nısı olacak değerde seçilmiş olmalıdır. Böyle bir frekans aracılığı ile alıcı tarafından sondenin pozisyonunu tayin etmek ve toprağın altındaki ilerleyişini izlemek mümkün olur. 5. İKİZ ANTEN VE DERİNLİK HESABI Açık bir sahada gömülü tek bir iletgenin aranıp bulunması basittir ve tek antenli bir cihazın kullanılması ile kolaylıkla bu iş yapılabilir. Bununla beraber gömülü borularve kablolargenelde, diğer iletgenlere yakın ve bazen ele yanyanadır, ve •çok defa elektrik havai hatları ve diğer elektromanyetik enterferans (girişim) kaynaklarının altında bulunurlar. Bu durumda tek antenli bircihazın kullanılmasından doğan eldeki veriler, birbirine karıştırılabilir veya karşıt enterferanslarla cihaz etkisini göstermeyebilir. Bunun için çift-anten sistemine gidilerek aşağıdaki fayda ve kolaylıkları sağlayan, aynı sinyali arayıp bulmak gayesiyle birbirinden 400 mm. uzaklıkta iki yatay anten birlikte kullanılmıştır. 5.ı . KISITLI SİNYALALGILAMASI Alıcı detektör tarafından algılanan bir sinyalin; bu detektörl"ın, gömülü bir iletgenin oluşturduğu sinyal kaynağı üzerinden çapraz geçişlerinde azalıp çoğaldığı bilinmektedir. İşte böyle bir sinyal algılamasmcla, maksimum bir sinyal varlığının tespiti, cihaz operatörünün yeraltına gömülü bir iletkenin bulunduğu yeri anlayabilmesi için algılamaya çalıştığı sinyal kadar, bu sinyalin maksimum seviyesini tanıyabilme yeteneğine göre de değişir. Eğer sinyal zayıf veya kontağı Eb... a) Tek ameııle algıJ;ımııı siıı_nllcr. 1f b) Çite aııreııle algılanan kısıtlı sinyal. Şekil 8 Tek l'e çifr anreııle algıl,ınaıı sinyaller. Eı,: Alt antenin algıladığı sinyal Eı'. Üst antenin algıladığı sinyal Eı,-Eı'. Çift antenle algılanan kısıtlı sinyal derinde ise, değişme oranı azalacak ve maksimum sinyal algılama noktası açık bir şekilde tayin edilemeyecektir. İşte bu olumsuz durumu önlemek için, ikiz antenli radyocletektör tasarımı yapılmış ve uygulamaya konmuştur. Bu ikiz antenler aynı sinyali, farklı bir mesafeden ve durumlarına uygun olarak farklı bir kuvvette alırlar (Şekil 8). Kullanılması basit yer tayini aletlerindeki elektronik devre, anten algılamalarını mukayese eder ve kullanıcıya tek bir algılama sağlayacak şekilde Eb ile Eı arasındaki farkı hesaba alır. Sofistik alet ve cihazların çoğunda, meyilli bir arazi üzerindeki sinyal algılamasındaki pik noktası, kullanıcı için olabildiğince onaya çıkarılmıştır. Genellikle bu tür detektörler, yer tayini için kullanılan diğer basit cihazlara göre üstünlük sağlayan, ses algılayıcı birölçü aleti ile donatılmıştır. İki antenli bir sinyal alıcısının önemli bir üstünlüğü, sinyalleri mukayese ve analiz erebilmesidir. Alttaki daha kuvvetli bir sinyal, bunun üstündeki diğerleriyle mukayese ederek bu gibi üst sinyalleri ayıklaması nedeniyle ikiz antenli cihaz, tek antenli bir cihazın enterferansla iş göremez hale geldiği yerlerde iyisonuç almak için kullanılabilir. İkiz antenli sistem aynı zamanda, bir VLF radyo sinyalini yansıtarak yani tekrar yayınlayarak iletgenlerin yerlerinin tayinini mümkün kılar. Bilindiği gibi, radyo enerjisi toprağa da nufuz etmektedir. Bu enerji, bir anten gibi etkinlik gösteren boru hattı veya kablo gibi iletgenler vasıtasıyla, tekrar yayın durumuna geçer. İkiz anten sisteminde, her bir anten tarafından eşit kuvvette alınan atmosferik bir sinyal reci edilir. Alttaki anten tarafından kuvvetl ice alınan yansımış atmosferik bir sinyalin, bu anten tarafından kabulü ise sonucu değiştirmez. 5.2. DERİN LİĞİN HESAP EDİLMESİ Yerüstüncle doğru mesafeyi araştırmak gözlerimizle mümkün okluğu gibi ikiz antenlerle ele, gömülü iletgenin tam üstünde, derinlik puşbutonu ile donatılmış cleclektörün derinlik ölçüsü vermesini sağlar. Bu derinlik ölçümü, yalnızca sinyal seviyesinin sabit kaklığı haldeki bir aktif lokasyona uygulanabilir. 51
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=