yön ünden karşı laştı rtlmasında malzeme bedeli ile yerleştirme - montaj bedeli göz önüne alınmış olup sonuçlar şu şekildedir. a ) Sadece PE ve çelik borunun maliyeri hesaba kacı ldığında, çelik yaklaşık %3 daha ucuzdur. b) Sisrem bir bütün olarak (maIzeme+ yerleş cirme/m on caj) ele alınd ığ ında PE siscem %13 civarında bir ekonomi sağlamaktadır. 8.2 OPERASYON Tüm gaz dağıtını şebekelerinde, en önemli problem sahası çatlak, yarık, parlama v.s. şeklinde kendini gösteren boru bowlmaları olup problemierin kaynağının tespiti konusunda birçok iseac iksel çalışma yapılmıştır. İstari s ri klere göre problemierin yaklaşık %85-90'ı uçuncü parcilerden kaynaklanmaktadır. Üçüncü parri ile kasredilen gaz borusu yanında yapılan hafriyac (excavarion) sonucu borulara gelen darbe v.s. sonucu sistemin hasar görmesidir. İscaciscikler , bugline kadar karşılaş ı lan gaz sorun ve kazalarında diğer faktörlerin (malzeme hatası, yanlış yacaklama ve yerleştirme, toprağın çökmesi ve onırması v.s.) önemli bir rol oynamadığ ını belgelemekcedir. Sonuç olarak; üçüncü partilerin yaptığı lıafriyac sırasında, kolay ranın ım yönünden PE boruının sarı renkl i olması, kesinlikle doğal gaz şebekesinin doğru harirasının çıkarılması, harira ve kayıtların sürekli yenilenmesi zorunludur. Bu amaçla, PE borular için bir dedekcör sisceminin geliştirilmesi, borular yerleşti rilirken bir kablo/re! ya da meral folyo konulması tavsiye edilir. 9. PE GAZ BORULARI iÇiN GEREKLiTESTLER PE gaz boruları için gerekli restler 3 gruba ayrılır: a) Onay Testleri b) Ürecim Kontrol Testleri c) "Bacch" Kabul Testleri 9.1 ONAYTESTLERi (APPROVAL TESTING) Bu cesrler, malın (borunun) müşteriye resiiminden önce yap ı lmas ı gereken restler olup, resr sonuçlarının olumlu çıkınası halinde resiimar yapılabil i r. Bu kapsama giren testler: l -Uzun süreli mukavemet ( Long Term Srrengrh) 2 -Gerilim çarlama reziseansı (Srress Crack Resisrance) 3 - Çeıırikli gerilim çarlama reziseansı (Norched Srress Crack Resisrance) 4 - Boğnıa (Squeeze-off) 5 - Orranı koşullarına maruz borunun çekme nıukavenıeri (Tensile srrengrh of Wcarhered pipe) 6 -Ortam koşullarına maruz borumın cernıal stabilitesi (Tlıermal Scabilicy of Wearhered pipe) 7 - Ortam koşullarına maruz borunun uzun süreli mukavemeci (Long rernı • OOGAL GAZ DERGiSi SAYI42 srrengrh of Wearhered pipe) 9.2 ÜRETiM KONTROL TESTLERi (PROCESSCONTROL TESTING) Bu gruba giren testler, yukarıda izah edilen onay reselerini takiben, ürerim in periyodik olarak kontrolü amacı y l a yapılı r. Bu amaçla her eksrruderdeki üretim , çeş idi cesr parametreleri ile belirli aral ık larla konerol edilir. Tesrlerin sıklığı, zaman içinde azalt ı lır. Bu kapsama giren resrler: 1 - Boyut konrroli.i (Dimensions) 2 -Çekme mukavemeci ve uzama (Tensile srtengrh and elongarion) 3 - Kısa süreli basınç resci (Shorr rerm pressure resr) 4 - Eski haline dönme (Pipe enel reversion) 5 - Çeneikti gerilim çarlama reziseansı (Norched srress crack resiscance) 6 -Pigmenr dağılımı (Pigmeıır dispersion) 7 - Termal stabilite (Tlıernıal srabilicy) 8- Yoğunluk (Densicy) 9 - Erime akış hızı (Melc flow rare) 9.3 "BATCH" KABUL TESTLERi (BATCH ACCEPTANCE TESTING) "Bacclı" deyimi ile, belli bir eksrruderde, belli bir sürede belli bir çapta üretilen miktar kascedilmekcedir. Kabul edilen "Barclı" tanımları: a ) Minimum 6 saat süreyle, bir ekscruderde, cek bir çap üzerinden minimum 6 kangal veya 100 boy düz boru üretımı. b ) Maksimum 12 saat süreyle, bir ekscruderde, rek bir çap boru ürerimi. c ) Maksimum 24 saat süreyle, bir eksrruderde, rek bir çap boru ürerim i. "Barclı" kabul testleri, alıcı (müşteri) nin ürecim restlerini yetersiz bulması halinde yapılır. Bu kapsama giren rescler: l - Boyur kontrolü (Dimensions) 2 - Gözle Konerol (Visual) 3 -Çekme mukavenıeci (Teıısile screngch) 4 - Kısa süreli basınç resti (Shorr cerm pressure rest) 5 - Eski haline dönme (Pipe enel reversion) 6- Termal stabilice (Thermal srabiliry) l O.TANIMLAR OVALLİK - ABSOLUTE OUT OF ROUNDNESS (OVALITY) Ovallik, borunun aynı kesit alan ında ölçülen, maksimum dış çap ile minimum dış çap arasındaki farktır.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=