boruları sayısını ve /veya geçiş kesitini daraltmak gerekir. Modern dizayn kazanlarda bu yöntemle boru sayısı azaltılmış, boru çapı düşürülmüş ve kazan boyutları küçültülmüş, böylece hem yüksek randıman ve kapasite, hem de malzemeden ekonomi sağlanmıştır. Yöntem iyi ele, duman geçiş kesiti ne kadar daralabilir? Şüphesiz bu uygulamanın ela bir sınırı vardır. Sınırlayıcı faktör, duman gazlarının basınç kaybıdır. Kesit daraldıkça artan basınç kaybı bir "karşı basınç' kavramını da beraberinde getirmiştir. Halen Avrupa'da modern kazanların hemen tümü karşı basınçlı tipte imal edilmektedir. Karşı basınçlı kazan eleyince aklımıza tehlikeli boyutlarda bir basınç gelmemeli; 1 il e 7 mbar veya bir başka ifade ile atmosfer basıncının binde bi ri il e ?'si arasındaki bir basınç söz konusudur. Bu basıncı sağlayan brülörün 2800 el/el ile dönen fanıclır. Bugün Avrupa'cla 1400 cl/d'lı brülörler terkeclilip, 2800 cl/d'lı modern sıvı ve gaz yakıtlı brülörler kullanılmaktadır. Yarım silindirik, klasik kazanlarda konveksiyon yüzeyleri çok fazla olduğundan, borulardaki duman gazı hızı düşük, dolayısıyla suya aktarılan ısı daha az olacaktır. Bu durumu düzeltmek için borular içine türbülatörler yerleştirmek gerekl idir. Bazı imalatçılar tarafından bir miktar boru köreltmek tavsiye ediliyorsa ela, su ile soğutulmayan boruların yüksek doğal gaz sıcaklığından tahrip olma tehlikesi bulunduğundan, bu sakıncalıdır. Ayrıca bu tip kazanların su hacmi büyük ve çelik malzeme ağırlığı fazla olduğundan, gereksiz miktarda su ve sac yığını ısıtacağınclan, randımanları çok düşüktür. Boyutlarının büyüklüğü dolayısıyla ela yüzey kayıpları çok fazladır. Modern kazanlarda boru sayısı ve çapı azaltılmakla birlikte içlerine duman gazı hızını aı11rıcı türbü latörler yerleştirilmekte, böylece sıcak doğal gaz dumanının ısısından daha çok yararlanma imkanı elde eclilmekteclir. Doğal gazda kurum oluşmayacağından taşınım yüzeylerinden bu şekilde yararlanma çok uygundur. Dökme dilimli kazanlarda borular bulunmadığından bu tür bir tedbirle doğal gazdan ek ısı transferi sağlama imkanları yoktur. Döküm kazanlarda borularyerine dilimler arasında yaratılan boşluklarda kanatçıklar yapılmıştır. Bu nedenle döküm kazanlar ağır yağ kurum oluşturacağından , kanatlar arasına yerleşen bu kurum yapışır ve taşlaşmış kurum buradaki ısı transferini kötüleştirir. Döküm kazanlar kuruma karşı çok hassas olduklarından, doğal gaz kullanılmaya başlamadan önceki yıllarda, Avrupa'cla sadece motorin ile kullanılırlardı. Doğal gazın temiz biryakıtolcluğu düşünülür ise döküm kazanlarda doğal gaz yakılabilir, ancak randıman düşük olur. Zira duman gazı akış kesitini daraltıp hızı artıracak ve gaza türbülans kazandıracak randıman artırıcı tedbirleri bu kazana uygulamak mümkün değildir. Motorine göre dizayn edilmiş kazanın konveksiyon yüzeyleri arnrılamadığında doğal gaz ela yetersiz kalacak ve randıman düşecektir. Döküm kazan imalatı pahalı olduğundan memleketimizde pek tercih edilmemektedir. Bu nedenle ülkemizde kat kaloriferi haricinde üretiminden vazgeçilmiştir. İthale dayalı kazanlar ise fiyatı nedeniyle alıcı bulamamaktadır. Döküm kazanların iilkemizcle hiç yaygın olmayan ve Avrupa'cla kullanılan düşük sıcaklık uygulamaları için uygun oldukları söylenebilir. 3.3 KAZAN ISIL VERİMİ Isıl verim iki şekilde tariflenebilir. Esas olarak kazandan suya veya buhara transfer edilen ısının, aynı süre içinde yakıt ve yanma havasıyla kazana verilen ısı enerjisine oranıdır. Bir başka deyişle verim, kazana verilenenerjiden kayıpların çıkarılmasıyla elde edilir. Sıvı veya gaz yakı ti ı bir kazan için: z k= 100 (1-(Z,,+Z..+Zı)l (4) burada; Z, kazana verilen ısının %'si cinsinden olmak üzere; Z:ı : Baca gazları duyulur ısı kaybı, z. . : Baca gazlarındaki yanmamış gazlardan doğan ısı kaybı Z51 : Kazan dış yüzeylerinden ışınıın+iletim+taşınım kaybı Açıkça görülebileceği gibi bir kazanın randımanını maksimize etmek içinbu üç kaybı azaltmak gereklidir. Bu üç kaybı ela minimize eden kazan dizaynı RA YOL yanına prensibi ile elde edilmektedir. Z,.1, kazan dış yüzey kayıpları, kazan mümkün olduğunca küçük dizayn edilerek ve iyi bir izolasyonla minimize edilir. Yarım silindirik kazanlar27
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=