beslemekte idi. Elektrik üretim ve dağıtımının güvenilir olmadığı 1970'li yıllara kadar olan dönemlerde, enerjinin sürekliliğine gereksinimi olan çoğunluğu kamuya ait çeşitli endüstri kuruluşları, kendi enerjilerini üretmek üzere enerji üretim tesislerini kurdular. Otoprodüktör olarak adlandırılan bu tesislerin ulusal elekrik şebekeleri ile olan ilişkilerini düzenleyen kapsamlı bir çalışma gözlenmemekle beraber, sadece bazı büyük güçlü tesislerle ulusal elektrik şebekesi, arasında, enerji alış-verişi, kısıtlı koşullarda gerçekleştirilmiştir. Bunun dışındaki kuruluşlar, sadece ihtiyaç duyulan enerjinin ancak bir kısmını kendi üretim tesislerinden karşılayabilmişlerdir. 1950-1970 yılları arasında elektrik hizmetlerinde rol alan çeşitli kamu kuruluşlarının yanı sıra iki adet de özel sektör mevcut idi. Bu kuruluşlar, 1. DSİ (Devler Su İşleri): Hidrolik Santral Yapım-İşletme; 2. EİE (Elektrik Erüd İdaresi): Erüd-Proje; 3. ETİBANK: İlerim Hatları - Trafo Merkezleri Yapım İşletme; 4. İLLER BANKASI: Dağıtım Hatları, Santral Tesis İşletme; 5. BELEDİYELER: Dağıtım Hatları, Santral Tesis Yapım İşletme; 6. YSE (Yol-Su-Elektrik): Köy Elektrifikasyonu, Küçük Hidroelektrik Santraller; 7. ÇUKUROVA ve KEPEZ A.Ş. : Elektrik Santralleri İşletme olarak sıralanabilir. Türkiye'nin sanayileşme ihtiyacından doğan enerji calebi arttıkça, yeterli büyüklükte sistem stabilizasyonu sağlayacak btiyük güçlü enerji santralleri ve ilerim, dağıtım şebekelerinin kurulması kaçınılmaz olmuşrur. FRkat yatırımlflr sürerken, işletmelerin, yukarıda da belirtildiği gibi, farklı devlet kuruluşlarınca yürütülmesinde sakıncalar doğmuşcur. Hidroelektrik santral tesisi hariç, tüm elektrik hizmetlerinin tek elden yürütülmesi düşüncesini hayacageçirmek üzere, 1970 yılında tüm elektrik hizmetlerinin yürütülmesini üstlenmek amacıyla, 1312 sayılı yasa ile TEK kurulmuştur. Toplam kurulu gücü 1222 MWe ve 1992 yılı itibariyle yıllık üretimi 3727 GWh olan otoprodüktör enerji üretim santrallerinin, TEK ve Bakanlık ile olan ilişkileri ciddi bir şekilde 04.12. 1984 tarihli 3096 sayılı yasaya bağlı olarak 4 Eylül 1985 tarihinde yayınlanan yönetmelikle ele alınmıştır. 2. 4 EYLÜL 1985 TARİHLİ YÖNETMELİK Bu yönetmelik esas itibariyle 3096 sayılı yasaya DO�AL GAZ DERGiSi SAYI. 33 87 göre kurulmuş üretim şirketlerine, elektrik enerjisi üretim tesisleri kurma, işletme ve TEK veya bölgede faaliyet gösteren görevli şirkete, elektrik enerjisi satışına dair esasları kapsar. Bu kapsam içerisinde otoprodüktör ve otoprodüktör gruplarının TEK veya görevli şirketler ile olan ilişkilerine de kısaca değinmektedir. Bu esas çerçevesinde "otoprodüktörler tesisin bulunduğu bölgeye bağlı olarak TEK veya görevli şirketin görüşünü almak suretiyle Bakanlık'can üretim tesisi kurma ve işletme izni alabilirler". Burada, ileride karşılaşılabilecek muhtemel problem, bölgedeki görevli şirket görüşünün alınması hususunda olabilir. Çünkü aynı böglede 3096 sayılı yasaya uygun olarak elektrik hizmetlerini yapmak üzere yetki verilmiş olan görevli şirket önemli kurulu güçteki bir müşterisini kaybetme endişesi yüzünden olumlu görüş vermeyebilir. Bu yüzden bu görüş bildirme hususunda Bakanlık tarafından belirleyici hususlar saptanmalıdır. Enerji Alış-Verişi: Otoprodüktör grubuna dahil bir tüketiciye santralin kurulduğu yerden enerji nakli hususu, diğer bir önemli nokra olarak karşımıza çakmakcadır. Yine söz konusu yönetmelikte, üretilecek enerpnın nakledilmesinde TEK veya görevli şirkete ait sistemden ne şekilde istifade edileceğine dair husus, yapılacak sözleş med e yer veril ir demektir . Bu husus, özellikle 1992 yılından sonra kurulan tesislerle gündeme ilk defa gelmiş bulunmaktadır. 1993 yılında yapılan ve bu konunun içinde yer aldığı ilk sözleşmede, nakil bedeli olarak belirlenen, nakledilen enerji miktarının % 1 7 'si, her proje için emsal gösterilmektedir. Oysa, her proje farklı özelliklere sahip olabilmektedir. Bu husus ilgili bölgedeki görevli şirketle yapılacak sözleşmelerde, yukarıda belirtmiş olduğum gerekçelerle yokuşa sürülebilir. Dolayısıyla söz konusu sorun, belli esaslar dahilinde şimdiden sağlam bir dayanağa oturtularak çözümlenmelidir. Fazla Enerjinin Şebekeye Sarışı: 4 Eylül 1985 tarihli yönetmelik birden fazla sanayi kuruluşunun bir araya gelerek bir otoprodüktör grubu oluşrnrmalarına,ve ona göre bir enerji tesisi kurmaya olanak tanımaktadır. Bununla birlikte kurulacak enerji tesisinin yüksek performansta ve dahaverimli çalışmasını remin etmek ve primer kaynaktan rasyonel biçimde yararlanmak için fazlaüretimkapasitesini ulusal elekrikşebekesine aktarma imkanı vermektedir. Yönetmelik, üretim şirketlerinin üreteceği elektriğin TEK'e sarış bedelini belirleyen esaslar koymasına ve bazı limitler belirlemesine karşın,
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=