Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından 2015 yılındaki verileri kapsayan, Doğal Gaz Piyasası Sektör raporu yayımladı. Rapordaki verilere göre yurt içinde üretim yapan toptan satış lisansı sahibi 9 şirket tarafından 2015 yılında 381,37 milyon Sm3 doğalgaz satışa sunulmuştur. Üretimi yapılarak satışa sunulan gaz miktarı 2014 yılına göre %20,45 azaldı. Doğalgaz üretiminin gerçekleştirildiği sahalara bakıldığında, %66,17’lik payla en fazla üretimin Tekirdağ ili içerisinde yer alan sahalarda yapıldığı görülüyor. Ardından %14,41 ile Kırklareli ve %11,56 ile Düzce geldi.

Üretim yapan toptan satış lisansı sahibi şirketler tarafından 2015 yılında gerçekleştirilen  381,37    milyon Sm3’lük doğalgaz üretiminin önemli miktardaki kısmı, TPAO ve Thrace Basin Natural Gas Corporation şirketleri tarafından gerçekleştirildi. 

İthalat azaldı

2015 yılında, 48.427,08 milyon Sm3 doğal gaz ithal edildi. Doğalgaz ithalatı 2014 yılına kıyasla %1,70 oranında azaldı. 2015 yılında, ithalat %55,31’lık payla en fazla Rusya’dan gerçekleştirildi. 2015 yılında toplam 7.648,96 milyon Sm3 LNG ithalatı yapılmış olup, söz konusu miktar toplam ithalatın %15,79’unu oluşturuyor. Toplam LNG ithalatının %48,35’lik bölümü Spot LNG ithalatı olup, geri kalan kısmı BOTAŞ tarafından Cezayir ve Nijerya’dan ithal edilen uzun dönem sözleşmeli ithalat miktarı oluşturdu.

Türkiye, doğalgazda önemli ölçüde ithalata ve ithalatta da büyük ölçüde Rusya’ya bağımlılığı söz konusu. Spot LNG ithalatının artmasıyla birlikte Rusya’dan yapılan ithalatın toplam ithalattaki payının, yıllar içinde %65’lerden %55’lere düştüğü görülüyor. BOTAŞ 2015 yılı toplam ithalatının (Boru gazı ve LNG toplam) %83,84’ünü gerçekleştirmiştir.

2015 yılında gerçekleştirilen doğalgaz ithalatının %94,85’i uzun dönemli ithalat lisansı kapsamında yapılmış olup %5,15’lik kısım spot LNG olarak yapılmıştır. Uzun dönemli ithalat lisansı sahibi olan şirketler doğalgaz ithalatını en çok Rusya’dan, ardından İran’dan gerçekleştirmişlerdir. Uzun dönemli sözleşmelerle yapılan LNG ithalatının % 75,95’lik kısmını Cezayir ve %24,05’lik kısmını Nijerya oluşturmaktadır.

Spot LNG’nin Payı yüzde 5,15

Spot LNG ithalatı 2015 yılında toplam doğalgaz ithalatı içinde %5,15’lik bir paya sahip oldu. Bununla birlikte 7 farklı ülkeden spot LNG ithalatı gerçekleştirildi. Bu ülkeler arasında Katar % 68,48’lik bir pay ile ilk sırada yer alırken Nijerya % 7,28’lik pay ile ikinci sırada yer aldı.. Toplam doğalgaz arzının % 0,78’i Türkiye’de üretilen doğalgaz ile geri kalan % 99,22’lik kısmı da yurt dışından ithalat lisansı sahibi şirketler tarafından değişik kaynaklardan gerçekleştirilen ithalat ile karşılandı.

2015 yılında ihracat lisansı sahibi 9 şirketten yine sadece BOTAŞ faaliyette bulunmuş olup bahse konu şirket tarafından Yunanistan’a 623,94 milyon Sm3 doğal gaz ihraç edildi.

Depolama

Günlük ve mevsimlik değişiklikleri karşılamak ve doğalgaz temininin azalması veya durması ile meydana gelen doğa gaz açığını gidermek ve sistemin sağlıklı çalışması amacıyla doğalgazın yer altı veya yer üstünde depolanmasına ihtiyaç duyuluyor. 2015 yılında depolama tesis kapasitelerinde bir değişiklik olmadı. Depoların yılsonu toplam stok miktarı 2.126,76 milyon Sm3 olarak gerçekleşti. İthalat miktarının yaklaşık aynı seviyelerde seyrettiği yaz aylarında tüketimin azalması ile birlikte Mayıs ayı ve sonrasında enjeksiyon başlamakta, depo stok seviyeleri artmakta; tüketimin yoğun olduğu kış aylarında ise, ithalat miktarının artmasına rağmen enjeksiyonun azaldığı görülmektedir.

Yeraltı doğalgaz depolama lisansına sahip 5 şirket bulunuyor ve TPAO harici diğer depolar henüz faaliyete geçmemiş durumda. TPAO tarafından işletilen İstanbul’un Silivri İlçesinde yer alan depolama tesisi 2015 yılında 5’i ithalat lisansı sahibi 1’i toptan satış lisansı sahibi olmak üzere 6 adet tedarikçiye hizmet verdi.

