2.3. PASİF VE AKTİF LOKASYONLAR Pasif lokasyon için bir alıcı cihazın gerektiği, açıkça anlaşılmış bulunmaktadır. Zira alıcı bircihaz, çok basit böyle bir işlemde, büyük bir uygunluk sağlar. Bir kazı ekibine, kullanılması basit bir "alıcı detektör" verilmesi, gömülü harların kazıdaki darbelerden korunmasını kolaylaştıracak ve bir yeraltı hattının koparılmasından dolayı ortaya çıkacak zarar ve ziyanı önledikten başka, enerjili bir elektrik kablosu ile temas sonucu doğacak kazalara karşı koruyucu bir önlem alınmasını da sağlayacaktır. Aktiflokasyon, bir verici ve alıcı olmak üzere, iki parça cihazı ifade eder. Eğer bulunması istenen hatlar, kesinlikle izlenecek ve güzergahı çizilecekse aktif lokasyonun kullanılması gereklidir. Pasif ve aktif sinyallerin bir detektörde birleştiril mesinin bazı üstünlükleri vardır. birçok detektör, basit bir anahtar teıtibi ile, vericinin bağımsız kullanılmasını da sağlayacak şekilde, pasif ve aktif sinyal ünitelerinin birleştirilmesinden oluşur. Bir tek cihaz içinde iki tün arama tekniğinin birleştirilmiş olması, kullanıcıya birçok imkan sağlar. Örnek olarak, bir pasifsinyalle taranarak hattın yeri bulunduktan sonra, hattın izlediği noktaya uygulanan biraktifsinyal ile güzergah bulunabilir. Yeri ve güzergahı aktif detektörler ile tayin edilmiş bir hat için kazı yapılması planlandığı zaman, koıitrol etmek için alan, pasif bir sinyal taraması ile belirlenebilir. Eğer yakında başka hatlar varsa bunlar, kazı esnasında, hasar görme riskini taş ırlar. 3. PASİF SİNYAL KAYNAKLARI 3.1. ELEKTRİKSEL GÜÇ FREKANSLAR! a.c. güç taşıyan bir kablo, kendi frekansı olan 50 Hz. ile birlikte yüksek frekans armonikleri oluşturur. Bu frekanslar ise, pasif bir alıcı vasıtasıyla köklü bir aramayı ve yer tayinini kolaylaştırır. Bununla birlikte yeıyüzü, güç sistemlerinin ve kablolarının topraklama noktaları arasında dolaşan güç frekanslı akımlarla doludur. Bu akımlarotomatik olarak, şüphesiz bütün gömülü metalik hat ve iletgenlerin oluşturduğu en düşük direnç gösteren yollardan geçerler. Aynı zamanda bunlar, keneli aralarında kapasitif ve endüktif bir kuplaj'a sahip olduklarından bunun sonucudur ki 50 Hz. sinyaller ve bunların 3 kHz'e kadar olan kuvvetli harmonikleri, çoğunlukla gömülü kablolar üzerinde mevcut olmaları ile beraber, etraftaki çok sayıda iletgen ve bonıların üzerinde de bulunurlar. Bu nedenle,güç frekans sinyallerini taşıyan iletgenlerin yerini tayin etmek mümkündür. Fakat pasif sinyal lokasyomı ile izlenemezler. Enerjili bir kablodan, bir borudan veya basit olarak bir beton içindeki takviye çubuklarından sinyal alınabilir. Ancak orada bir iletgenin varlığı bilinmelidir. Tek fazlı güç kabloları, genellikle net sinyaller yayarlar. Fakat üç fazlı kablodaki bir sinyal, birbirlerinin alan şiddetlerini ortadan kaldırmaya çalışan dengeli akımlardan dolayı kolaylıkla oluşamaz, ancak ve çoğunlukla faz yükleri arasındaki dengesizlik sonucu ortaya çıkar. Daha iyi bir yük dengesi, araştırmayı daha da zorlaştırır. Yüksek voltaj kablolarının yüklerinde olduğu gibi, kablo yükleri genellikle iyi bir dengeye sahiptir. "P" mod'unda basit bir elektriksel güç araştırmasında; bir sokağın aydınlatma kablosu bulunupyeri tayin edilmiş iken, yanındaki 11 kV gerilim taşıyan ana güç kablosunun mevcutiyeti tespit edilmeyebilir. Zira yük çekilmeyen kablolar, gerilim altında bulundukları halde, sinyal yayınlamazlar. Bu durum ise radyo mod'unun, bir yeraltı hattı boyunca yapılan güzergah araştırmasının kolaylaştırılmasında, güç mod'una karşılık niçin daha istifadeli ve tamamlayıcı bir önem taşıdığını gösterir. 3.2. RADYO FREKANSLAR! Uzak bir vericiden yayılan çok alçak frekanslı (uzun dalga) radyo enerjisi, dünya etrafındaki atmosferde mevcuttur. Toprak, bu yayınlar için dönüş yolunu oluşturur ve daha uygun olan gömülü metalik hatlar öncelikle bu dönüş yollarını teşki l eder (Şekil 1). Bu durumda metalik hatlar radyo sinyallerini tekrar yayınlayan antenler gibi etki ederler. Sinyalin kuvveti, toprağın iletgenliği ve hattın büyüklüğüne göre değişecektir. Daha kuvvetli sinyaller, her iki ucunda da iyi bir topraklama yapılmış bulunan hatlardan veya (W ~ ~-~----'~ / /~ ,A ~ ..,,__ı-; ıC. ~. ,,.,. -_ ...:'~ ~,-"-s::::......:...~-~--.-..... / 1 / I • . - \ ' \ \ \ 1 : ; 1 e \ ı I ı , \ \.. ı 1 • / I '\',,..... -_,,,·ı// ', '.:.. ... _ - •-:/· / ' ... =-=-==---✓/ Şekil 1 Radyo frekansları 47
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=