M A K A L E Kazakistan'da 1992 yılında 8.8 Milyar metreküp, ı993 yılında 6.7 Milyar metreküp doğal gaz üretilmiştir. 4-KIRGIZiSTAN Kırgızistan enerjisinin büyük bölümünü ithalada karşılamakradır. Büyük doğal gaz rezervleri olduğu tahmin ediliyorsa da, halen yıllık doğal gaz üretimi çok düşüktür ve önemli miktarda doğal gaz ithal edilmektedir. ı99ı yılında 2.ı2 Milyar metreküp, 1992 yılında ı .81 Milyar metreküp doğal gaz ithal edilmiştir. Yıllık doğal gaz ürerimi ancak O. ı Milyar metreküp düzeylerindedir. (4) S-ÖZ BEKiSTAN Özbekistan'da Gazlı ve Usrabulak bölgelerinde doğal gaz ürerilmekredir. Toplam doğal gaz rezervleri 1800 Milyar metreküp dolaylarındadır. ı 991 yılında 4 ı Milyar metreküp, 1992 yılında 42 Milyar metreküp ve ı993 yılında 45 Milyar metreküp doğal gaz üretilmiştir, (5) Doğal gaz ülkedeki toplam enerji tükeriminin %67'sini karşılamaktadı r. Buna rağmen, önemli miktarlarda perrol ve kömür ithal edilmektedir. Özbekistan'ın yıllık doğal gaz üretim ve tüketimi Tablo 3'de verilmektedir. 1991 1992 1993 Üretim 41,9 42,8 45 Tüketim 32,7 34,5 35 Tablo 3 Özbekistan Doğal gaz Oretim ve Tüketimi (Milyar Metreküp 1 Yıl) 6-TÜRKMENiSTAN Türkmenistan Türk Cumhuriyetleri içinde en büyük doğal gaz rezervlerine sahip olan ülkedir. Sahrly, Soverabad, Achae, Naip, Samantepe, Sakar ve Korurtepe bölgelerinde doğal gaz rezervleri bu lunmaktadır. Toplam doğal gaz rezervleri yaklaşık 2700 Milyar merreküprür. Yıllık üretim 100 Milyar metreküp civarındadı r(6). Türkmenistan doğal gazı Sovyet döneminden kalan boru hatlarıyla bölgedeki diğer ülkelere sevk edilmektedir. Doğal gaz ihracatının yanısıra, doğal gaz ve diğer kaynaklardan • OOGAL GAZ DERGiSi SAYI42 üretilen yılda 15 Milyar Kwh elektriğin de %40'ı diğer Orta Asya ülkelerine ihraç edilmektedir. Türkmenistan doğal gazı yeni kurulacak doğal gaz boru hattı ile hem Türkiye'de kullanılabilecek hem de Türkiye üzerinden Avrupa'ya sevk edilebilecektir. Türkmenistan'da halen sekiz bölgede doğal gaz arama çalışmaları yapılmaktadır. Türkmenistan Hükümeri doğal gaz üretimini dış yatırımlara açmış bulunmaktadır. Doğrudan ortaklık veya üretimden hisse alınması imkanları vardır. Sermayenin korunması ve vergi indirimine ilişkin mevzuat oluşturulmuştur (7). Samantepe doğalgaz üretim a lan ı nda, kükürt üretim tesisi, likitgaz üretim tesisi, ethylene üretim resisi ve polyethylene üretim resisi anahtar teslimi şeklinde ihaleye çıkarılacak tır. Bu tesislerin yapımı finansman önerileriyle birlikte alternatif rekliflere de açıktır(7). 7-DOGAL GAZ BORU HATLARI Türk Cumhuriyederinin hepsinde doğal gaz rezervleri bulunmasına rağmen en büyük üretici Türkmenistan'dan Sovyet döneminden kalan boru hatlar ı y la bölgedeki diğer ülkelere doğal gaz gönderilmektedir. Türkiye Cumhuriyeti ile Türkmenistan Cumhuriyeti arasında 1992 yılında imzalanan "Türkmenistan'dan Türkiye'ye Doğal gaz Gönderilmesi Hakkında Antlaşma" doğal gaz boru hattının kurulmasından itibaren 30 yıl süreyle Türkmenistan'dan doğal gaz alımını öngörmektedir. İki ülke doğal gazın Türkiye üzerinden Avrupa'ya taşınması konusunda da birlikte çalışacakla rdı r. Üzerinde çalışılan boru hattının kapasi resi yılda 28 Milyar metreküp olarak öngörülmektedir. Bu kapasitenin 2000'li yıllarda ı 5 Milyar metreküplük bölümünün Türkiye'de kullanılması planlanmaktadır. Üzerinde çalışılan doğal gaz boru hattı alternatiflerinden birisi Hazar Denizi'nin Güneyinden geçen ve İran üzerinden Türkiye'ye uzanan hattır. İkinci alternatifhatta ise, Hazar Denizinin aşılarak Azerbaycan'a gelinmesi ve buradan da Gürcistan ya da İran üzerinden Türkiye'ye geçilmesi ele alınmaktadır.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=