2015 yılında ülkemizin toplam 48.808,45 milyon Sm3 olarak gerçekleşen doğalgaz arzının; %83,18’i BOTAŞ, %16,04’ü diğer ithalat lisansı sahibi şirketlerce (ithalat gerçekleştirmiş olanlar), %0,78’i ise üretim gerçekleştiren toptan satış şirketlerince karşılandı.

2015 yılında CNG Lisansı sahibi şirketler tarafından %3,08’i LNG olmak üzere toplam  205,48    milyon Sm3 doğalgaz satın alınmıştır. CNG (İletim ve Dağıtım) Lisansı sahiplerince satın alınan 21,41 milyon Sm3 doğal gazın tamamı CNG (Satış) Lisans sahibi şirketlerden tedarikedildi.

Şebeke yatırım performansı

2015 yılı sonu itibariyle 69 dağıtım bölgesinde yapılan toplam yatırım tutarı yaklaşık 11,7 milyar TL (KDV hariç) olmuştur. 2015 yılı sonu itibariyle, Dağıtım lisansı almış olan şirketler tarafından inşa edilen çelik boru hattı uzunluğu yaklaşık 10.181 km, polietilen boru hattı uzunluğu yaklaşık 68.451 km, servis hattı uzunluğu 27.424 km, servis hattı sayısı ise 2.831.020’yi bulmaktadır.

En fazla abone İstanbul’da

2015 yılı sonu itibariyle doğalgaz hizmeti götürülen 71 ilde toplam abone sayısı  11.638.421’e, serbest tüketici sayısı ise 483.212’ye ulaşmıştır. İl bazında konut abone sayılarının dağılımı incelendiğinde ilk 3 sırada İstanbul (4.332.040), Ankara (1.588.673) ve Bursa (733.428) illerinin geldiği görülmektedir.

Tüketim

22/01/2015 tarih ve 5433-2 sayılı Kurul Kararı ile 50.862.943.531 Sm3 olarak belirlenen 2015 yılı ulusal doğalgaz tüketim miktarı 5,63% sapmayla 47.999.276.834  Sm3 olarak gerçekleşti. 2015 yılında,  535,40 milyon Sm3 LNG, ulusal iletim şebekesi kullanılmadan doğrudan tüketiciler tarafından tüketilmiştir. Söz konusu miktarın toplam ulusal doğal gaz tüketimi içindeki payı % 1,12 olarak hesaplandı.

2015 yılının sektörel dağılımı yüzde olarak hesaplandığında; konut tüketimi %22,92, elektrik tüketimi %39,61 ve sanayi tüketimi %29,10 olarak gerçekleşmiştir. 2015 yılında elektrik üretimi için kullanılan doğalgaz miktarı 2014 yılına oranla %18,90 azalış gösterdiği dikkat çekmektedir.

Doğalgaz tüketim miktarının en düşük aylık değeri 2.891,37 milyon Sm3 olarak Haziran ayında gerçekleşmiştir. En yüksek aylık tüketim ise 5.509,13 Milyon Sm3 olarak Ocak ayında gerçekleşmiştir. 2015 yılındaki aylık ortalama tüketim 3.999,94 Milyon Sm3 olup Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Kasım ve Aralık aylarında doğal gaz tüketimi ortalama tüketimin üzerinde gerçekleşmiştir.

Elektrik üretiminde kullanılan doğalgazın toplam aylık tüketim miktarı içindeki payı Temmuz-Eylül döneminde %50’nin üzerinde gerçekleşmiştir. Konut sektöründe tüketilen aylık doğalgaz miktarının toplam aylık tüketimdeki payı Ocak, Şubat, Mart ve Aralık aylarında %30’un üzerinde gerçekleşmiş olup, konut sektörünün aylık tüketim miktarları içindeki payının en yüksek olduğu ay ise %37,94 ile Ocak ayı olmuştur. Sanayi sektöründe tüketilen aylık doğalgaz miktarının aylık toplam tüketim içindeki payı 2015 boyunca %21,97 ile %39,01 arasında bir seyir izlemiştir.

Aylık tüketim değerleri itibariyle en çok değişkenlik gösteren sektör konut sektörü olmuştur. Konut sektörü tüketimi Mayıs-Ağustos döneminde hızlı bir düşüş göstermiş, Eylül-Aralık döneminde ise hızla artışa geçmiştir. Sanayi sektöründe tüketilen doğalgaz miktarı aylık bazda fazla değişkenlik göstermezken, elektrik üretiminde kullanılan doğalgaz miktarı Temmuz-Eylül döneminde artan bir seyir takip etmiştir.

Şehir İçi Doğal Gaz Dağıtımı

2015 sonu itibariyle; doğalgaz dağıtım lisansı almış şirketlerce gerçekleştirilen toplam yatırım tutarı(işletme giderleri ve KDV hariç), 11.703.773.769 TL, inşa edilen çelik hat uzunluğu 10.181.518 m ve polietilen boru hatlarının uzunluğu(Servis hattı uzunluğu hariç) 68.451.558 m olarak gerçekleşti.

2015 yılı sonu itibariyle doğalgaz dağıtım lisansı sahibi şirketlerin doğal gaz hizmeti götürdüğü toplam konut abone sayısı 11.638.421’e; serbest tüketici sayısı ise yaklaşık  483.212’ye ulaştı.