Doþal Gaz Dergisi MayÆs-Haziran / May-June 2010 87 SÖYLEŞİ DOĞAL GAZ DERGİSİ 155 bakÆldÆğÆnda bu kanun çok ciddi bir mutabakat altÆnda çÆkartÆlmÆş oldukça sağlam temellere dayanan bir kanun olma özelliğine sahip. Daha sonra iktidara gelen AKP hükümeti de bu yasayÆ benimsedi. Bu yasanÆn en tartÆşmalÆ ve belki de en önemli noktasÆ piyasanÆn tamamen serbest olup olmayacağÆ ile ilgiliydi. İlerleyen süreçte EPDK hÆzla ve inançla kuruldu. Yetkin bir kadro oluşturuldu ve hemen piyasayÆ düzenleyen bir takÆm kararlar almaya başladÆlar. BOTAŞ vasÆtasÆyla kamunun elinde bulunan dağÆtÆmÆn özelleştirilmesi ise kanundaki bir diğer önemli unsurdu. Nitekim BOTAŞ’Æn elindeki en büyük dağÆtÆm sistemlerinden biri olan Eskişehir özelleştirildi. Sanayi yapÆsÆna da bağlÆ olarak en büyüklerden birisi olan Bursa özelleştirildi. Ankara’nÆn özelleştirilmesi için gerekli adÆmlar atÆldÆ. İstanbul için ise hazÆrlÆklar yapÆlÆyor. Buna mukabil 75-80’e yakÆn kentin doğalgaz dağÆtÆmÆ, altyapÆsÆ ve işletilmesi özel sektöre devredildi. Böylelikle bir takÆm sanayi kollarÆ da doğalgazÆ kullanÆr hale geldi. Piyasada özel sektör payÆnÆn belli bir noktaya gelmediþi aĩikâr. Rekabet ortamÆnÆn yaratÆlmasÆ anlamÆnda BOTAĨ’Æn mevcut durumu piyasa faaliyetlerini etkiliyor mu? 4646 sayÆlÆ yasa hakkÆndaki düĩüncelerinizi alabilir miyiz? 4646 sayÆlÆ yasanÆn en temel kurallarÆndan birisi satÆn almayla yani doğalgazÆn tedariki ile başlÆyor. Şayet doğalgazÆn tedarikinde rekabet yoksa pazarda rekabeti yaratmak çok zor. Farz edin ki doğalgazÆ üreticiden 100 dolara alÆyorsunuz doğal olarak serbest ticaret yapmak isteyenlere de, tedarikçilere de 100 dolardan daha fazla bir ſyatla vermeniz gerekiyor. En az 100 dolara yani maliyet ſyatÆna vereceksiniz. Bunun üzerine bir de masraƀarÆnÆz var ki masraƀarÆnÆz da bir kamu kuruluşu ölçeğinde masraƀar. DolayÆsÆyla o 100 dolarÆ 102-103 dolar olarak yansÆtÆyorsunuz. Rekabet sÆnÆrÆnÆz nihayetinde 100 dolar ve bu rakamÆn altÆnda zaten dağÆtamazsÆnÆz. DolayÆsÆyla o sÆnÆrÆn içerisinde bir şeyler yapmaya çalÆşacaksÆnÆz. MasraƀarÆnÆz az olacak, daha prodüktif çalÆşacaksÆnÆz, ödeme kolaylÆklarÆ getireceksiniz. Banka işlemlerinde bazÆ kolaylÆklar sağlayacaksÆnÆz, daha iyi müşteri ilişkileri kuracaksÆnÆz, müşterinizin sorunlarÆna daha hÆzlÆ erişeceksiniz ama bütün bunlarÆ o sÆnÆr içerisinde gayet ince bir çizgi içerisinde yapmak zorundasÆnÆz. Bu çerçeveden bakÆldÆğÆnda rekabeti sağlamak için anlaşmalarÆn doğrudan doğruya dünyanÆn çeşitli ülkelerindeki tedarikçilerle yürütülmesi lazÆm. Bu imkan yaratÆlmadÆkça gerçek bir rekabeti sağlamaya da imkan yok. DolayÆsÆyla özel sektör dinamizmasÆ içerisinde benim gidip örneğin Cezayir’den 100 $’a gelen gazÆ 90’a almanÆn çarelerini bulmam lazÆm. Ya da gazÆ daha ucuza alabileceğim diğer pazarlara da yönelmeliyim. GazÆn ucuzunu bulmalÆyÆm ki yasanÆn bahsettiği rekabet oluşabilsin. 4646 sayÆlÆ yasanÆn deþiĩtirilmesine iliĩkin çalÆĩmalarÆ deþerlendirir misiniz? YapÆlan eleştiriler doğrultusunda Nihayet kanunda bir takÆm ufak tefek rötuşlar yapÆldÆ. Ama ruh yine aynÆ. Nihayet 2006 yÆlÆnda baskÆlara dayanamayan BOTAŞ ilk defa elindeki gaz kontratÆnÆn bir miktarÆnÆ özel sektöre devretmeye karar verdi ve bunun için bir ihale açÆldÆ. İhalenin 2 önemli şartÆ var. Bunlardan birincisi BOTAŞ, ihaleye çÆkarÆlan kontratÆn özel sektör tarafÆndan talep edilen miktarÆnÆ vermeye razÆ olacak. KÆsaca BOTAŞ’Æn İran’la kontratÆ 10 milyar m³ ise ve siz bunun 2 milyar m³’üne talipseniz BOTAŞ 2 milyar m³’ü sana terk etmeye hazÆrÆm diyecek. İkincisi ise bu kontratÆn diğer bir tarafÆ olan İran’Æn da bunu kabul etmesi gerek. Çünkü ortada yürüyen bir akit var. Böyle bir operasyonla BOTAŞ’Æn monopol yapÆsÆnÆn kÆrÆlmasÆ hedeflendi. Bu ihale uzun sürdü. 2006 işte nihayet tekliƀer verildi 4 ſrma 4 milyar m³ gaza talip oldu. 4 milyar m³ demek şu anda piyasanÆn yaklaşÆk %10’u demek. Liberalleşme ancak bu kadar sağlanabildi. Halbuki yasaya göre 2009’da bu oran % 80 olacaktÆ ancak bu gerçekleşmedi. Gerçekleşmemesi durumunda uygulanacak olan cezai müeyyideler de uygulanmÆyor. Bu nedenle yeni bir yasa tasarÆsÆ hazÆrlanÆyor. Yeni yasanÆn özellikle ele almak zorunda olduğu 2 madde var. Bunlardan bir tanesi 2009 yÆlÆnÆ ötelemek bir diğeri ise %20 oranÆnÆ bir şekilde revize etmek. Bana göre yeni yasayla bu oran %20 yerine % 40-50 olacak. Bu noktada sektörde özellikle de bazÆ kamu bürokratlarÆnÆn “BOTAŞ küçülmemeli, BOTAŞ’tan bir şampiyon yetiştirmeliyiz; dünyada şirketler birleşiyor, güçleniyor biz ise BOTAŞ’Æ bölüyoruz” şeklinde dile getirdiği bir görüş var. Sektördeki ikinci bir görüş ise BOTAŞ’a düşen pay artsÆn ama bu oran %49’u da aşmasÆn. Yani %51 özel şirketlerin payÆ olsun, %49’da devletin olsun. Monopol yapÆ kÆrÆlmak isteniyorsa
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=