SÖYLEŞİ DOĞAL GAZ DERGİSİ 155 88 Doþal Gaz Dergisi MayÆs-Haziran / May-June 2010 hiç değilse bu liberalleşme şeklen de olsa gerçekleşsin. Bu da gündemde olan maddelerden biri. Bunun için bakanlÆk aşağÆ yukarÆ şöyle bir ſkirde uzlaşmÆş durumda. Bu ſkir son olarak TÜSİAD’Æn Enerji BakanÆ ile gerçekleştirdiği toplantÆda da ifade edildi. Halen özel sektöre 4 milyar m³ kontrat dağÆtÆldÆ. 2011’de Rusya ile gerçekleştirdiğimiz gaz anlaşmasÆ bitecek. Özel sektörün o ihaleye girmesi sağlansÆn ve şu anda Rusya’dan gelen 6 milyar m³’e talip olduğu gözlenen özel sektör bu anlaşma ile beraber 10 milyar m³ kontrat sahibi olsun. Bu rakam ise piyasanÆn %25’i eder. Hiç olmazsa bu %25’e erişmek makul bir yol olabilir. Bu doğrultuda yasa hazÆrlanÆyor. Onun ötesinde yasada değiştirilmesi istenen bir diğer önemli nokta da şu: BOTAŞ dünyadaki benzerleri gibi sahip olduğu aktiviteleri farklÆ şirketler altÆnda kategorize etmeli. BOTAŞ bugün üretiyor, ithal ediyor, dağÆtÆyor, dağÆtÆm şebekelerini kuruyor. Tüm bu aktiviteler BOTAŞ bünyesinde olduğu zaman özel sektörün hangi aktiviteyle rekabet ettiği anlaşÆlmÆyor. Sonuçta BOTAŞ’Æn satÆn alma ve toptan satÆş segmentiyle kendine göre bir ſyat belirlemesi ve olasÆ zararlardan kurtulmasÆ mümkün. Bu noktada özel sektörün BOTAŞ’la rekabet etme şansÆ hiç kalmÆyor. Bu nedenle BOTAŞ’Æn aktivitelerinin BOTAŞ DağÆtÆm, BOTAŞ Ticaret, BOTAŞ TaşÆma gibi bağÆmsÆz farklÆ şirketlere bölünmesi lazÆm. KÆsaca taşÆmanÆn karÆ hiçbir zaman satÆşÆn ziyanÆnÆ kompanse etmemeli. Ancak o zaman bize rekabet etme şansÆ doğar. KaldÆ ki burada önemli bir noktaya daha değinmek istiyorum. BOTAŞ, ſyat politikasÆnÆ zaman zaman hükümet politikalarÆnÆn paralelinde de yürütüyor. Maliyet bazlÆ bir ſyat uygulamasÆ olsa da yine de siyasi gelişmeler ve memleket şartlarÆ BOTAŞ’Æn gerekli miktarda ſyatÆnÆ artÆrmasÆna cevaz vermiyor veyahut zararlÆ satÆş yapmasÆna destek veriyor. Bunun da oldukça yanlÆş bir mantalite olduğunu düşünüyorum. Bunun ötesinde bir noktaya daha değinmek istiyorum. Uzun bir süre ihale yapÆlmadÆ. En nihayetinde ihale yapÆldÆğÆnda ise ilk ihalede 16 milyar m³’lük bir gaz dilimini ihaleye çÆkardÆlar. Özel şirketler ise bunun 4 milyar m³’üne talip oldu. Şimdi özel şirketlere yönelik olarak 16 milyar m³’ün tamamÆna zamanÆnda talip olmadÆğÆnÆz için payÆnÆz %10’da kaldÆ. ZamanÆnda 16 milyar m³’e talip olsaydÆnÆz piyasanÆn şu kadarÆna sahip olacaktÆnÆz haksÆz ithamÆ var. Buna mukabil Yasadaki ihalelere devam edilir hükmü ſiliyata dökülmedi. İhale bir kere yapÆldÆ o günden sonra da ikinci bir ihaleye çÆkÆlmadÆ. Bu da tamamen yanlÆş bir uygulama. AyrÆca ihale için özellikle yabancÆ şirketlere gereken güven verilmedi. En yetkili kişinin ağzÆndan bu yasanÆn olacağÆ yok şeklinde sözler gazetelerde yer aldÆ. O hava içerisinde şirketler bu anlaşmalarÆ yaptÆ. Ona rağmen 4 milyar m³ gaz aldÆ ve bu rakamlarÆ satamazlar iddialarÆna rağmen 4 milyar m³’ün tümünü de sattÆ ve kar etti. YasanÆn bu en önemli hükmü bence başarÆyla yerine getirilmiştir ve bu şirketlerin bir özverisidir. Önümüzdeki senede bunun devamÆnÆ umuyoruz. Gerçekçi ſyat ayarlamalarÆnÆn dÆşÆnda bütün sorunumuz BOTAŞ’Æn ſyat verebilmesidir ve o taktirde bizim yaşayabilme imkanÆmÆz son derece azalÆyor. Kardan fedakarlÆk ediyoruz da zarara dayanmak noktasÆnda sorun yaşÆyoruz. Yasada kontrat devirleri olmazsa miktar devirleri yapÆlÆr hükmü var. Kontrat devirlerinde BOTAŞ devredilen kontrat miktarÆndaki her türlü vecibeden de feragat ediliyor. “Al ya da öde”lerden, bir takÆm hazine garantilerinden ve zarar ediyorsa da zarardan kurtuluyor. Miktar devirlerinde ise anlaşmayÆ kendisi yapÆyor. Kendi eliyle yaptÆğÆ anlaşmalarÆn bir miktarÆnÆ yine anlaşma ile devrediyor. Yani karşÆ taraf hiç muhatap değil. DolayÆsÆyla rekabetçi bir ortamÆn yaratÆlmasÆ mümkün değil. EsasÆnda bence kontrat devirlerinin en önemli tarafÆ şirketlerin satÆcÆ ile özel sektör dinamikleri içerisinde konuşarak, pazarlÆk ederek, alternatiƀer yaratarak politik gelişmeler dÆşÆnda davranarak ticaret yapmasÆdÆr. EsasÆnda yasanÆn getirmek istediği en önemli şey bu. Ama yasada kontrat devirleri olmazsa miktar devirlerinin yapÆlmasÆna dair hüküm duruyor. Bence bu hüküm kalacak çünkü bizlerin tekel kurmak istediğimiz şeklinde yorumlamalara bu madde çare olarak görülüyor. Kanunun öngördüþü eĩiþin çok daha altÆnda bir oranda serbestleĩen bir piyasanÆn yanÆnda hakim durumunu koruyan bir BOTAĨ gerçeþi var. Bu durum serbestleĩme sürecinin ne denli gerçekçi olduþunu düĩündürtüyor. Bu durum DćVćD üyelerini rekabet anlamÆnda zorluyor mu? Problemin çözümü adÆna neler yapÆlmalÆdÆr? DİVİD üyeleri olarak bu durum bizleri zorluyor. Zaten biz her ne kadar bağÆmsÆz kontratlara sahipsek de bizim kontratlarÆn aslÆ vaktiyle BOTAŞ tarafÆndan imzalanmÆş kontratlar. Biz esasÆnda BOTAŞ’Æn kontratÆnÆ sürdürüyoruz. YalnÆz BOTAŞ’Æn maliyetlerini etkileyen rakamlarÆn bir kÆsmÆnÆ kendimize yansÆtmÆyoruz. Oradan birtakÆm tasarruƀar yapÆyo-
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=