• Şebeke ile paralel çalışabilmesi sayesinde, bu sistemler ile şebeke arasında enerji alışverişi kolaylıkla yapılabilmektedir. Yukarıda sözü edilen özellikleri ile kojenerasyon sistemlerinin Türkiye ekonomisine kazandırdıkları ise aşağıdaki gibi özetlenebilir: • Ülkemizde kurulmuş ve kurulmakta olan kojenerasyon tesisleri, iletim ve dağıtım hatlarımızın % 10-20 arasındaki kayıplarından kurtulması ile senede yaklaşık 2 - 2.5 Milyon MWh arası enerji tasarrufu sağlamaktadır. • Kojenerasyon tesislerinin toplam enerji çevrim verimlerinin yüksek olması sebebi ile senede yaklaşık 2.5 - 3 milyon TEP enerji tasarrufu sağlanmaktadır. Bu değer ise Türkiye'cle çıkarttığımız yerli doğal gazın yaklaşık onbir katıdır. • Kojenerasyon yatırımlarının özel sektörce yapılması sebebi ile devletimizin omuzları üzerinden senede 500-700 milyon doARTICLE larlık bir enerji yatırım yükü alınmaktadır. Bu özelliği ile diyebiliriz ki, kojenerasyon sistemleri Türkiye elektrik enerjisi üretim sektörünün en sorunsuz ve hızlı gelişen bir özelleştirme biçimidir. • Kojenerasyon tesisleri, kurulduğu işletmelere şebeke satış fiyatının daha altında, kesintisiz ve kaliteli enerji üreterek , uluslararası rekabette daha mücadeleci olabilme imkanı sağlar. • l<ojenerasyon tesisleri kısa sürede, Türkiye'nin kurulu termal elektrik enerji üretim kapasitesinin % l 4'ü düzeylerine ulaşmış ve böylece de elektrik enerjisi açığının kapatılmasına büyük katkılar sağlamıştır. Kojenerasyon sistemleri modern Türkiye cumhuriyetinde bir yüzyılda gelinen kurulu elektrik enerjisi üretim kapasitesinin % 14'lük bölümüne on yıl kadar kısa bir süre içinde ulaşmıştır. Ülkemizde kurulu kojenerasyon tesislerinin sektöre[ dağılımını incelediğimizde, toplam 26 proje ile sayıca Tekstil sektörü birinciliği almaktadır. Ardından ise metal, bağımsız üreticiler, sanayi bölgeleri, kağıt, canı ve diğer sektörler gelmektedir. Kojenerasyon tesislerinin sektöre! incelemesi, aşağıda ekli bulunan grafikte özetlenmiştir. 3. ÇEŞİTLİ KOJENERASYON UYGULAMALAR!. Bu bölümde kojenerasyon sistemlerinden yararlanılarak kurulmuş çeşitli kojenerasyon sistemleri örnek olarak incelenecektir. OTOPRODÜKTÖR TESİSLERİN SEKTÖREL DAĞILIMI Bir kojenerasyon ünitesinegiren 1 00 birimlik enerji, 30-40 birim olarak elektriğe dönüşürken egzoz gazı, gövde soğutma gibi bir çok bölümden de % 50-60 'lar düzeyinde ısı enerjisine dönüşmektedir. Böylece, ideal bir projelendirme ile, yukarıdaki grafikte gösterildiği gibi % 93'ler oranında birincil enerji kullanılabilir ikincil enerjilere dönüşebilmektedir. tP (1 "l'(S'((C M. ( M (J cı C.C MD°( ll�(l'C ,ı:ı- -= Q,z LT OoQal Goz Dergisi 38 u Bu bölümde inceleyeceğimiz şemalar motorlu sistemler olarak hazırlanmış ve sembolize edilmiştir fakat bu uygulamaların hepsi türbin yada motor, fark etmez kısaca kojenerasyon uygulamalarıdır. Bir kojenerasyon sisteminde, giren yakıt yanına sonucu ısıl enerjisiye ve ana tahrik ünitesi olan Türbin yada Motor sayesinde hareket enerjisine vetahrik ettiği jeneratörden de elektrik enerjisine dönüştürülür. _ v�9ı..... r=>.:ıı - �.ı..... s�ı• tg=Goızı t-..jd:ıı..ıabii• ı.ı Tltoplan= 93 .3 % Kasım • Aralık 2001 Sayı 77
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=