TEKNİK BİLGİ • l lk kez 1987 yılında Hamitabat Kombine Çevrim Santralinde kullanılmaya başlanan ithal doğal gazın 14 yıl içindeki büyük gelişim göstererek yaygınlaşma sürecine girdiği nıalunıların ızdıı·. Bu gelişmede, doğal gazın diğer alternatifyakıtlara göre ekonomik, verimli ve daha önemlisi çevre dostu bir yakıt olmasının sağladığı avantajları önemli rol oynamıştır. Bu süreç içerisinde aktif ve potansiyel kullanıcılar ile bu sektörde çalışan herkes önemli deneyimler kazanmıştır. Mevcut İletim Hatlarımızın geçtiği bölgeler itibariyle bakıldığında doğal gazın ülkemizin sınırlı bir kısmında kullanıldığı görülmektedir. Ancak, İnşaatı devanı eden ve yapımı planlanan iletim hatlarımızla doğal gazın ülkemizin bir çok bölgesine ulaştırılarak kullanıma sunulması, doğal gaz kullanımının yaygınlaşmasını ve pazarın gelişimini sağlayacaktır. Bunun yanısıra, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nce kabul edilen Doğal Gaz Piyasası Kanunu ile doğal gaz sektörünün yapısı da değişeceğinden, gelecekte yaşayacağımız süreç hepimiz için daha dinamik ve daha farklı bir süreç olacaktır. 397 sayılı KHK ile ülkemizde doğal gaz ithalatı konusunda yetkili kılınan tek kuruluş olan BOTAŞ, yeni yasa ile birlikte rekabete açılan bir pazar içiıicle çalışmalarını sürdürecektir. Doğal gaz ithal edilmeye başlandığından bu yana, doğal Development of Natura! Gas Market ..,. Ayşe İnkaya BOTAŞ gazın ülkemiz enerji pazarına gırışını hızlandırmak için çok büyük çabalar gösterilmiş bir yandan iletim, dağıtım, bağlantı hatları inşa edilirken diğer yandan da pazarlama faaliyetleri sürdürülerek doğal gaz talebinin karşılanmasına çalışılmıştır. BOTAŞ'ın çalışmalarının yanısıra mevcut şehir dağıtım şirketlerinin ve kullanıcıların yaptığı yatırını ve çalışmalarla doğal gaz tüketimi önemli miktarlara ulaşmıştır. Yeni yasa ile birlikte, ülkemizin doğal gaz ihtiyacını karşılama misyonu BOTAŞ ile birlikte diğer ithalatçılar tarafından ela üstlenilecektir. Bu misyonun yerine getirilmesinin yanısıra doğal gaz pazarında rekabetin de ortaya çıkmasının pazardaki dinanıiznıi olumlu yönde etkileyeceği açıktır. Bundan böyle yalnızca BOTAŞ değil, diğer ithalatçılar da ithal edilen doğal gazın ülke içinde pazarlanması için yoğun bir çaba harcayacaklardı r. Bu sağlıklı gelişim sürecine girerken doğal gaz pazarının geçmişten bu güne yaşadığı gelişimi bir kez daha hatırlatmakta yarar görmekteyim. Ayrıca doğal gazın ülke sathına yayılımı bakımından ülkemizin gelecekteki doğal gaz ihtiyacının teminine yönelik yapılan çalışına ve yatırımlardan ela kısaca bahsedeceğim. Bilindiği üzere, doğal gaz, üretilen yerli doğal gazın Yy!lar PE.'UOI DoôalGaz Kömür Nüklıer H rlrueektr:i< gesi'ncle bazı sanayi tesislerinde kullanılmaya başlanması ile birincil enerji tüketimimiz içinde yer almaya başlamıştır. Bu gelişme Tablo 1 'cle görülmektedir. Doğal gazın birincil enerji tüketimi içindeki payının gün geçtikçe artarak, 2020 yılında o/o23'e ulaşması beklenmektedir. Ancak doğal gazın birincil enerji tüketimindeki payı, Sovyetler Birliği'nclen 1987 yılından itibaren doğal gaz ithal edilmeye başlayana dek ihmal edilir seviyelerde kalmıştır. 1987 yılında 513 milyon nı3 ile sadece Trakya'cla kurulu olan Hamitabat Kombine Çevrim Santralı'nda kullanılan ithal doğal gazın tüketimi, gübre, konut ve sanayi sektörlerindeki kullanımınlarla hızla artmış ve 2000 yılında 14 milyar 1113 seviyesine ulaşmıştır. Halihazırda 5 şehir, 7 elektrik santrali, 40 otoprodüktör tesisi, 2 gübre fabrikası, 228 sanayi kuruluşu ve 4 organize sanayi bölgesi, doğal gaz kullanmaktadır. Sanayi Sektöründeki müşterilerimiz; Canı, Çimento, Gıda, İşlenmiş Metal, Otomotiv, Tekstil ve Seramik alt sektör gruplarından oluşmaktadır. Sanayi müşterilerim izin alt sektöre! dağıl ı ııı ları 1990 1995 2000 2020 44 /55 46,18 48,47 24 6,5 10,08 18,33 ?.3 45,0� 38 ,86 29,55 40 o o o 6 4,04 5,0'1 3,65 3 1976 yılında Trakya Böl- Tablo 1: Doğal Gazııı Biriııcil Eııeıji Tiiketiıııi İçiıııleki Payı (%) Dot;ıal Gaz Dergisi 86 Kasım • Aralık 2001 Sayı 77
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=