GİRİŞ Kojenerasyon, aynı sistenıden elektrik ve ısı enerjisini birlikte üretnıek deıııektir. Bu özelliğinden dolayı kojenerasyon sistenıleri birincil enerji kaynaklarını o/o90'Iara varabilen yüksek verimleri ile, ikincil enerji kaynaklarına dönüştürnıektedir. Kojenerasyon sistenıleri, çok farklı proje uygulanıaları ile tünı gelişnıiş ülkelerin, elektrik enerjisi politikalarında önenıli bir rol oynanıaktaclır. Kojenerasyon sistenıinin önemi, gelişmiş ülkelerde olduğu gibi ülkeıııiz elektrik enerjisi sektöründe ele hızla artmaktadır. Kojenerasyon sistenıleri ülkeıııizde, yaklaşık on sene içerisinde , yirıııinci yüz yıl boyunca ülke genellincle ulaştığııııız toplaııı kurulu üretim kapasitenin yüzde on dördüne ulaşmıştır. Genel enerji politikalarııııızda da önenıli bir konuma gelen kojenerasyon tesislerinden yararlanabilmenin çeşitli yollarının tanıtılacağı ve ülkemizdeki durunıunun incelendiği bu makale ile kojenerasyon uygulanıaları nın hızlı gelişimini okurların dikkatlerine sunmak ve yeni uygulamalara düşünsel olarak farklı kapılar açabilmek amaçlanmıştır. Bu makalede kojenerasyon teknolojileri ve ülkemizdeki gelişinıi aşağıda sıralanıııış olan bölümler ile cleğerlendirnıeye alınacaktır. MAKALE 1 .Kojenerasyon Nedir? 2.Kojenerasyon Sistenılerinin Evrensel ve Türkiye Şartları ndaki Kazançları Nelerdir? 3.Uygulannıış Çeşitli Kojenerasyon Teknikleri. 1 .KOJENERASYON NEDİR? Kojenerasyon , aynı nıakinadan henı elektrik enerjisi henı de ısı enerjisi üretıııek denıektir. Bu özelliğinden dolayı kojenerasyon sistenıleri, konvansiyonel sistenılerclen elektrik ve ısı enerjisinin ayrı ayrı üretilmesi ile karşılaştırdığınızda büyük bir enerji tasarrufu sağlamaktacl ır. Aşağıda yer alan şemalarda, konvensiyonel sistemlere nazaran birincil enerji kaynaklarında ne kadar tasarruf sağlanacağı hesap edilmiştir. Kojenerasyon sistenılerine giren 1 00 birinılik birincil enerjinin, 30-40 birimi elektrik enerjisi ve 60-50 birinılik kısmı da ısıl enerji olmak üzere toplaıı 90 birime kadar geri kazanılmaktadır. Doğal Gaz Oergısi 37 Kasım - Aralık 2001 Sayı 77 Aynı ısıl ve elektrik enerjisini konvansiyonel sistenılerclen yararlanarak üretnıek isteydik bakınız durum ne olacaktı. 40 Birim Elek. 50 Birim lsı Kojenerasyon sisteminden elde ettiğimiz 40 birimlik elektrik enerjisini elde edebilmek için, o/o 40 çevrim verinıi olan jeneratörde 100 biriııılik bir enerji girdisi, 50 birinılik ısı enerjisini elde etmek için ise %90 çevrim verimine haiz kazana 56 biriı ılik bir enerji girnıek gerekiyor. Sonuç olarak kojenerasyon sisteıııinden 100 birim enerji kullanarak üretebileceğiniz enerjiyi, konvansiyonel sistemler ile 156 birinı enerji kullanarak üretebiliyoruz. Sonucunda 56 birimlik bir enerji tassarufu sağlıyoruz. Bizlere 56 birimlik enerji tasarrufu rakaı ısal olarak çok şeyler ifade etnıiyor olsada, ikinci bölünıde özetlendiği gibi bu miktardaki enerji tasarrufu büyük maddi ve toplumsal getiriler sağlanıaktaclır. 2. KOJ ENERASYON SİSTEMLERİNİ N EVRENSEL VE TÜRKİYE ŞARTIARINDAKİ KAZANÇIARI NELERDİR? Kojenerasyon sisteııılerinin , konvansiyonel ısı ve elektrik üretinı sistemlerine göre avantajlarına evrensel bir gözle baktığımızda aşağıda bahsedilen kazançları sağladığını görmekteyiz. • Kojenerasyon sistenıleri konvansiyonel enerji üretim sistenılerine oranla çok daha yüksek çevrinı verinıli sistenılerdir. • Prinıer enerji kaynaklarından doğal gaz, LPG gibi en temiz olan yakıtları kullandıklarından dolayı çevre dostu sistenılerdir. • Gaz ve sıvı fazda çeşitli yakıtlar kullanılabilnıesi ile, yakıt konusunda çok büyük esneklik sağlarlar. • Enerjinin kullanıldığı yerlere inşa edildiklerinden dolayı, iletim ve dağıtım hatlarında oluşan kayıplar olmamaktadır. • Şebeke satış fiyatının altında enerji üretmektedir.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=